NEW YORK - Trong mấy năm gần đây, những chương trình cho vay nợ bị xem là xấu, như nợ với lãi suất thả nổi, đã khiến cho một số người bị ngân hàng tịch thu nhà. Giờ đây nạn thất nghiệp đang đè nặng trên thị trường địa ốc, khiến cho số nhà bị siết càng tăng mạnh hơn.

Trong lúc nền kinh tế đang xuống dốc, nạn thất nghiệp trở thành yếu tố quan trọng nhất khiến cho nhà bị siết tăng nhiều hơn so với giai đoạn đầu của cuộc suy thoái địa ốc.

Vào Tháng Sáu năm nay, 45.5% trong tất cả những vụ trễ nợ tiền nhà của Freddie Mac là do sự thất nghiệp hoặc lợi tức giảm gây ra. Những con số của cơ sở tài chánh Freddie Mac cho thấy số nhà bị siết vì thất nghiệp tăng 36.3% so với cùng thời gian vào năm 2006.

Các kinh tế gia cho biết tỉ lệ thất nghiệp và nhà bị sụt giá là hai yếu tố đưa đến sự việc có nhiều nhà bị tịch thu hơn lúc trước. Một khi bị mất việc, chủ nhà hầu như không có cách nào khác để trả tiền nợ nhà băng.

Trường hợp thất nghiệp và bị xiết nhà đang xảy ra mỗi lúc một thường xuyên hơn. Theo ghi nhận của Bộ Lao Ðộng Hoa Kỳ, gần một triệu người Mỹ đã bị sa thải trong năm 2008. Trong Tháng Chín năm nay, 159,000 người bị mất việc trong ngành tư nhân. Trong Tháng Mười vừa qua, các chuyên gia phỏng đoán số người mất việc sẽ lên tới 200,000 người.

Chỉ trong Tháng Chín, theo ghi nhận của ReatyTrac, số nhà bị siết đã tăng 71% trên toàn quốc. Sự thất nghiệp đang là yếu tố chính khiến cho cuộc khủng hoảng nhà đất bị suy yếu trầm trọng hơn, nhất là tại ba tiểu bang Florida, Nevada và Arizona.

Tỉ lệ thất nghiệp tại Florida từng là 3.3% trong Tháng Năm 2006. Lúc đó cuộc khủng hoảng nợ dưới tiêu chuẩn mới bắt đầu ló dạng, và tỉ lệ thất nghiệp trên toàn quốc là 4.7%. Giờ đây tỉ lệ thất nghiệp tại Florida là 6.6%, còn cao hơn tỉ lệ trên toàn quốc 6.1%.

Trong một trường hợp điển hình được hãng thông tấn CNN ghi nhận, bà Paula Seabrooks phải đóng cửa cơ sở giúp người mua nhà vay tiền ngân hàng trong tình hình suy thoái kinh tế tại Florida. Bà làm việc trong ngành tài chánh kể từ năm 2001 mà ban đầu bà từng giúp viết hợp đồng vay tiền cho ngân hàng Wells Fargo. Sau đó bà mở cơ sở riêng.

Trong năm 2006, bà Seabrooks từng có lợi tức gần $100,000. Qua năm 2007 lợi tức bị giảm xuống dưới $20,000.

Bà từng mua một căn nhà với giá $165,000 vào Tháng Ba năm 2006 với lãi suất thả nổi (adjustable rate mortgage, ARM). Hiện nay lãi suất dành cho món nợ của bà đã tăng lên tới 8.375%.

“Tôi tưởng tôi sẽ sống khá,” bà nói với đài CNN. “Tôi vay tiền với phân lời thấp với ý định tái tài trợ trong vòng hai năm.”

Bây giờ bà đang có việc làm với lương $38,000 một năm, không đủ để trả tiền nhà hàng tháng là $1,400, và đó là chưa kể bà vẫn còn thiếu nợ 5 tháng tiền nhà cộng với lệ phí lên tới $11,000.

Một điều trớ trêu là trong việc làm mới hiện nay, bà Seabrooks xem xét hồ sơ của những người cần được tái tài trợ để được vay tiền với lãi suất thấp của cơ quan FHA.

“Trên hầu hết các hồ sơ xin vay tiền mà tôi được xem qua, hầu hết đều có vợ hoặc chồng bị thất nghiệp,” bà kể.

Một trong các tiểu bang đang trong tình trạng đen tối là California.

Như Florida, nền kinh tế tại tiểu bang California đã sa sút trầm trọng vì thị trường địa ốc bị suy thoái. Các cố vấn tài chánh của chính quyền đang làm việc với những người bị mất việc nhiều hơn là những chủ nhà từng vay tiền với lãi suất thả nổi.

Giờ đây những người thuộc giới trung lưu bị mất việc, dùng hết tiền để dành trong trương mục tiết kiệm và trương mục đầu tư, không còn cách nào khác để trả nợ.

Một trường hợp điển hình khác là một ông từng làm việc ở trung tâm bán xe hơi ở Chico, Bắc California. Ông leo dần lên chức quản lý. Với tình trạng mua bán xe hơi rất ế ẩm hiện nay, ông không thể trả tiền hàng tháng trên món nợ nhà $240,000 Mỹ kim và nợ thế chấp $60,000.

Vì ngành xe hơi đang xuống dốc, ông khó tìm việc việc làm trong ngành này sau khi bị mất việc. Chico nằm về phía Bắc thủ phủ Sacramento. Tỉ lệ thất nghiệp tại đây là 8.1%.

Nếu tình hình không khá hơn trong mấy tháng sắp tới, nhiều người sẽ tìm đến văn phòng thất nghiệp và văn phòng cố vấn người sắp bị xiết nhà. (h.d.)