WASHINGTON (AP) - Vài trong số những vấn đề xã hội gây chia rẽ nhất tại Hoa Kỳ - hôn nhân đồng tính, phá thai và qui chế nâng đỡ người thiểu số - được đưa ra để các cử tri quyết định trong cuộc bầu cử vào ngày Thứ Ba.

Trong số 153 đề luật được đem ra bỏ phiếu, đề luật quan trọng nhất là một đề nghị tu chính hiến pháp của tiểu bang California, sẽ có hiệu lực giới hạn hôn nhân ở những cặp khác phái.

Những biện pháp tương tự đã được chấp thuận trước đây tại 27 tiểu bang, nhưng không có tiểu bang nào ở trong hoàn cảnh như California - với hàng ngàn cặp đồng tính đã kết hôn sau một phán quyết của tòa tối cao của tiểu bang hồi Tháng Năm.

Những phe đối nghịch tổng cộng đã quyên góp được khoảng 70 triệu Mỹ kim, hầu hết từ bên ngoài tiểu bang, để tổ chức các chiến dịch vận động của họ. Kết quả, dù theo chiều hướng nào, cũng sẽ tạo một ảnh hưởng lớn lao lên vấn đề hôn nhân đồng tính tại 47 tiểu bang hiện không cho phép điều đó.

Cả ông Barack Obama và đối thủ Cộng Hòa của ông, John McCain, đều nói họ chống đối hôn nhân đồng tính. Nhưng ông Obama, không như ông McCain, cũng chống đối việc tu chính hiến pháp của California và ủng hộ quan điểm dành những quyền rộng rãi hơn cho những cặp đồng tính.

Các đề nghị tu chính hiến pháp để cấm hôn nhân đồng tính cũng nằm trên lá phiếu ở Florida và Arizona, trong khi Arkansas có một biện pháp sẽ cấm những cặp không kết hôn nhận con nuôi hoặc trở thành cha mẹ nuôi. Những người bảo thủ ủng hộ biện pháp nói này nó nhắm vào các cặp đồng giới tính, những người hiện có thể nhận nuôi và trở thành cha mẹ nuôi tại hầu hết các tiểu bang.

Lá phiếu của South Dakota có một đề nghị sẽ cấm phá thai ngoại trừ trong các trường hợp hiếp dâm, loạn luân và đe dọa nghiêm trọng tới sức khỏe của người mẹ. Một đạo luật cứng rắn hơn, không có các ngoại lệ về hiếp dâm và loạn luân, đã bị đánh bại vào năm 2006.

Nếu được thông qua, đề luật có thể sẽ đưa tới một thử thách về pháp lý và có thể lên tới Tối Cao Pháp Viện của liên bang, và một vụ xét lại phán quyết Roe chống Wade vào năm 1973 thiết lập quyền phá thai.

Colorado có một tu chính sẽ định nghĩa con người như khởi đầu vào lúc thụ thai. Tu chính không minh thị đề cập tới phá thai nhưng những nhà tranh đấu thuộc cả hai phe đều coi đó như một thách đố trực tiếp tới quyền phá thai.

Hai đề luật khác cũng gây chú ý cho các phe đối nghịch trong cuộc tranh luận về phá thai - một đề luật của California sẽ đòi hỏi phải thông báo cho cha mẹ một vụ phá thai của người con vị thành niên và một đề nghị ở Michigan sẽ nới lỏng các hạn chế về việc nghiên cứu tế bào gốc.

Các đề nghị ở Colorado và Nebraska sẽ cấm qui chế nâng đỡ người thiểu số dựa trên căn bản chủng tộc và giới tính, tương tự như những đề luật đã được chấp thuận trước đây ở các tiểu bang California, Michigan và Washington. Những người chống qui chế nâng đỡ người thiểu số nói rằng sự tranh cử của ông Barack Obama, bà Hillary Clinton và bà Sarah Palin cho biết người thiểu số không cần qui chế nâng đỡ.

Tại tiểu bang Washington, cử tri sẽ quyết định có gia nhập với Oregon để cho phép những người bệnh nan y được quyền nhờ các y sĩ trợ giúp để tự tử hay không.

Một đề nghị khác ở California sẽ cho phép tiểu bang phát hành 9.95 tỉ Mỹ kim trái phiếu để tài trợ một đường xe lửa cao tốc nối Los Angeles và San Francisco. Ðó sẽ là dự án đường sắt tham vọng nhất của tiểu bang từ trước tới nay. (n.n.)