Bài và hình: Trung Ðỗ/Người Việt

IRVINE, California (NV) - Sau bão Katrina giữa năm 2006 đến nay, không phải ai cũng biết đến cuộc đấu tranh cam go của cộng đồng Việt Nam ở vùng đất gọi là làng Versailles, phía Ðông New Orlean. Cùng sát cánh với Linh Mục Nguyễn Thế Viễn, cộng đồng gốc Việt đã quyết liệt từng bước một giành lại quyền sinh tồn và tái lập môi trường sống, đòi sự công bằng để thiết lập lại vùng đất xứng đáng của một cộng đồng dân cư lớn, khi chính quyền bấy giờ lấy khu đất kế cận làm bãi rác khổng lồ, đe dọa sự tồn sinh của sự sống dân chúng xung quanh.

Câu chuyện sau cơn bão Katrina là nội dung chính lồng trong bộ phim, “A Village Called Versailles,” lần đầu tiên ra mắt công chúng, chính là tại một buổi trình chiếu của đại hội điện ảnh ViFF, tại đại học UCI, Irvine, lúc 3 giờ chiều Thứ Bảy 11 Tháng Tư vừa qua.

Nhà sản xuất kiêm đạo diễn trẻ Leo Chiang nói với báo Người Việt: “Ðây là một chuỗi biến cố hết sức lạ lùng, ít ai bên ngoài biết. Và bạn phải đi đến tận nơi mới có thể hiểu hết việc xảy ra cho cộng đồng đặc biệt nơi đây. Vì vậy, tuy không phải là người gốc Việt, tôi vẫn muốn chia sẻ câu chuyện này với mọi người.”

Cô Lê Ðình Y Sa, đồng giám đốc đại hội điện ảnh, giới thiệu Giám Mục Mai Thanh Lương, người sáng lập làng Versailles, mở lời trước buổi công chiếu bộ phim thuộc thể loại tài liệu, dài 75 phút. Giám mục cho biết sau đợt bão, ông đã trở lại vùng phía Ðông New Orlean khoảng tám lần. Nơi đây có một trong những cộng đồng người Việt đông đảo nhất tại Hoa Kỳ. Giám mục đã nối kết khoảng 11 giáo xứ tại Orange County với các cộng đoàn dân Chúa nơi bị cơn bão tàn phá nặng nề để chuyển sự giúp đỡ của giáo dân Nam California đến các giáo xứ ở Louisiana. “Nhưng hôm nay, chính bộ phim mới có thể nói thay hàng ngàn ngôn từ mà tôi không thể chia sẻ hết nơi đây,” giám mục nói.

Trong phim, Linh Mục Viễn cùng nhiều thiện nguyện viên và cộng sự kiên nhẫn và quyết liệt ở từng bước nhỏ, không mỏi mệt lái xe, kêu gọi, ra tòa và nhiều lần ra trước hội đồng thành phố. Họ đấu tranh bằng từng thủ tục pháp lý một, song song với các cuộc tuần hành phản đối, nhằm gỡ bỏ những áp đặt phi lý, chứng minh cho chính quyền địa phương thấy và công nhận nhu cầu về môi trường sống chính đáng của cộng đồng cư dân Ðông New Orlean. Họ đã thành công, chấm dứt được việc tiếp tục đổ rác, ngăn không cho biến vùng đất gần đó thành một bãi ô nhiễm khổng lồ.

Trước hàng trăm khán giả tham sự đại hội điện ảnh trong buổi chiều cuối tuần, đạo diễn Leo Chiang nói rằng đây là phim tài liệu nói lên một thông điệp riêng. “Cái khó trong khi làm phim, là tôi muốn chắc chắn rằng chính cộng đồng Việt Nam nói lên câu chuyện của mình chứ không phải bản thân tôi truyền đạt một thông điệp nào cả.”

Sau buổi chiếu phim, một cuộc hội luận ngắn diễn ra, nói thêm về các nghịch cảnh và nhu cầu tái thiết sau cơn bão Katrina. Một diễn giả từng làm việc trong ủy ban phát kiến về người Mỹ gốc Á-Thái Bình Dương của Tòa Bạch Ốc dưới thời Tổng Thống Bush, là anh Nguyễn Hoàng Dũng, cho rằng tại Louisiana cũng như New Orlean, nhiều cộng đồng khác nhau có những đặc điểm sinh sống, trong những môi trường và khu vực địa lý hoàn toàn khác nhau, nên sẽ phải đối mặt với nhiều vấn đề khác nhau. Thế nên, theo anh, “chính phủ và các ủy ban tái thiết liên bang không thể đối phó giải quyết được hết với hàng đống vấn đề dàn trải trên một diện rộng địa bàn dân cư.”

Chính vì thế, việc tự đứng lên cùng đoàn kết giải quyết vấn đề ngay tại từng địa phương hết sức quan trọng.

“Bên Louisiana, giáo dân Việt Nam nói riêng, và cộng đồng Việt Nam nói chung, rất đoàn kết và đồng lòng,” Giám Mục Mai Thanh Lương nhận xét với báo Người Việt nhân xem bộ phim nói về cuộc đấu tranh bên cạnh công cuộc tái thiết New Orlean của dân làng Versailles.

Giám mục phụ tá giáo phận Orange kể thêm rằng, trong nhiều dịp lễ lạt hội hè của tôn giáo và cộng đồng nơi đó, mọi người đều đồng lòng kết hợp tổ chức chung, không phân biệt tôn giáo hay đoàn thể. “Nếu có tôn giáo hay tổ chức nào đủ mạnh để đóng vai trò chủ xướng trong các sự kiện, dịp lễ, kỷ niệm, thì các tôn giáo bạn hoặc tổ chức cộng đồng khác sẽ vui vẻ sáp nhập và hợp nhất trong công tác tổ chức,” giám mục cho ví dụ.

Anh Hòa Phạm, chuyên viên phụ trách giao tế của Hội Hồng Thập Tự Orange County, đồng tổ chức buổi trình chiếu phim chiều Thứ Bảy qua, cũng khẳng định ý kiến về tự thân chuẩn bị và đối phó: “Khi thiên tai xảy đến, không ai, không tổ chức chính phủ hoặc xã hội nào có thể lo cho chúng ta bằng chính chúng ta tự cứu lấy mình.”

Bên cạnh yếu tố tự thân nỗ lực để tự cứu mình, sự tương thân tương ái cũng đóng một vai trò đáng kể. “Orange County có lẽ là nơi giúp các giáo xứ ở Louisiana nhiều nhất,” Giám Mục Mai Thanh Lương nhận xét, và tiết lộ: “Các giáo xứ thuộc giáo phận Orange, phần nhiều là các giáo xứ Mỹ, đã giúp các vùng ở Louisiana hàng trăm ngàn Mỹ kim.”

Về việc đối phó thiên tai ở từng địa phương, anh Hòa Phạm nói rằng: “Việc mở rộng các công tác huấn luyện về CPR, hô hấp nhân tạo, cấp cứu và băng bó vết thương đến cộng đồng cư dân nói tiếng Việt là sự ưu đãi rất tiến bộ của quận hạt Orange.” “Ngay cả các vùng lân cận Orange County mà có đông người gốc Việt như Long Beach hoặc Riverside, nhiều người đã gọi đến Hồng Thập Tự hỏi vì sao địa phương của họ không có các chương trình huấn luyện tiếp cận công chúng gốc thiểu số như Quận Cam đang có,” anh Hòa Phạm cho biết.

Ðược biết trong câu chuyện dài ở New Orlean, một trong các nhân vật chính của bộ phim tài liệu, Linh Mục Nguyễn Thế Viễn, đã từng được tổ chức giáo dục khả năng lãnh đạo cho người gốc Á-Thái Bình Dương “Leadership Education for Asian Pacifics” (LEAP) trao giải vào Tháng Bảy năm 2008 tại Los Angeles.

Linh mục là chánh xứ giáo xứ Nữ Vương Việt Nam tại vùng Ðông New Orleans. Công sức của linh mục này đối với giáo dân lẫn cộng đồng dân cư xung quanh, đều có tính quyết định trong việc hồi sinh lẫn tái thiết vùng Ðông New Orleans.

Ngay sau khi bão Katrina chấm dứt, Linh Mục Nguyễn Thế Viễn đã giúp cộng đồng vượt qua hoàn cảnh bi thương vươn đến cơ hội mới, đưa đến kết quả là 95% cư dân cộng đồng Việt Nam đã quay về chốn cũ, trong khi các sắc dân khác trong thành phố chỉ có 55%. Linh mục này đã sáng lập và đứng đầu Community Development Corporation, nỗ lực lo thiết lập làng Việt Nam, đóng góp vào việc đa dạng hóa các sắc dân da màu ở New Orleans. Làng Việt Nam gồm có một trung tâm văn hóa, một trung tâm sức khỏe cộng đồng và một khu dưỡng lão. Bên trong ngồi làng còn có một trường học, một khu mua sắm, có cả nông trại đi kèm với một ngôi chợ nông phẩm. (T.Ð.)