Trong một thỏa thuận trao đổi đạt được hồi đầu năm nay, Tổng Thống Bush hôm Thứ Sáu 31 Tháng Mười, đã ký một sắc lệnh theo đó tái lập quyền đặc miễn ngoại giao cho chính phủ Libya đối với các đơn kiện về khủng bố và hủy bỏ các vụ kiện đòi bồi thường hiện nay, theo nguồn tin từ Tòa Bạch Ốc.

“Ðiều này đã tháo gỡ chướng ngại vật sau cùng cho mối quan hệ bình thường giữa Hoa Kỳ và Libya,” theo lời ông David Welch, viên chức ngoại giao cao cấp Hoa Kỳ đặc trách vùng Trung Ðông, người đã thương thuyết thỏa thuận này.

Phát ngôn viên Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ, ông Sean McCormack, gọi đây là “một dấu mốc quan trọng, đưa công lý đến cho gia đình các nạn nhân khủng bố ở Hoa Kỳ và mở đường cho sự tiếp tục cũng như mở rộng sự hợp tác Hoa Kỳ-Libya.”

Số tiền này sẽ được đóng vào một quỹ trị giá 1.8 tỉ Mỹ kim, theo đó sẽ trả 1.5 tỉ Mỹ kim cho các đơn kiện liên quan đến vụ nổ bom trên chuyến bay Pan Am 103 trên không phận Lockerbie, Scotland, năm 1988, và vụ nổ bom tại một vũ trường ở Berlin năm 1986. Số tiền 300 triệu Mỹ kim còn lại sẽ được dùng để trả cho gia đình các nạn nhân người Libya trong các vụ oanh tạc của Hoa Kỳ nhằm trả đũa vụ đặt bom ở Berlin.

Việc trả tiền cho gia đình các nạn nhân Hoa Kỳ sẽ khởi sự chỉ trong vài ngày sắp tới, theo lời ông Welch. Gia đình các nạn nhân hoan nghênh thỏa thuận này.

“Hôm nay chính quyền Libya đã trả món nợ sau cùng của họ cho hành động khủng bố đã thực hiện nhiều năm trước,” theo lời Kara Weipz, nữ phát ngôn viên của nhóm “Gia Ðình Các Nạn Nhân Pan AM 103.”

Chính phủ Bush đã từng tuyên bố rằng sẽ không dùng tiền thuế của dân chúng Hoa Kỳ để bồi thường cho nạn nhân ở Libya nhưng không cho biết là số tiền 300 triệu Mỹ kim này từ đâu ra.

Có tất cả 269 hành khách và phi hành đoàn, kể cả 180 công dân Hoa Kỳ, trên chuyến bay Pan Am và 11 người ở dưới đất, đã thiệt mạng trong vụ nổ tại Lockerbie. Có ba người, kể cả hai binh sĩ Hoa Kỳ, đã thiệt mạng và 230 người bị thương trong vụ nổ bom tại vũ trường ở Berlin.

Vụ khủng bố này đã khiến Tổng Thống Ronald Reagan ra lệnh oanh tạc các mục tiêu ở Tripoli và Benghazi mà phía Libya cho hay có 41 người chết, kể cả con gái nuôi của ông Gadhafi.

Hiện đang có sự chú tâm lớn lao của các công ty Hoa Kỳ vào Libya, đặc biệt là trong lãnh vực dầu hỏa. Libya có trữ lượng dầu lớn hàng thứ 9 trên thế giới, với khoảng 39 tỉ thùng, và nhiều khu vực chưa được thăm dò. (V.Giang)