Hình bên: Ông Troy Courtney, một cảnh sát viên làm việc ở San Francisco, đang đạp xe trước nhà của ông trong lúc chuẩn bị dọn ra khỏi căn nhà bị ngân hàng tịch thu hồi đầu Tháng Mười Một này. (Hình: Noah Berger/AP)

Chưa biết có bao nhiêu người sẽ được trợ giúp

WASHINGTON (AP) - Chính phủ liên bang Hoa Kỳ và kỹ nghệ tài trợ vừa xắn tay tiến hành bước thúc đẩy mạnh mẽ và toàn diện nỗ lực cứu giúp giới chủ nhà đang đối mặt với nguy cơ siết nhà.

Ðể đủ điều kiện được giúp, người nợ tiền nhà phải là người đang trễ nợ ba tháng tiền nhà trở lên, và số tiền nợ so với trị giá nhà hiện nay phải từ 90% trở lên. Người nào dùng căn nhà đầu tư chứ không làm nơi sinh sống, hoặc đang nộp hồ sơ khai phá sản, thì không được tham gia chương trình trợ giúp.

Các giới chức hy vọng đợt tiếp cận mới này, bắt đầu có hiệu lực từ 15 Tháng Mười Hai, sẽ là mẫu hình cho các công ty cung cấp dịch vụ tài trợ. Các công ty này đã thâu gom các cơ sở tài trợ địa ốc và phân phối lại cho các nhà đầu tư. Những cơ sở tài trợ từng bị chỉ trích về sự chậm chân trong việc đối phó trước làn sóng trễ nợ nhà.

Người mắc nợ nhà sẽ được giúp theo một số cách: Lãi suất sẽ được điều chỉnh và sẽ giảm để giúp chủ nhà không phải tốn hơn 38% lợi tức để trả nợ nhà. Một cách nữa là thời hạn trả nợ sẽ kéo dài từ 30 năm đến 40 năm, và một phần tiền nợ sẽ được miễn tính tiền lời.

Ðể đẩy nhanh kế hoạch này, cả hai định chế tài chánh Fannie Mae và Freddie Mac cần kết hợp với chính phủ để tái thương lượng hàng trăm ngàn món nợ trễ hạn mà hai tổ chức này đang làm chủ.

Vào Tháng Chín cơ quan quản lý tài trợ gia cư liên bang (Federal Housing Finance Agency, FHFA) đã thâu tóm quyền kiểm soát hai định chế tài chánh liên bang nói trên. Hôm Thứ Ba, FHFA loan báo kế hoạch thực hiện trên phạm vi toàn quốc cùng với các giới chức chính phủ và trong ngành địa ốc, kể cả Hope Now, một liên minh giữa các công ty tài trợ địa ốc do chính phủ Bush thiết lập năm ngoái.

Lúc cuối ngày Thứ Hai, công ty tài chánh Citigroup loan báo đang ngưng siết các căn nhà mà người chủ đang dùng để ở, có thu nhập ổn định và sẽ có khả năng trả nợ khi được giảm số tiền hàng tháng. Ngân hàng Citigroup cũng đang mở rộng chương trình đến các món nợ mà ngân hàng không sở hữu nhưng đứng ra thâu cho các cơ sở khác.

Thêm vào đó, trong vòng sáu tháng tới, Citigroup sẽ tiến hành kế hoạch tiếp cận nửa triệu chủ nhà chưa trễ hạn nợ nhà nhưng có nguy cơ không trả nổi tiền nhà.

Kế hoạch của Citi là đưa 600 nhân viên giao dịch ra hỗ trợ những người mang nợ này, bằng cách điều chỉnh lãi suất, giảm nợ gốc hoặc tăng thời hạn trả nợ.

Cuối tháng trước, JPMorgan Chase & Co mở rộng chương trình điều chỉnh nợ nhà tới khoảng mức $70 tỷ tiền vay, có thể hỗ trợ được chừng 400,000 khách hàng. Ngân hàng này trước đó đã điều chỉnh tổng số nợ trị giá $40 tỷ, giúp được 250,000 chủ nhà kể từ hồi đầu năm 2007.

Cùng lúc đó, Bank of America cho hay rằng kể từ 1 Tháng Mười Hai, họ sẽ điều chỉnh khoảng 400,000 món nợ từng thuộc sở hữu của Countrywide Financial Corp., trong số $8.4 tỷ tiền khế ước pháp lý đạt được ở 11 tiểu bang hồi đầu Tháng Mười. Bank of America đã mua lại Countrywide.

“Làn sóng siết nhà phương hại đến từng gia đình, khu vực, toàn bộ các cộng đồng dân cư cũng như tổng thể thị trường địa ốc,” theo lời James Lockhart, chủ tịch FHFA. “Chúng ta cần phải chặn đứng cơn lốc này.”

Ðây là kế hoạch có tầm quan trọng đặc biệt vì Fannie Mae và Freddie Mac đang giữ hoặc bảo đảm cho khoảng 31 triệu món nợ địa ốc trên toàn nước Mỹ, chiếm 60% các món nợ chưa thu hồi đủ. Tuy vậy, các viên chức liên bang chưa ước tính được có bao nhiêu chủ nhà đủ điều kiện hưởng chương trình này.

Trong khi các tổ chức cho vay mấy năm qua có đẩy mạnh nỗ lực giúp con nợ, nhưng các biện pháp trước giờ vẫn không theo kịp đà suy sút địa ốc chưa từng thấy trong mấy thập niên liền như lần này.

Hơn 4% giới chủ nhà trên toàn quốc, tương đương 9% người đang ôm nợ nhà, là những người đang trễ tiền trả nợ hàng tháng hoặc dính vào tiến trình kéo nhà tính tại thời điểm cuối Tháng Sáu, theo dữ kiện mới nhất của Hiệp Hội Ngân Hàng Tài Trợ Ðịa Ốc.

Cùng lúc chính quyền xúc tiến kế hoạch giúp người sắp bị siết nhà, tin loan trong ngày Thứ Ba không còn kịp đối với một số chủ nhà như ông Troy Courtney, một cảnh sát viên 44 tuổi làm việc ở San Francisco.

Ông đã dọn khỏi căn nhà ở Mill Valley, California hồi đầu tháng này - đem theo các con, ba con chó và một con mèo - sau khi thất bại nhiều lần, không xin được biện pháp chỉnh nợ hoặc bán tháo - để ngân hàng đồng ý cho trả tiền ít hơn so với trị giá món nợ nhà.

Ông Troy Courtney phải làm thêm giờ, xén tiền từ tài khoản hưu, cố trả cho kịp hai món nợ nhà. Nhưng rồi ông không thể thuyết phục được Countrywide Financial, một cơ sở từng quản lý các món nợ nhà của Wells Fargo, cho ông được điều chỉnh lại món nợ của ông.

“Tôi cảm thấy như mình bị hụt chuyến tàu,” là lời ông này than khi nghe về kế hoạch hỗ trợ mới ra này. “Tôi thực phát bực cả hệ thống này.”

Lý do mà các khó khăn của các chủ nhà như Troy Courtney quá nhiêu khê, không giải quyết được, là vì hầu hết các món nợ trời ơi đều đóng gói vào các khoản đầu tư phức tạp, quá khó lấy tiền ra.

Ngân hàng Deutsche Bank ước tính 80% trong số $1.8 ngàn tỷ tiền nợ quá hạn đã gom lại và chia ra bán từng khúc cho các nhà đầu tư khắp nơi trên thế giới. Khoảng 20% còn lại là các món nợ nguyên, dễ điều chỉnh hơn vì chỉ có một chủ.

Tuy nhiên, điều loan báo hôm Thứ Ba - đi đôi với các chiến lược xông xáo và mới mẻ của các ngân hàng chính yếu - là những bước cần thiết để vãn hồi cơn khủng hoảng tín dụng. Sau hơn một năm đình đốn và xoay xở yếu ớt, các biện pháp tài chánh trong kế hoạch mới này dường như là một nỗ lực nghiêm túc điểm ngay vào huyệt của cơn khủng hoảng tín dụng: giá nhà tuột dốc và nhà siết nhiều kỷ lục. (T.Ð.)