Trước hiện tình nhà cầm quyền Cộng Sản Trung Quốc sáp nhập hai đảo Hoàng Sa và Trường Sa (Nam Sa) của Việt Nam vào đơn vị hành chánh của tỉnh Hải Nam, cộng đồng người Việt trong và ngoài nước đã phản ứng khá sôi nổi và dữ dội, trong khi nhà cầm quyền Cộng Sản Việt Nam thì không lên tiếng gì ngoài việc cho công an cảnh sát ngăn chặn, bắt bớ các đám biểu tình phản đối Trung Quốc của sinh viên học sinh trong nước.

Cộng đồng người Việt hải ngoại lại có dịp nhắc lại trận hải chiến Hoàng Sa vào đầu năm 1974 giữa hải quân VNCH và hải quân Cộng Sản Trung Quốc. Qua trận hải chiến này, theo những tài liệu được hải quân VNCH viết ra cũng như một số những bài viết được phổ biến trước 1954, người đọc đều rút ra được cái tinh thần bảo vệ đất nước của người lính VNCH dù trong hoàn cảnh rất bất lợi cho mình, phía địch mạnh hơn gấp bội và phía bạn thì dứt khoát bỏ mặc cho đồng minh chiến đấu đơn độc.

Vào chiều hôm Thứ Ba tuần trước, nhân cựu Phó Ðề Ðốc Hồ Văn Kỳ Thoại, vị tư lệnh hải quân vùng I vào thời gian ấy, có mặt tại Nam California, chúng tôi đã có dịp hỏi thêm về một số sự việc như về tinh thần của những người có trách nhiệm trực tiếp về cuộc hải chiến này và thái độ cũng như chủ trương của Hoa Kỳ lúc bấy giờ qua các cố vấn còn lại.

Vị cựu tư lệnh hải quân vùng I đã cho chúng tôi biết:

“Ðánh giá tình hình phía cố vấn, tôi thấy rõ rệt hiện trạng Hoàng Sa ngay từ đầu năm 1974. Người bạn mình không để cho mình tham dự vào việc thương lượng, bàn tính cái gì cả mà mình (trong hòa đàm Paris), Tổng Thống Thiệu hoàn toàn trong bóng tối. Nếu ông đã biết cái điều gì thì chưa chắc ông đã có cái quyết định một cách lẹ làng như vậy (trong vụ Hoàng Sa). Là vì ông đã có cái phản ứng của người quân nhân, một vị quốc trưởng là phải giữ đất, không để cho mất một tấc đất nào. Chính ông cũng nói ngay trong buổi họp cũng vậy là vì ổng nói đúng ra là không phải vì chủ quan mà chính là làm cái bổn phận của một nguyên thủ quốc gia.

Theo nhận định của người ngồi trong phòng họp, của một thuộc cấp thì tôi thấy ổng phản ứng rất là tự nhiên, phản ứng một cách theo nguyên tắc chứ không cân nhắc vì tình hình quốc tế. Nếu không thì ổng đã giải thích rồi. Ổng nói, ‘Nhiệm vụ của anh là thấy tầu lạ tới anh phải báo cáo là anh vô nhà tôi mời anh ra, không ra thì bắn trước mũi tầu cho người ta biết mà vẫn không ra thì phải tiêu diệt’.

Khi tôi ra lệnh bắn trước mũi tầu thì ông hạm trưởng có nói bây giờ tầu của hai bên quá gần nhau, 4 chiếc nằm trong thế răng lược, nếu bắn trước mũi tầu địch có thể trúng chiến hạm của mình, thành ra tôi đã lệnh, trước sau gì cũng nổ súng thôi, chi bằng mình nổ súng trước thì sự thiệt hại sẽ ít hơn là để họ bắn trước... Tôi cũng cho lệnh là phải bắn đồng loạt cho nó phải chống đỡ tứ phía và ông hạm trưởng đã làm đúng như vậy.

Trước đó thì tổng thống ổng ngồi trong phòng họp của tôi nhân ông đi kinh lý miền Trung. Trong bữa cơm tối hôm ấy, quanh tổng thống có tôi và các tướng lãnh như Ngô Quang Trưởng, Lê Nguyên Khang, Trần Ðình Thọ... Trong lúc ăn, tôi được báo cáo là có tầu lạ xâm nhập đảo. Tôi bèn báo cho tướng trưởng thì tướng trưởng bảo tôi hãy báo cáo thẳng với tổng thống, lúc đó khoảng 8, 9 giờ tối.

Tôi đến bên tổng thống nói nhỏ với ông là tình hình nó như vậy đó, thì tổng thống nói thôi được rồi bây giờ anh Thoại đi về đi, chuẩn bị thuyết trình cho tôi ngày mai 8 giờ sáng tôi sẽ qua Bộ Tư Lệnh duyên hải. Ðêm đó tôi đã phải thức tới 3 giờ sáng để tìm lịch sử về Hoàng Sa, về hiện tình lực lượng địch và hiện tình lực lượng ta. Sáng hôm sau, tổng thống tới cùng các tướng lãnh, tôi đã thuyết trình. Nghe xong tổng thống lấy giấy bút viết. Ổng viết lâu lắm đến 15, 20 phút. Trong phòng họp êm ru, không ai biết ông viết gì. Xong, ông nói anh Thoại ra đây, đứng trước mặt tôi này và ông bảo tôi đọc cho kỹ, chỗ nào không hiểu thì hỏi ngay, không để sau lại thắc mắc hiểu lầm. Tôi đọc thấy cái phần đầu làm tôi hơi khó chịu vì dòng chữ bự ở trên rằng, ‘Chỉ thị cho tư lệnh vùng i duyên hải’. Phần dưới nơi trang thứ ba thì phải mới chỉ thị cho thủ tướng chính phủ. Tôi ngạc nhiên là sao không chỉ thị cho tư lệnh hải quân hay cho tư lệnh vùng. Tôi nghĩ ổng chỉ thị thẳng cho tôi vì ổng là tổng tư lệnh có quyền chỉ thị thẳng mà không cần qua hệ thống quân giai. Tôi vẫn thi hành dù rằng sau này có ra Tòa Án Quân Sự cũng sẽ là mình. Ðọc xong, tôi nói tôi hiểu. Ổng day qua hỏi các tướng lãnh có ý kiến gì không, mọi người êm ru. Lúc ấy ông tổng thống có nói một câu mà nhiều người nay còn nhắc tôi, đó là câu ổng nói ‘không để mất một tấc đất’.

Ðêm hôm đó tôi có nói tình hình với Ðại Tá Ngạc lúc ấy là hải đội trưởng đang đi thăm các chiến hạm và tình hình nhân viên, nhiên liệu chứ ông không là người chỉ huy tác chiến. Tôi cũng gọi về hỏi tư lệnh hải quân là Ðề Ðốc Trần Văn Chơn rằng bây giờ tổng thống chỉ thị như vậy thì tôi sẽ gửi thêm hai chiến hạm nữa ra và sẽ ra ngoài đó chỉ huy 2 chiến hạm này. Ðề Ðốc Trần Văn Chơn bảo tôi anh chờ tôi ra đã rồi mình tính. Tôi mới nhờ ông Ngạc ra thăm các chiến hạm. Bữa cơm tối đó chỉ có tôi với ông Ngạc. Chúng tôi tâm tình chuyện gia đình ít phút rồi nói đến tình hình và diễn tiến công việc thì ông Ngạc có hỏi tôi là tư lệnh có cần tôi không thì tôi mới nói nếu anh tình nguyện thì hãy xuống đi với 4 chiến hạm ra Hoàng Sa coi tình hình ra sao còn không, anh ở lại cũng không sao. Ông Ngạc có nói tư lệnh bảo thì tôi đi, linh tính báo cho tôi biết là sẽ nguy kịch. Chúng tôi tâm sự với nhau về tình hình này, bắn cũng chết mà bỏ chạy cũng chết vì tổng thống đã chỉ thị rõ ràng. Tôi có nói với ông Ngạc là anh ra, cố gắng ôn hòa đừng có nổ súng vội.

Khi ông ra tới nơi ông thấy tình hình khiêu khích cố tình của địch thì ông có gọi về nói trước sau gì nó cũng sẽ nổ súng, hiện súng của chúng đã chỉa thẳng vào tầu mình rồi trong khi chúng làm đủ mọi hành động khiêu khích. Tôi nói anh đã sẵn sàng chưa, nếu xong thì anh cứ tự do khai hỏa. Trong máy, ông xin tắt máy khi chiến đấu, thì tôi đã nghe thấy tiếng nổ liên hồi cùng lúc ông báo về đã khai hỏa. Sau đó là im lặng đến rùng rợn.

Một hồi sau, tin về cho biết tầu bị trúng đạn nặng có thể bị chìm. Tôi có bảo anh em cố cho tầu ủi vào bãi san hô để chiếc tầu nằm cho có dấu vết nhưng tầu mới đến cách bờ 1 hải lý thì chìm hẳn”.

Câu chuyện đến đây thì người cựu tư lệnh hải quân vùng I Duyên Hải ngồi lặng đi. Phải chờ một lúc, chúng tôi mới dám trở lại câu chuyện, hỏi về tình hình người bạn đồng minh trong cuộc hải chiến ấy như thế nào. Vị cựu tư lệnh uể oải cho biết:

“Mỹ họ cũng biết cái vị trí của Hoàng Sa vì nó là một vị trí chiến lược quan trọng trong vùng Ðông Nam Á. Nếu nói rằng Mỹ bất ngờ hay không biết trước thì tôi không tin. Có thể Mỹ đã sẵn sàng nhường cho Trung Cộng mà có sự đổi chác nào mình không biết. Bởi vì sao hồi còn Mỹ yểm trợ cho VNCH, Trung Cộng lại không lấy vì khi ấy chỉ có 24 địa phương quân giữ 4 cái đảo. Việc càng rõ ràng hơn là sau cuộc hải chiến ấy, người Mỹ qua các cố vấn đã không tỏ một chút quan tâm nào đến độ làm cho tôi cũng tủi thân. Ngay cả đến nhờ cậy họ đi tìm vớt những hải quân bị lênh đênh tứ tán trên biển sau khi tầu chìm họ cũng không đáp ứng”.

Ba mươi ba năm nhìn lại trận hải chiến Hoàng Sa, chúng ta cùng ngậm ngùi thương tiếc những chiến sĩ đã hy sinh trong cuộc chiến bảo vệ tự do, đặc biệt là 58 chiến sĩ hải quân trong trận hải chiến không cân sức này. Cuộc hải chiến ấy, so với thái độ của Cộng Sản Việt Nam hiện nay, cả quân lẫn dân sự, trước tình trạng Trung Cộng lấn chiếm đất đai, vùng biển và hải đảo của Việt Nam thì đã thấy rõ bên nào, người quốc gia hay người cộng sản là những người yêu nước thực sự, dám cang cường bảo vệ từng tấc đất của ông cha chứ không vì quyền lợi cho một cái đảng của những người đang nắm quyền đè đầu cưỡi cổ người dân Việt. (N.H.)

• Ðêm Thắp Nến bảo toàn đất tổ và tưởng niệm anh hùng trận hải chiến Hoàng Sa (Wednesday, January 16, 2008 1:28:20 PM)
  Trân trọng kính mời toàn thể quí vị lãnh đạo tinh thần các tôn giáo, các đoàn thể đấu tranh, hội đoàn, hiệp hội, ái hữu, đồng hương đồng bào, đến tham dự đêm thắp nến yểm trợ công cuộc đấu tranh bảo toàn đất tổ và lễ tưởng niệm các anh hùng trận hải chiến Hoàng Sa.
  
• Cuộc phỏng vấn Phó Ðề Ðốc Hồ Văn Kỳ Thoại: Trận Hải Chiến Hoàng Sa, 34 Năm Nhìn Lại (Thursday, January 17, 2008 4:56:51 PM)
  Trong một buổi gặp gỡ tại Nhật Báo Người Việt hôm Thứ Ba với cựu Tư Lệnh Hải Quân Vùng I Hồ Văn Kỳ Thoại vào thời gian trận hải chiến giữa hải quân VNCH và hải quân Trung Cộng xảy ra, chúng tôi có dịp khơi lại một số những điều ít được nói tới như “Có kế hoạch nào bảo vệ Hoàng Sa trước đó hay không”? và về “Tinh thần của những người có trách nhiệm trực tiếp trong việc bảo vệ tổ quốc?”
  
• Cựu HQ Ðại Tá Hà Văn Ngạc thuật lại giây phút nóng bỏng về trận hải chiến lẫy lừng tại Hoàng Sa cách đây 34 năm (Friday, January 18, 2008 1:34:05 PM)
  LTS.- Cách đây ít ngày, gia đình cố Ðại Tá Hà Văn Ngạc, người chỉ huy trận hải chiến lịch sử giữa hải quân VNCH và hải quân Trung Cộng tại Hoàng Sa, đã đến tòa soạn và tặng chúng tôi một hồi ký của cựu Hải Quân Ðại Tá Hà Văn Ngạc. Trong cuốn hồi ký, ông kể lại rất chi tiết cuộc đụng độ nói trên.
  
• Hải Chiến Giữa VNCH và Trung Cộng Trong Khu Vực Hoàng Sa (Friday, January 18, 2008 11:10:18 AM)
  Trong hai ngày 12 và 13 tháng 1, 2008 vừa rồi, chúng tôi được trực tiếp với Phó Ðề Ðốc (Chuẩn Tướng) Hồ Văn Kỳ Thoại, nguyên tư lệnh Vùng I Duyên Hải, phụ trách lãnh hải thuộc 5 tỉnh địa đầu giới tuyến (Quảng Trị, Thừa Thiên, Quảng Nam, Quảng Tín, Quảng Ngãi)... là người đã ra lệnh tấn công tàu của Trung Cộng khi chúng xâm nhập lãnh hải của Việt Nam Cộng Hòa trong khu vực đảo Hoàng Sa năm 1974. Ðây là một biến cố độc nhất vô nhị, biểu dương tinh thần chiến đấu bất khuất để bảo vệ giang sơn tổ quốc của người chiến sĩ hải quân VNCH, một nước nhỏ dám chống lại một cường quốc mạnh gấp mấy chục lần...