‘Lễ Phật quanh năm không bằng ngày Rằm Tháng Giêng’

Nguyên Huy/Người Việt

HOA KỲ (NV) -“Lễ Phật quanh năm không bằng ngày Rằm Tháng Giêng,” đó là câu ngụ ngôn của người Việt bày tỏ niềm tín ngưỡng của mình vào một thời điểm trong năm (Âm Lịch). Vào ngày Rằm Tháng Giêng, hầu hết các đền chùa miếu mạo đều tổ chức ngày lễ quan trọng này.

Vào ngày 24 Tháng Hai, chùa Dược Sư trên đường Magnolia thuộc thành phố Garden Grove sẽ tổ chức buổi lễ Thượng Ngươn suốt từ 9 giờ sáng cho đến 4 giờ chiều.

Ngày Thượng Ngươn cũng được nhiều nơi khác tổ chức như tại Hội Lăng Ông Bà Chiểu, tại Thánh Thất Cao Ðài, tại chùa Bà tỉnh Bình Dương (thờ vọng tại hải ngoại).

Trong một thông báo, Ni Trưởng Thích Như Hòa, viện chủ của Dược Sư cho biết lịch trình buổi lễ sẽ gồm có Phật tử và quan khách vân tập đến chùa vào lúc 9 giờ sáng. Nửa tiếng sau sẽ có một buổi thuyết pháp về ngày lễ Thượng Ngươn. Tiếp đó vào lúc 10 giờ 30 sáng, bắt đầu các buổi lễ Dâng Sớ cúng Ngọ Cầu An, Cầu Siêu. Sau đó là lễ Phóng Sanh trước khi chư tăng ni, quan khách thọ trai. Vào lúc 2 giờ chiều sẽ có lễ Truyền Tam Quy Ngũ Giới do các cao tăng cử lễ. Sau cùng, vào lúc 4 giờ chiều lễ cúng Thập Loại Cô Hồn giải oan khuất cho những vong linh uổng tử.

Lễ Thượng Ngươn tại chùa Dược Sư cũng là buổi lễ Hoàn Mãn cho một chương trình đón Tết Quý Tỵ 2013 tại chùa Dược Sư năm nay gồm 6 buổi lễ từ lễ Tất Niên, lễ Giao Thừa, cuộc Hành Hương đầu năm, lễ cúng Sao Giải Hạn và lễ Thượng Ngươn.

Theo tín ngưỡng của dân tộc Việt Nam thì trong năm Âm Lịch có ba ngày Rằm rất quan trọng cho việc lễ bái. Ðó là Rằm Tháng Giêng thường gọi là Thượng Nguyên (người miền Nam đọc trại là Thượng Ngươn) nói chữ là Nguyên Tiêu, Rằm Tháng Bẩy gọi là Trung Nguyên hay Trung Nguơn cũng còn gọi là Lễ Xá Tội Vong Nhân và Rằm Tháng Mười gọi là Hạ Nguyên hay Hạ Ngươn.

Mỗi lễ này đều có một lịch sử phần nhiều là theo truyền thuyết Trung Hoa nhưng lại có nhiều ảnh hưởng trong tín ngưỡng của người dân Việt. Như Ngày Rằm Tháng Giêng là ngày lễ Thượng Ngươn hay còn gọi là Nguyên Tiêu, ở nhiều nơi có giăng đèn kết hoa mở những lễ hội vui chơi. Ðặc biệt trong ngày lễ này người Việt, nhất là Việt gốc Hoa thường đi hành hương do các chùa hay tự viện tổ chức để thăm viếng, cầu phước tại nhiều chùa xa để mong được mua may, bán đắt, danh lợi hanh thông... Trước năm 1975, người dân Saigon vào ngày Thượng Ngươn này thường đến lễ bái cầu phúc tại Lăng Ông Lê Văn Duyệt Gia Ðịnh và Chùa Bà tại tỉnh Bình Dương.

Theo truyền thuyết Trung Hoa thì lễ Thượng Ngươn chính là lễ Thiên Quan Tứ Phước, là một vị quan nhà Trời chuyên ban phước lành cho dân gian. Truyền thuyết ấy ăn sâu đậm nơi người dân Trung Hoa nên ở Chợ Lớn khu người Hoa thường nhà nào phía trước cửa cũng có một bàn thờ nho nhỏ, thường rất đơn giản chỉ có một Linh Vị nền đỏ son trên đó có 4 chữ Hán “Thiên Quan Tứ Phước” (Quan nhà Trời ban (tứ) Phước).

Tục lệ đó dần thấm vào sinh hoạt của người dân miền Nam nên ở miền quê miền Nam, nhà nào cũng có một bàn thờ Thiên ngoài sân. Ðó là một trụ cột ngang tầm ngực, trên đầu trụ chỉ là một tấm ván vuông nhỏ bằng cái khay (mâm nhỏ) để một bát nhang, không có ảnh tượng hay linh vị gì. Nhà văn nổi tiếng miền Nam, Bình Nguyên Lộc, đã viết trong tác phẩm của ông rằng: “Trước năm 1945, ở thôn quê ta cứ trong 100 nhà có ít lắm cũng là 80 nhà có bàn thờ ông Thiên ở ngoài sân.”

Ðạo Cao Ðài của người Việt cũng coi ngày lễ Thượng Ngươn là một đại lễ. Trong ngày lễ này các thánh sở đều thượng sớ cầu nguyện Ðức Chí Tôn và Chư Thánh, Tiên, Phật ban ơn cho cửu huyền thất tổ và các chiến sĩ trận vong cùng các vong linh được siêu rỗi.

Nhưng nhìn chung thì phần lớn người dân Việt đều coi ngày Rằm Tháng Giêng là ngày đi lễ chùa, đi hành hương để cầu phúc, cầu may mà ít ai nghĩ tới Ngài Thiên Quan Tứ Phước của người Hoa.

––-

Liên lạc tác giả: NguyenHuy@nguoi-viet.com