CÁC TIN KHÁC    »
ĐỌC NHIỀU NHẤT»
« Trở về trang trước

Săn sóc ‘bộ giò’ của xe: Tìm hiểu vấn đề cân bánh
Sunday, February 03, 2013 1:48:22 PM




 

Phạm Ðình

 

“Bộ giò” của xe thường được gọi chung là bánh, thực sự phải được phân biệt ra 2 thành phần: Lốp (Tire) và Bánh (Wheel). Lốp là cái áo cao su khoác lên bộ xương, bánh chính là bộ xương đó, bao gồm khung, vành kim loại. Lần trước chúng ta đã nói về PSI, là một vấn đề của lốp: Muốn bộ giò khỏe, phải bảo đảm cho lốp luôn luôn có đủ PSI, nghĩa là đủ hơi, không quá căng và không quá thiếu. Hôm nay xin nói về bánh: Các bánh cần phải được cân bằng, bằng không sẽ dẫn đến tình trạng lốp mau hư do mòn không đều, xe chạy hao xăng, khó điều khiển tay lái, dễ đưa tới tai nạn.

 

Một trạm sửa xe có dịch vụ cân bánh xe ở West Berlin, New Jersey. (Hình minh họa: William Thomas Cain/Getty Images)

Khi xe mới xuất xưởng, các bánh (4 bánh, 8 bánh, 16 bánh) bao giờ cũng cân: Bánh xe thẳng góc với mặt đường, và song song với nhau. Nhưng trải qua thời gian sử dụng, nhất là sau các vụ va chạm trong tai nạn, bánh không còn cân bằng, cân đối với nhau nữa, mà bị lệch một cách nào đó (Misaligned). Vì thế lâu lâu phải kiểm tra, thường thì cứ sau mỗi 10,000 miles, là hệ thống trục bánh bị xê dịch, cần phải được xem lại. Xe chạy trên đường gồ ghề, lăn nẩy qua nhiều mô, nhiều lũng mà tài xế không cẩn thận lại cần phải kiểm tra thường xuyên hơn, để kịp thời điều chỉnh nếu cần thiết. Việc này gọi là cân bánh xe (Wheel Alignment), một công tác bảo trì ít khi được để ý đúng mức.

 

I. Triệu chứng bánh không cân

Có nhiều dấu hiệu cho thấy hệ thống bánh không cân, xin kể ra một số như sau:

 

1. Xe bị “bê” về một phía

Trong những điều kiện lăn bánh bình thường - đường thẳng, êm, không mô, không lũng - tài xế có thể buông tay lái mà xe vẫn đi thẳng về phía trước chứ không chạy chệch về bên phải hoặc bên trái. Trong thực tế, chiếc xe của chúng ta, cũng như hàng triệu người khác, không được như vậy. Nếu khi buông tay lái mà chiếc xe “bê” về một phía (pull, drift), điều đó chứng tỏ hệ thống bánh không cân. Ðể bù lại, tài xế buộc phải điều khiển tay lái luôn luôn. Nếu hệ thống mất cân bằng nhiều, tài xế phải lấy sức ghì lại, khiến cho đôi tay chóng mỏi. Ðây là triệu chứng sớm nhất và thông thường nhất, cảm giác được ngay ở bàn tay tài xế, nhất là khi bẻ cua gắt, hoặc xe leo đồi. Tài xế có cảm giác tay lái cứng, thậm chí bị khóa luôn.

Thế nhưng cũng có thể làm cho xe bị “bê” về một phía là do mặt đường không phẳng, chứ không phải là “tội” của hệ thống bánh xe.

 

2. Lốp xe mòn không đều

Một cách kiểm tra khác, cũng rất dễ dàng, là quan sát lốp xe: Cho xe đậu trên một mặt nền phẳng, cho các bánh xe hướng thẳng về phía trước để quan sát. Nếu thấy các đường rãnh chạy dọc theo lốp xe mòn đều theo chiều ngang thì có thể yên tâm về sự cân đối của hệ thống bánh. Nếu thấy lốp mòn không đều - các đường rãnh trên lốp xe sâu hơn ở bên này mà nông hơn ở bên kia - hoặc nhận ra lốp hư hại quá sớm, thì đó chính là dấu hiệu hệ thống bánh không cân. Bởi vì, bánh không nằm đúng vị trí, nên sức nặng của xe và diện tích lốp tiếp xúc với mặt đường không trải đều.

Thế nhưng, để đến nước này thì hơi quá trễ, sự mất cân đối xảy ra đã lâu và đã trở nên trầm trọng, có thể buộc chủ xe phải bỏ tiền ra mua hẳn một bộ lốp mới.

Cần phân biệt với hiện tượng lốp mòn không đều do PSI: Lốp bơm quá căng sẽ làm rãnh mòn hơn ở giữa; Lốp bơm không đủ hơi sẽ mòn nhiều ở 2 cạnh.

Có thể kiểm tra cụ thể bằng cách dùng một đồng cạch 25 xu (quarter): Ðặt đồng xu dưới các rãnh lốp ở các vị trí khác nhau - bên trong, bên ngoài và chính giữa lốp. Chúng ta sẽ có một ý niệm rõ ràng về độ mòn, và từ đó suy ra nguyên nhân.

 

3. Tay lái lệch

Tay lái (steering wheel) cũng gọi là bánh lái, nhưng phổ thông nhất là vô-lăng, như nhiều vẫn gọi. Khi bánh xe hướng thẳng tới phía trước thì vô-lăng phải cân bằng. Vô-lăng lệch, vô-lăng không cân bằng là khi xe chạy thẳng mà vô-lăng phải bẻ về một hướng nào đó, chứng tỏ hệ thống bánh không cân bằng. Tuy nhiên, tình trạng vô-lăng lệch có thể chỉ là “bệnh” của riêng vô-lăng do sự vô ý của người thợ máy đã không đặt vô-lăng đúng khớp. Có người tài xế cứ phàn nàn là vô-lăng xe của mình không nằm thẳng ở vị trí 6 giờ (trên mặt đồng hồ đeo tay), mà lệch về vị trí 5 giờ, hoặc 7 giờ. Trường hợp này không liên quan gì tới hệ thống bánh cả.

 

II. Ðiều chỉnh bánh không cân

 

Gặp những trường hợp bánh không cân, chúng ta cần phải đưa xe đi điều chỉnh lại tại một cơ sở chuyên môn. Ngay cả trong trường hợp vô-lăng lệch, không liên quan tới hệ thống bánh cũng vậy. Nhưng đối với thợ thì đây là công việc rất dễ dàng và đơn giản, bởi vì họ có những thứ máy móc mà người tài xế bình dân không sắm được. Tuy nhiên, là người chủ xe, chúng ta cũng rất nên tìm hiểu thêm về quá trình đưa đến các hiện tượng này.

Trái với tên thường gọi, tình trạng bánh cân hay không cân lại không liên quan gì tới bánh cả. Có nghĩa là nguyên nhân trực tiếp đến từ tình trạng của hệ thống Suspension. Có 4 yếu tố trong Suspension System ảnh hưởng tới sự cân bằng của bánh, đó là Caster, Camber, Toe và Height. Mặc dầu không tự chỉnh được tình trạng mất cân bằng, nhưng tìm hiểu về 4 yếu tố này là một điều không phức tạp, mà lại rất là lý thú.

-Caster là góc của trục lái.

-Camber là độ nghiêng của bánh.

-Height: Ðộ cao của khoảng trống giữa thân xe và mặt đường.

-Toe: Ðộ song song của bánh và car body.

 

Sau đây là một vài ý niệm

 

1. Ðộ Caster bị lệch

Caster là 'góc' của trục lái. Dù không phải là thợ chuyên môn, chúng ta cũng dễ dàng hiểu được rằng, tay lái phải được nối với bánh xe bằng một cái que gì đó thì khi người ở trên nhúc nhích cái vô-lăng thì bánh xe mới chuyển động. Cái que này gọi là trục lái (steering axis). Trục lái phải nằm đúng vị trí của nó mà không được quá nghiêng về phía trước hoặc phía sau. Người ta dùng chữ Negative để chỉ tình trạng trục lái nghiêng về phía trước, và Positive để chỉ trục lái nghiêng về phía sau. Người thợ sẽ dùng máy móc để chỉnh lại mức độ Negative hoặc Positive này để đưa trục về vị trí chính xác của nó.

 

2. Camber bị lệch

Camber là độ nghiêng của bánh. Nếu nhìn từ phía trước hoặc từ phía sau của bánh, chúng ta phải thấy nó đứng thẳng, chứ không thể nghiêng vào trong, hoặc nghiêng ra phía ngoài. Bánh nghiêng ra phía trong gọi là Negative, nghiêng ra phía ngoài gọi là Positive. Chúng ta có thể nhận định được bằng mắt thường, hoặc có thể dùng thước để đo độ lệch Camber.

Những lệch lạc về Caster và Camber, cũng như lệch lạc về Toe và Height, đều là do hệ thống Suspension. Cũng may (?),chúng ta không cần phải ra tay, có thợ làm cho cả... Quan trọng là phải làm gì để duy trì được tình trạng cân bánh lâu dài, điều đó lệ thuộc vào cách lái xe của chúng ta: Duy trì chuyển động đều hòa, kềm chế tốc độ khi gặp mô hoặc lũng, đừng phóng vội, dọt ẩu, cướp đường... Nên lưu ý những triệu chứng lệch bánh và sớm mang ra cho thợ chỉnh lại, để tránh những hậu quả tốn kém hơn về sau.

dinhcpham@yahoo.com

Xe lột dên, xe kêu lóc cóc, xe rỉ nhớt...? Xin xem Cẩm Nang Bảo Trì Tập III đã phát hành. Cùng với Tập I, Tập II, mỗi tập $6.00+$2.00 cước phí. Money Back Guarantee 3 tháng. Gửi cheque hoặc tiền mặt cho Phạm Ðình, PO Box: 9255, Fountain Valley, California 92728-9255. Tel: 714 675 8628 (số mới). Cho biết điện thoại và email, nếu có. Có thể hỏi tại nhà sách Tú Quỳnh 714-531-4284; hoặc Tự Lực 714-531-5290.



« Trở về trang trước

comments powered by Disqus