Hình bên: Ứng cử viên Mike Huckabee (thứ nhì bên trái) với trưởng ban vận động Ed Rollins (trái) và hai vợ chồng tài tử Chuck Norris. Với ngày bầu cử cận kề, Huckabee bắt đầu sử dụng sự hấp dẫn của Hollywood cho mục đích tranh cử. (Hình: AP Photo/Jim Cole, File)

LOS ANGELES (AP) - Tối khuya Thứ Tư, trong buổi trình diễn trở lại đầu tiên trên truyền hình NBC của chương trình “Tonight Show”, chưa có kịch bản vì các soạn giả vẫn còn đang đình công, ứng cử viên đảng Cộng Hòa Mike Huckabee là người nói chuyện với Jay Leno.

Cựu thống đốc tiểu bang Arkansas, ông Mike Huckabee, từ một vị trí không được mấy ai chú ý đang là ứng cử viên đột ngột nổi sáng từ ít tuần lễ gần đây.

Vào thời điểm cuối cùng trước cuộc bầu cử lựa chọn ứng cử viên tổng thống cho hai đảng Cộng Hòa và Dân Chủ tại tiểu bang Iowa, ngày Thứ Năm 3 tháng 1 năm 2008, trong lúc tất cả các ứng cử viên đều nỗ lực vận động cử tri tại đại phương bằng mọi khả năng thì ông Huckabee chọn lựa phương cách nói chuyện bằng những lời trao đổi mang tính cách bông đùa với một người đàm thoại hài hước nổi tiếng trên truyền hình toàn quốc.

Huckabee bay tới Los Angeles sáng Thứ Tư để cùng với Jay Leno thu hình cho cuộc nói chuyện sẽ phát vào giờ khuya. Ông tuyên bố: “Sự hiện diện ở đây hôm nay là một điều lạ thường, đặc biệt đây là đêm đầu tiên Jay Leno trở lại với chương trình trong lúc các soạn giả còn đình công. Bên cạnh đó, nếu như mọi chuyện khác đều hỏng và toàn bộ tiến trình này không đi tới đâu cả thì Leno vẫn có thể cần một bạn tri kỷ và tôi sẽ được nghe thử vào ngày mai”.

Một cuộc xuất hiện tương tự trước đây của ứng cử viên Fred Thompson trên chương trình truyền hình đêm khuya đã thất bại. Thompson, cựu diễn viên, cựu thượng nghị sĩ tiểu bang Tennessee, đã làm cho cử tri New Hampshire cảm thấy khó chịu khi ông bỏ qua cuộc tranh luận với các ứng cử viên đảng Cộng Hòa tại trường đại học tiểu bang hồi Mùa Thu và loan báo việc tranh cử của ông qua chương trình “Tonight Show” với Jay Leno.

Tuy nhiên hành động không theo thông lệ có lẽ thích hợp với Huckabee qua nhiều cung cách khác thường ông đã làm trước đây trong sự vận động tranh cử. Thăm dò dư luận tại tiểu bang Iowa cho biết, Huckabee ngang ngửa với ứng cử viên đang dẫn đầu trong đảng Cộng Hòa là cựu Thống Ðốc Mitt Romney tiểu bang Iowa.

Hôm Thứ Ba, ngày đầu năm dương lịch, Huckabee đến thị trấn Sergeant Bluff, nói chuyện trước khoảng 200 cử tri Iowai tập trung ở một cửa hàng Pizza Ranch và kêu gọi họ bỏ phều cho ông ngày Thứ Năm. Bob Dunker, một ủng hộ viên tại đây nói với phóng viên thông tấn xã AP rằng không ngạc nhiên về việc Huckabee đi California. Theo lời Dunker: “Tôi nghĩ rằng việc ông ta muốn xuất hiện trước toàn quốc là đúng. Khi không có nhiều tiền thì bằng bất cứ phương cách gì để nói được cho dân Mỹ biết điều tốt. Sáng ngày đầu năm có mặt tại đây rồi ngày mai ông ta có thể đi bất cứ nơi đâu. Tôi tin ông sẽ trở lại Iowa ngày Thứ Năm”.

Trong số các ứng cử viên Cộng Hòa, ứng cử viên Rudy Giuliani, cựu thị trưởng New York City, có quỹ tranh cử trên $16 triệu, Mitt Romney 9 triệu, Fred Thompson $7 triệu, John McCain $3.5 triệu, thì Mike Huckabee hiện chỉ có $650,000.

Cuộc bầu cử tại tiểu bang Iowa không phải là bầu cử sơ bộ (primary election) với thể thức phổ thông đầu phiếu mà là theo một thủ tục gọi là 'caucus' nghĩa là bầu cử trong nội bộ đảng. Cử tri hai đảng không đến phòng đầu phiếu mà được tập trung họp tại 1,784 địa điểm trong tiểu bang nghe trình bày về các ứng cử viên trước khi biểu quyết bằng phiếu kín. Kết quả 'caucus' được quy định theo những thủ tục khác nhau trong đảng Cộng Hòa và đảng Dân Chủ.