Nguyễn Văn Khanh

Ðứng trước 20,000 người ở Ðại Hội Ðảng Cộng Hòa tại St. Paul-Minneapolis, nhân vật chính trị nổi tiếng của Hoa Kỳ mở đầu bài diễn văn với câu “chắc các bạn đều đang thắc mắc tại sao tôi lại có mặt ở đây”. Không đợi câu trả lời, ông nói tiếp “tôi đến đây không với tư cách một người sinh hoạt đảng phái, mà đến để ủng hộ người tôi tin nước Mỹ cần cho bốn năm sắp đến”.

Nhân vật đọc bài diễn văn đó không ai khác hơn, chính là Thượng Nghị Sĩ Joseph Lieberman hiện đang sinh hoạt với bên Dân Chủ, và người ông hết lòng ca ngợi lẫn ủng hộ là ứng viên John McCain của đảng Cộng Hòa.

***

Từng có lúc tin đồn chính trị ở thủ đô Washington cho hay Thượng Nghị Sĩ Joseph Lieberman sẽ gặp trở ngại với bên Dân Chủ nếu xuất hiện ở Ðại Hội Ðảng Cộng Hòa để đọc bài diễn văn ủng hộ Nghị Sĩ John McCain. Tin đồn này đã - và đang - trên đường trở thành sự thật: ông có mặt ở St. Paul-Minneapolis để trình bày cho người dân Mỹ biết tại sao ông ủng hộ bạn đồng viện McCain và tại sao ông McCain xứng đáng hơn ông Barack Obama trong vị thế của người lãnh đạo nước Mỹ. Không đầy 3 tuần sau khi bài diễn văn hùng hồn ông đọc được trực tiếp truyền hình đi khắp nơi, chính các phụ tá thân cận nhất với ông Lieberman đều nói có thể ông bị mất ghế Chủ Tịch Ủy Ban An Ninh Nội Ðịa (Homeland Security Committee).

Năm nay 66 tuổi, Nghị Sĩ Lieberman từng được mời đứng phó cho liên danh Al Gore hồi năm 2000, đến năm 2006 ông thất bại trong cuộc bầu sơ bộ khi ra tái tranh cử ở bang Connecticut - vì cử tri cùng đảng không tán thành đường lối hoạt động quá gần với đường lối của Tổng Thống Cộng Hòa George W. Bush mà ông thể hiện ở nghị trường - nhưng ông vẫn thành công khi quyết định tiếp tục cuộc tranh cử với tư cách ứng viên độc lập. Từ đó đến giờ ông vẫn sinh hoạt với đảng Dân Chủ như đã từng làm những năm trước đây, nhưng lần này có thể ông không còn được đón tiếp như trước chỉ vì đã đi quá đà: lên tiếng ủng hộ ông McCain, và xuất hiện ở Ðại Hội Ðảng Cộng Hòa đọc bài diễn văn kêu gọi cử tri dồn phiếu cho ông McCain.

Theo giới thạo tin ở Washington, dường như ông Lieberman “từng hứa” trong bài diễn văn đọc trước các đảng viên Cộng Hòa “sẽ không tấn công ông Obama” và chuyện xảy ra chỉ vỉ ông “không thực hiện đúng lời hứa đã đưa ra với bên Dân Chủ”. Bài diễn văn ông đọc ở St. Paul-Minneapolis có đoạn như sau “Thượng Nghị Sĩ Obama là người rất thông minh và có tài hùng biện, một người trẻ trong tương lai sẽ làm nhiều điều vĩ đại cho đất nước chúng ta”. “Nhưng”, ông nói tiếp: “Hùng biện không thay thế được kinh nghiệm” và Hoa Kỳ đang cần người “kinh nghiệm để dẫn dắt đất nước trong giai đoạn khó khăn hiện tại”. Ðoạn vừa nêu giúp đảng Cộng Hòa lên tinh thần hơn, vì chính người của đảng Dân Chủ xác nhận “ông Obama chỉ nói hay chứ chưa làm được gì hay” trong khi “đất nước cần người có khả năng và làm giỏi là ông McCain”.

Tin phát xuất từ văn phòng ông Chủ Tịch Khối Ða Số Harry Reid cho biết thoạt đầu, ông Reid “không nghĩ đến chuyện phải có phản ứng mạnh với ông Lieberman”, nhưng sau đó “không chỉ ông Reid mà ngay các vị dân cử khác đang nằm trong ban lãnh đạo Dân Chủ ở Quốc Hội Liên Bang tin cần phải có biện pháp khi thấy ông Lieberman lên tiếng chê bai ứng viên Obama do đảng đề cử”. Tin này trở thành xác thực hơn khi ông Jim Manley, người phát ngôn của Văn Phòng Khối Ða Số cho biết sau ngày cuộc bầu cử kết thúc, “đảng Dân Chủ dương nhiên sẽ cứu xét đến trường hợp của Nghị Sĩ Lieberman”.

Vào ngày mùng 4 tháng 11 năm nay, không chỉ đi bỏ phiếu chọn tổng thống và phó tổng thống, cử tri Hoa Kỳ còn bầu chọn 435 dân biểu liên bang và 35 thượng nghị sĩ. Hiện giờ đảng Dân Chủ đang nắm đa số ở cả hai viện, nhưng vẫn cần phải có phiếu của ông Lieberman để chiếm đa số ở Thượng Viện với cách biệt thật khít khao 51-49. Hầu hết các nhà quan sát chính trị Hoa Kỳ đều tin năm nay “là năm của bên Dân Chủ” - ý muốn nói đảng Dân Chủ có khả năng sẽ chiếm được thêm ghế ở Thượng lẫn Hạ Viện - và nếu dự đoán này đúng, phe Dân Chủ sẽ chính thức khéo léo “mời ông Lieberman đi chỗ khác chơi”, không cho ông sinh hoạt chung với đảng.

Ngay chính ông Lieberman cũng cảm thấy có thể sẽ gặp khó khăn với bên Dân Chủ. Ít phút đồng hồ sau khi đọc bài ca ngợi ông McCain, ông cho báo chí biết chính ông cũng nghĩ “mọi chuyện sẽ được tính toán đến sau ngày cuộc bầu cử kết thúc”. Cũng vẫn theo ông, “tôi không nghĩ ngợi gì khác hơn là giúp ông McCain trở thành tân tổng thống Hoa Kỳ”.

Một viên chức thân cận với ông Lieberman kể lại với báo giới thủ đô rằng ngày sau khi nhận lời mới của ông McCain để đọc bài diễn văn tại St. Pual-Minneapolis, Thượng Nghị Sĩ Lieberman “đã biết thế nào cũng sẽ gặp khó khăn” và đang “chờ xem những gì sẽ xảy ra”, kể cả chuyện “không được mời sinh hoạt chung với bên đảng Dân Chủ, không được trao trách nhiệm Chủ Tịch Ủy Ban An Ninh Nội Ðịa”. Viên chức này cho biết thêm chính những người đang làm việc với ông Lieberman cũng không đồng ý với điều ông làm, bằng chứng là sau khi ông đọc diễn văn ở Ðại Hội Ðảng Cộng Hòa, ông Joe Goffman, giám đốc Ðặc Trách Chính Sách của ông Lieberman nộp đơn xin từ chức. Ðơn từ chức không nêu ra bất kỳ lý do nào nhưng trong thư gửi bạn bè và các bạn đồng nghiệp, ông Goffman cho biết “tạm thời nghỉ ngơi, sau đó mới tính sẽ làm gì”.

Nếu đảng Dân Chủ chiếm được thêm ghế nghị sĩ và có ít nhất từ 55 ghế trở lên, “đương nhiên họ sẽ tính đến chuyện phải có biện pháp mạnh với Lieberman”, theo nhận xét của Bà Jennifer Duffy, một quan sát viên chính trị quen thuộc với sinh hoạt nghị trường của Quốc Hội Liên Bang. Bà Duffy nghĩ trong trường hợp chỉ chiếm được 52 ghế thôi, bên Dân Chủ cũng sẽ có thái độ cứng rắn với ông Lieberman “nếu ông xuất hiện vận động cho liên danh McCain-Palin”.

Không biết chuyện xuất hiện vận động cho liên danh McCain-Palin có xảy ra hay không - văn phòng Nghị Sĩ Lieberman chưa thông báo lịch trình sinh hoạt trong những tuần lễ tới - nhưng nhà báo Glenn Thrush của politico.com cho hay nghe được tin ông Lieberman “đang cố vấn cho bà Palin về ngoại giao” để bà phó tương lai của bên Cộng Hòa có đủ hiểu biết khi ra tranh luận với ông phó tương lai đầy kinh nghiệm ngoại giao Joe Biden bên đảng Dân Chủ. Cuộc tranh luận trên truyền hình sẽ diễn ra vào ngày mùng 2 Tháng Mười tới đây.

Chuyện ông Lieberman sẽ được giải quyết ra sao? Nếu ông bị phía Dân Chủ đóng cửa, bên Cộng Hòa sẽ mở rộng cửa đón ông - nghe đồn hai nghị sĩ Cộng Hòa là các ông Lindsey Graham của bang South Carolina và Arlen Specter của bang Pennsylvania đã được giao trách nhiệm vận động mời ông Lieberman về sinh hoạt chung với đảng. Nhưng giải pháp chính trị đẹp nhất vẫn là ông John McCain đắc cử tổng thống, sau đó loan báo chọn ông bạn thân Joseph Lieberman nắm giữ một bộ nào đó.

Nếu điều thứ nhì xảy ra, bên Dân Chủ không bị mang tiếng “trả thù” người sinh hoạt chung với mình, phía ông McCain lại có cơ hội để trình bày cho dân chúng thấy đi đúng với cam kết “sẽ mời những người tài giỏi nhất tham chính, không phân biệt Cộng Hòa hay Dân Chủ”.