XEM NGƯỜI VIỆT TRÊN



CÁC TIN KHÁC    »
ĐỌC NHIỀU NHẤT»

« Trở về trang trước

Chào mừng sự hồi phục
Monday, December 31, 2012 1:37:00 PM




 

Nguyễn-Xuân Nghĩa

 

Năm 2013 không là một năm chẵn, mà Quý Tỵ cũng chẳng là mở đầu một giáp, hay một vòng hoa giáp như Giáp Tý. Tức là chẳng phải một thời điểm gì đáng nhớ trong các quy ước về lịch pháp phổ thông của loài người. Từ ngày trước đến ngày sau, giờ trước đến giờ sau, thiên địa tuần hoàn vẫn không có gì khác lạ khi ta bước qua năm mới. Nhưng lòng người thì vẫn mong điều tốt đẹp hơn cho một vận hội mới, do chính mình định ra...

Mở đầu cho năm ngoái, cột báo này chẳng sợ “giông cả năm” mà viết về gánh nợ của Hoa Kỳ, so với các nước công nghiệp hóa khác thì vẫn là nhẹ hơn cả (bài “Trút Gánh Lo, Co Gánh Nợ - Chuyện nợ nần nhân buổi đầu năm...” Sau một năm tổng tuyển cử, cho đến mấy giờ cuối của ngày cuối, giới lãnh đạo nước Mỹ bên Hành pháp và Lập pháp mới chạy đôn chạy đáo để tránh bờ vực tài chánh sẽ khởi sự từ ngày đầu năm.

Trời đất nào có nói gì đâu? Cái bờ vực hay vách núi đó không là thiên tai mà do quy ước của con người với nhau, của giới lãnh đạo tại thủ đô Mỹ về một bài toán là số nợ nần của khu vực nhà nước đã từ 10 ngàn tỷ đô la tăng lên 16 ngàn trong bốn năm trời. Chúng ta hãy tạm quên các chính khách ở đó với những lời phân bua và cáo buộc của họ mà nhìn vào nước Mỹ thâm sâu.

Vào người dân.

Chuyện nợ nần của Hoa Kỳ, hay các nước công nghiệp hóa tiên tiến, thật ra khởi sự từ hơn ba chục năm trước, cứ tích lũy dần thành một gánh quá nặng và bắt đầu sụp đổ từ cuối năm 2007. Thuật ngữ tài chánh gọi chuyện đi vay là dùng đòn bẩy - để mượn sức - và gánh nợ quá sức trả đã gây tai họa. Chu kỳ trả nợ, hoặc “gẫy đòn bẩy”, đã khởi sự từ đầu năm 2008. Vì vậy, năm năm qua mới có những sóng gió kinh tế tài chánh vượt quá khả năng ứng phó của mọi người, trước hết là của chính quyền, thành phần ồn ào nhất trong cộng đồng quốc gia.

Sóng gió ấy là nạn suy trầm rồi trì trệ kinh tế, với thất nghiệp tăng và lợi tức giảm. Chính quyền trám vào khoảng giảm chi của người dân để ráo riết tăng chi và chất thêm một núi nợ khác vì qua bốn năm liền, ngân sách bị bội chi mỗi năm hơn ngàn tỷ đô la. Các cuộc tranh luận về chính trị đều xoay quanh gánh nợ đó của khu vực công quyền, thuật ngữ kinh tế gọi là “công trái”. Chuyện vực thẳm ngân sách đặt ra từ đầu năm 2011 chính là để tìm cách thu hẹp bội chi và giảm dần gánh nợ.

Chấn chỉnh chi thu là bài toán thực tế và phũ phàng của quốc gia.

Trong cộng đồng quốc gia đó, ngoài khu vực công quyền thì còn có tư nhân, người dân, là các doanh nghiệp và hộ gia đình. Họ chẳng họp báo tố cáo người này người kia mà bấm bụng xem là phải xoay trở thế nào. Họ tính nhẩm là nợ nần bao nhiêu so với lợi tức hay triển vọng tìm ra lợi tức. Họ làm bảng kết toán tài sản ở trong đầu, chỉ có ngần này mà nợ ngần này thì không khá!

Một số không khá thì quả là đã phá sản, tài sản bị chủ nợ tịch biên hoặc thẻ tín dụng bị thu hồi, nhiều người phải đi lại từ đầu, từ số không với bàn tay trắng. Người khác thì lặng lẽ thắt lưng buộc bụng để trả nợ... Bảng kết toán tập thể ấy ít xuất hiện trên mặt báo hay màn ảnh truyền hình nhưng là thực tế xã hội của nước Mỹ thâm sâu.

Nếu viết cho nôm na - đầu năm làm khó nhau chi - thì người dân tính xem họ nợ những gì và hàng tháng phải trả bao nhiêu so với số thu nhập của gia đình, từ đó ra một tỷ lệ mà chúng ta có thể gọi là “mắc nợ”. Bên trái khoản là các khoản nợ đủ loại phải thanh toán, như tiền mua nhà, thuê nhà, tiền mua xe, bảo hiểm, y tế, thẻ tín dụng, v.v... Từ năm 1980, tỷ lệ mắc nợ của người dân Mỹ đã tăng đều và lên đến đỉnh cao nhất là 18.88% vào cuối năm 2007. Nhưng trong năm năm khó khăn vừa qua, tỷ lệ mắc nợ ấy đã giảm tới mức 14.74%, xấp xỉ với sự thể của năm 1980 là khi người ta bắt đầu thu thập loại thống kê này. Nghĩa là trở về hoàn cảnh kế toán của thời kỳ “tiền hồ hởi”, trước chu kỳ lạc quan hồ hởi và vay mượn quá sức.

Sự thể ấy, có lẽ nhà nào cũng đã bị hoặc mường tượng ra...

Giới kinh tế thích chuyện tổng hợp trừu tượng thì kể lại rằng từ ba chục năm nay, dân Mỹ đã chi tiêu và vay mượn quá sức, ngày một nhiều hơn cho đến năm 2007 mới thấy bàng hoàng. Tổng số nợ đủ loại của các hộ gia đình đã tăng vọt trong suốt 30 năm. Từ một ngàn 500 tỷ đô la vào năm 1980, khoản nợ này nhân gấp đôi trong 10 năm (ba ngàn tỷ), rồi gấp sáu trong 10 năm kế tiếp (chín ngàn tỷ vào năm 2001) trước khi lên tới đỉnh là hơn 13 ngàn tỷ vào năm 2007. Ðây là một nỗ lực chẳng phải là lưỡng đảng mà của toàn dân!

Nhờ lãi suất hạ, tiền rẻ và vay mượn dễ dàng, kể cả vay mượn ngoại quốc, nước Mỹ hồn nhiên tiêu xài quá mức, thổi lên bong bóng đầu tư về cổ phiếu (2000) rồi địa ốc (2005) và bắt đầu phải trả nợ. Cuối cùng thì chu kỳ trả nợ ấy đang chấm dứt, những hoạn nạn kinh tế cũng vậy, nếu nhìn từ túi tiền của người dân.

Mà không chỉ có người dân mà các doanh nghiệp cũng thế.

Họ đã thu vén phương tiện, thanh toán nợ nần và lặng lẽ ghim sẵn hiện kim, tiền mặt, để phòng ngừa bất trắc, với cả ngàn tỷ đô la dự trữ. Khi thấy yên tâm hơn về môi trường kinh doanh và triển vọng kiếm lời thì các doanh nghiệp sẽ đầu tư, sản xuất thêm và tuyển dụng lại nhân viên...

Khi mà doanh nghiệp và các hộ gia đình đều thu vén như vậy trong mấy năm liền thì tất nhiên là tài hóa ít lưu thông và kinh tế bị trì trệ. Ðấy là hậu quả và cái giá phải trả cho chuyện vay mượn quá sức. Khi sinh hoạt kinh tế bị đình đọng vì tư nhân tiết giảm chi tiêu, nhà nước đã tăng chi để đắp vào số thiếu hụt đó, nhân tiện hốt phiếu của cử tri, nên bội chi ngân sách mới thành vấn đề, nhất là vì nạn suy trầm kinh tế cũng đánh sụt nguồn thu về thuế khóa cho ngân sách quốc gia.

Từ năm 2010 cho đến nay, bài toán bội chi ấy chiếm trang nhất của mặt báo nhờ những phát biểu lại qua của các chính khách trong mùa tranh cử. Nhưng thực tế kinh tế không chỉ có đảng Dân Chủ kiểm soát Hành pháp và Thượng Viện và đảng Cộng Hòa giữ đa số ghế tại Hạ Viện và các chính quyền tiểu bang.

Thực tế kinh tế là giới lãnh đạo đã biết rằng họ không thể tăng chi mãi mãi và người dân thì đã lặng lẽ trả nợ. Ðó là hoàn cảnh của ngày hôm nay, là khi chúng ta mở ra tờ lịch mới...

Nếu chỉ ngao ngán nhìn vào chính trường thì ta thấy ra hình ảnh đáng xấu hổ của một siêu cường mắc nợ và công khai cãi cọ về việc chi thu trong hai năm liền, qua hai cuộc bầu cử, mà chưa tìm ra giải pháp. Nhưng nếu nhìn vào thị trường, vào khuôn khổ sinh hoạt chi thu của các gia đình, người ta đã thấy ra một nền móng tài chánh lành mạnh và quân bình hơn. Chính là nền móng ấy mới tạo ra sức mạnh, và sức bung của nền kinh tế.

Vì vậy, bài viết đầu năm về nước Mỹ tránh dùng sáo ngữ để nói về triển vọng không có mà nêu ra mấu chốt của sức bật trong năm mới. Hết cơn bi cực? Có thể lắm, nếu giới lãnh đạo đừng múa bậy với tiền thuế và lá phiếu của người dân.



« Trở về trang trước

comments powered by Disqus