CÁC TIN KHÁC    »
ĐỌC NHIỀU NHẤT»
« Trở về trang trước

Bảo thủ và Cấp tiến trong sinh hoạt chính trị Hoa Kỳ
Friday, February 01, 2013 6:39:35 PM




 

Hà Tường Cát/Người Việt

 

Bảo thủ (conservatism) và Cấp tiến (liberalism) là hai khái niệm căn bản trong ý thức hệ chính trị Hoa Kỳ và các quốc gia dân chủ khác. Tuy nhiên với những khuynh hướng phức tạp và sự pha trộn lẫn nhau, rất khó có thể định nghĩa và phân định chính xác các khái niệm ấy ở một cá nhân, một tập thể hay một đảng phái.

Một cách đại cương đảng Dân Chủ có khuynh hướng cấp tiến và được xem là cánh tả trong sinh hoạt chính trị, trong khi đảng Cộng Hòa thiên về bảo thủ và được coi là cánh hữu. Trong sự bất đồng ý kiến và đối đầu gay gắt giữa hai đảng về hầu hết các vấn đề trong thực tế chính trị Hoa Kỳ nhất là những năm gần đây, người ta càng không thể nào phân biệt là người cấp tiến hay người bảo thủ tin tưởng hay nỗ lực đấu tranh để thành đạt điều gì. Ðể giản dị hóa nhận định, chỉ nên giới hạn sự quan sát trên những sự kiện cụ thể và hành động thực tế.

Cũng nên nhận xét rằng hai chính đảng ở Mỹ không được tổ chức thành những cơ cấu hết sức chặt chẽ và khép kín, các đảng viên Cộng Hòa hay Dân Chủ không gọi nhau bằng đồng chí (!)và một chính trị gia chuyển đổi từ đảng này sang đảng khác là rất thông thường. Về phía quần chúng, sự xác định đảng tính hầu hết mang tính cách hình thức và tượng trưng hơn là sự câu kết. Trong mỗi mùa bầu cử, cử tri ghi danh theo một đảng hoặc không chọn đảng nào và sự gắn bó với chọn lựa ấy khi bỏ lá phiếu, cũng rất giới hạn.

Vì vậy có thể nói rằng người dân Mỹ không để mình bị vướng víu ràng buộc vào một ý thức hệ chính trị nào và quan điểm chính trị của họ là rất thực dụng. Nỗ lực tranh đấu chỉ được thể hiện qua các chính trị gia và nếu có sự kiên định lập trường ở một số cá nhân nào đó thì người ta sẽ hoài nghi về yếu tố thúc đẩy hơn là tin rằng vì lý tưởng cao xa. Xã hội Hoa Kỳ là đa văn hóa và đa dạng nên thỏa hiệp là nguyên tắc then chốt để giải quyết vấn đề. Hợp tác lưỡng đảng, cái mà các chính trị gia vẫn thường hay kêu gọi, thật ra là sự thỏa hiệp, bởi lẽ với quan điểm cùng chủ trương hoàn toàn khác biệt giữa hai phái bảo thủ và cấp tiến, không có chỗ cho sự hợp tác.

Michael Steele, cựu chủ tịch toàn quốc đảng Cộng Hòa và hiện nay là phân tích gia chính trị cho MSNBC, nhận định về cách giải quyết vấn đề 'fiscal cliff', bờ vực hiểm nghèo của ngân sách Hoa Kỳ vừa được vượt qua như sau: “Tôi không biết nó thế nào, nhưng biết là gần tới rồi! Suốt nhiều tuần nhiều tháng chúng ta nghe nói đến nó nhưng rồi để tới sát tận nơi, vào đêm cuối năm, rồi mới tìm ra cách: thỏa thuận để vượt qua. Nhưng tạm thời chỉ trong hai tháng. Ôi chao, cách làm hỏng một năm mới!”

Steele phàn nàn rằng “trên đường đi tới fiscal cliff, chúng ta đã quên rằng thế nào là người Mỹ.” Với những khó khăn không được giải quyết dứt điểm, một thăm dò mới nhất của Washington Post/ABC News cho biết chỉ có 40% người Mỹ hy vọng vào năm 2013 còn 56% cảm thấy lo lắng tương lai mờ mịt.

Người có khuynh hướng cấp tiến tin rằng thế giới có thể tốt đẹp hơn và họ cố gắng cải thiện nó, hướng tới tương lai với hy vọng có một xã hội hoàn thiện, do đó tìm cách quy định kinh doanh và nền kinh tế. Ngược lại người bảo thủ tin là thế giới cũ đã tốt đẹp vì vậy phải bảo vệ những lý tưởng cũ và truyền thống, do đó chủ trương cởi trói kinh doanh và nền kinh tế.

Từ hai quan niệm ấy, đi vào thực tế, người bảo thủ bênh vực tự do cá nhân tuyệt đối trong đó bảo vệ giới chủ nhân. Người cấp tiến chú trọng đến toàn xã hội và muốn mọi người cùng làm việc, bình đẳng giữa các cá nhân và bảo vệ giới công nhân. Như vậy bảo thủ theo hướng phát triển chủ nghĩa tư bản trong khi cấp tiến thiên về chủ nghĩa xã hội. Trong mục tiêu ấy, đảng Dân Chủ cần một chính quyền lớn và mọi người dân phải đóng thuế đầy đủ trong khi đảng Cộng Hòa chủ trương chính quyền nhỏ và giảm thuế.

Ưu điểm của nền dân chủ Hoa Kỳ là với tình trạng sinh hoạt chính trị từ khi lập quốc cho đến nay, không bao giờ phía nào có thể giành thắng áp đảo. Cánh tả không thể đi tới chủ nghĩa xã hội cực đoan và cánh hữu không thể kéo về chủ nghĩa tư bản bóc lột. Khuynh hướng quá khích nào nếu có thể nổi lên ở một giai đoạn thì cũng không tồn tại được lâu dài. Phong trào Tea Party trỗi dậy mấy năm trước đây và đã đem đảng thắng lợi cho đảng Cộng Hòa trong cuộc bầu cử Quốc Hội năm 2010, thì sau đó cũng làm cho đảng Cộng Hòa giảm sút uy lực trong cuộc tổng tuyển cử năm 2012.

Có một lúc người ta tưởng chừng Tea Party có thể chi phối đảng Cộng Hòa, nhưng rồi phe cực hữu này cũng chỉ đủ khả năng trở thành một bộ phận nhỏ với tầm ảnh hưởng có giới hạn. Trong ít ngày sắp tới, đạo luật di dân cải tổ sẽ đo lường được sức mạnh chính trị của Tea Party. Dù Tea Party có thể thu hút những người đồng minh cánh hữu, nhưng đảng Cộng Hòa rút kinh nghiệm từ thất bại trong kỳ bầu cử Tổng thống vừa qua, bây giờ tự thấy cần phải thay đổi đường lối. Ðạo luật di dân có những điểm giống như Thượng Nghị Sĩ Cộng Hòa John McCain đã đề ra từ nhiều năm trước mà không thành công, có lẽ lần này sẽ đạt được...

Nhìn vào tình hình chính trị trong những tháng vừa qua, sự phân biệt bảo thủ hay cấp tiến không có ranh giới rõ rệt. Hơn nữa nếu về toàn bộ, sự đồng thuận gần như là không thể hy vọng, thì với từng vấn đề - ngân sách, xã hội, giáo dục, môi trường - bảo thủ hay cấp tiến đều có những điểm tương đồng hoặc thỏa hiệp được. Và tính thực dụng của dân Mỹ chính là điều kiện để vượt qua mọi bế tắc trong chính trị. Người ta có thể chán với Washington, nhưng rồi cũng sẽ bằng lòng với Washington, thủ đô của quốc gia dân chủ đứng đầu thế giới. (HC)



« Trở về trang trước

comments powered by Disqus