Đôi điều về thuốc ngủ

Bác Sĩ Nguyễn Trần Hoàng

Hình minh họa. (baomoi.com)

Hỏi

Nghe nói thuốc ngủ dùng lâu dài sẽ không tốt cho trí nhớ sau này, không biết có đúng không? Vậy khi nào thì mới nên dùng thuốc ngủ? Khi nào không nên dùng? Và dùng như thế nào? 

Đáp

Các loại thuốc ngủ không phải và không nên là chọn lựa đầu tiên trong việc điều trị mất ngủ mạn tính (kéo dài trên 30 ngày). Ngay cả khi dùng thuốc ngủ, ta nên kết hợp chúng với các phương pháp không dùng thuốc, như là học và tập các thói quen tốt cho việc ngủ nghê.

Dùng thuốc ngủ một cách thận trọng có thể ích lợi khi trị mất ngủ tạm thời, ngắn ngày, hoặc do rối loạn tạm thời về tâm sinh lý. Trong việc trị mất ngủ kéo dài, thuốc ngủ cũng có thể có ích cho một số bệnh nhân mà không gây tạo ra sự lệ thuộc vào thuốc (bắt buộc phải có thuốc mới ngủ được) hay lờn thuốc (ngày càng phải dùng liều cao hơn cho đến lúc không thể nào tăng liều được nữa mà không gây ra các tác dụng phụ nguy hiểm).

Các tác dụng phụ thường gặp của các loại thuốc ngủ là gây chóng mặt, nhức đầu, hồi hộp, mất thăng bằng, buồn nôn, lú lẩn, lo lắng, khô miệng, táo bón, hoa mắt, giảm ham thích tình dục, vân vân… Mỗi thuốc và tùy theo từng trường hợp, sẽ có các tác dụng phụ khác nhau.

Thuốc ngủ được coi là tốt, đầu tiên (dĩ nhiên phải) là thuốc giúp cho ta ngủ được, ngủ ngon, ít tác dụng phụ, và không làm buồn ngủ, ngầy ngật khi thức dậy ngày hôm sau. Nói chung, có một số loại thuốc ngủ được coi là tốt (hầu như cho đại đa số bệnh nhân) hơn một số loại khác (theo các tiêu chuẩn đã được trình bày rất giản lược bên trên).

Tuy nhiên, có loại sẽ hợp (tức là tốt) hơn đối với người này so với người kia. Và do đó, thường khi, bác sĩ sẽ phải thử đổi thuốc (trong số các loại tốt) vài lần, trước khi tìm được loại tốt nhất cho một bệnh nhân (với điều kiện là bệnh nhân có bảo hiểm hoặc đủ tiền để chi cho các loại thuốc tốt này – các loại mới nhất hiện nay giá khoảng trên dưới một trăm đô la mỗi 30 viên).

Một số điều cần chú ý trước khi dùng thuốc ngủ (cũng như bất cứ loại thuốc nào khác), là coi xem ta có thể dùng được thuốc đó mà không nguy hiểm hay không (tiếng chuyên môn gọi là có bị “chống chỉ định” – contraindication – hay không). Nguyên tắc đầu tiên trong y khoa là trước hết phải xem hại có nặng hơn lợi hay không (“first do no harm”).

Các trường hợp sau đây không nên (và không được) dùng thuốc ngủ:

-Đang có thai: Các số liệu cho thấy một số thuốc ngủ (như diazepam, chlordiazepoxide) làm tăng nguy cơ bị quái thai khi dùng ở ba tháng đầu thai kỳ.

-Tuyệt đối không nên dùng thuốc ngủ với rượu và các chất có cồn (alcohol).

-Thuốc ngủ cũng cần tránh ở những người bị các cơn ngưng thở trong khi ngủ (sleep apnea syndrome).

-Thuốc ngủ cũng cần tránh hoặc nếu dùng thì phải vô cùng cẩn thận ở những người bị bệnh gan, thận, phổi, nghiện rượu, bị trầm cảm, các bệnh tâm thần, bị các bệnh nặng hoặc người lớn tuổi (biến chứng thường gặp nhất ở người lớn tuổi, là gây té ngã, gãy xương và làm lú lẩn trầm trọng lên).

-Những người có thể cần thức dậy nửa đêm để làm việc và cần suy nghĩ tỉnh táo, ví dụ như bác sĩ trực đêm, cha mẹ đang chăm sóc con nhỏ (hoặc bệnh), dĩ nhiên cũng không nên dùng thuốc ngủ.

Có nhiều loại thuốc ngủ. Nói chung, một cách rất đơn giản, ta có thể tạm chia làm hai nhóm, nhóm cần toa bác sĩ, và nhóm không cần toa.

Nếu thật sự mất ngủ trầm trọng, và cần thuốc ngủ tốt, các loại cần kê toa sẽ thường có hiệu quả hơn và cũng ít tác dụng phụ ngoài ý muốn hơn. Các thuốc này thường (tương đối) đã cần phải được nghiên cứu rất cẩn thận và chứng minh một cách khoa học về hiệu quả cũng những như công bố rõ ràng các chống chỉ định, liều lượng, và các tác dụng phụ của nó, trước khi được FDA (Cơ Quan Quản Lý Thuốc Men và Thực Phẩm Hoa Kỳ) phê chuẩn.

Hơn nữa, vì cần kê toa, nên bắt buộc ta phải gặp bác sĩ để được (theo đúng là) khám, chẩn đoán và theo dõi một cách cẩn thận, để vừa chữa được triệu chứng lẫn nguyên nhân, vừa hướng dẫn ta kết hợp với các biện pháp không dùng thuốc, và hạn chế được các tác dụng phụ cũng như thời gian dùng thuốc đến mức thấp nhất có thể được.

Cần nhấn mạnh lại là các thuốc cần toa, cần phải được khám, kê toa và theo dõi bởi bác sĩ. Vì mỗi thuốc có các chỉ định, chống chỉ định, tác dụng phụ khác nhau. Tuyệt đối không nên cho hoặc xin thuốc của người khác. Thuốc có thể rất tốt đối với người này nhưng lại rất hại và nguy hiểm đối với người khác, và liều lượng cho từng trường hợp cũng có thể rất khác nhau.

Một số thuốc ngủ cần toa được FDA chuẩn thuận dùng không giới hạn thời gian (cho các trường hợp thực sự cần thiết):

-Eszopiclone (Lunesta) được FDA chuẩn thuận cho sử dụng lâu dài trong việc trị mất ngủ, vào Tháng Mười Hai, 2004. Thuốc dùng để trị chứng khó (dỗ giấc) ngủ (sleep onset insomnia) cũng như không duy trì đủ giấc (sleep maintenance). Điều cần chú ý nếu dùng thuốc này là nên tránh bữa ăn quá nhiều chất béo khi dùng thuốc. Dĩ nhiên là nên bắt đầu từ liều thấp, nhất là ở người lớn tuổi, bị các bệnh tật khác.

-Ramelteon (Rozerem) là thuốc thứ nhì được FDA chuẩn thuận cho sử dụng mà không bị giới hạn thời gian trong việc trị mất ngủ, trong năm 2005. Đây cũng là loại thuốc ngủ duy nhất cho tới nay được FDA cho sử dụng loại toa bình thường (không phải là toa đặc biệt cho các thuốc cần được kiểm soát chặt chẽ hơn – thường là thuốc có thể gây nghiện). Thuốc được dùng trong việc trị chứng khó (dỗ giấc) ngủ (sleep onset). Chuẩn thuận của FDA cho thuốc này, phần lớn dựa vào các nghiên cứu chưa được công bố; do đó vẫn còn một số chuyên gia quan ngại về hiệu quả thực sự cũng như các tác dụng phụ của thuốc này. Cũng cần chú ý tránh các thức ăn nhiều chất béo khi uống thuốc này.

-Ambien CR.

Nếu phân loại theo cấu trúc hóa học, thì các loại thuốc trị mất ngủ (là chính, chứ không phải trị bệnh khác nhưng cũng có tác dụng là buồn ngủ), có thể chia làm hai nhóm: Nhóm benzodiazepines và các chất tương tự, và nhóm không phải là benzodiazepines. Ba thuốc được FDA cho phép dùng kéo dài trong việc trị mất ngủ kể trên, đều không thuộc nhóm benzodiazepines.

Thường thì các thuốc ngủ cần toa bác sĩ khác, được FDA khuyến cáo một cách chính thức, chỉ nên dùng trong vòng dưới 35 ngày.

Thân mến

www.nguyentranhoang.com
(714) 531-7930

Mời độc giả xem phóng sự cộng đồng “Nhà thờ Notre – dame de Paris”


Báo Người Việt hoan nghênh quý vị độc giả đóng góp và trao đổi ý kiến. Chúng tôi xin quý vị theo một số quy tắc sau đây:

Tôn trọng sự thật.
Tôn trọng các quan điểm bất đồng.
Dùng ngôn ngữ lễ độ, tương kính.
Không cổ võ độc tài phản dân chủ.
Không cổ động bạo lực và óc kỳ thị.
Không vi phạm đời tư, không mạ lỵ cá nhân cũng như tập thể.

Tòa soạn sẽ từ chối đăng tải các ý kiến không theo những quy tắc trên.

Xin quý vị dùng chữ Việt có đánh dấu đầy đủ. Những thư viết không dấu có thể bị từ chối vì dễ gây hiểu lầm cho người đọc. Tòa soạn có thể hiệu đính lời văn nhưng không thay đổi ý kiến của độc giả, và sẽ không đăng các bức thư chỉ lập lại ý kiến đã nhiều người viết. Việc đăng tải các bức thư không có nghĩa báo Người Việt đồng ý với tác giả.

Thẻ xanh 10 năm, mẫu đơn I-751, phần 1

Điều kiện của thẻ xanh 2 năm có thể bỏ đi nếu “người thừa hưởng” làm mẫu đơn I-751 chung với “người bảo lãnh” 90 ngày trước khi thẻ hết hạn.

Đôi điều về một số thuốc ngủ không cần toa

Chỉ nên dùng các thuốc không cần toa nếu bị mất ngủ nhất thời (thử xem thế nào). Thường thì không cần dùng thuốc ngủ, các cơn mất ngủ thoáng qua cũng sẽ chỉ... thoáng qua rồi đi (dù có dùng thuốc hay không).

Tiểu đêm nhiều lần

Bàng quang sở dĩ thải được nước tiểu ra ngoài, phải nhờ vào khí hóa của tam tiêu. Tam tiêu dùng được tác dụng của khí hóa lại cần vào sự chưng bốc của thận dương.

Bed Bath & Beyond khó khăn tài chánh trầm trọng

Công ty Bed Bath & Beyond tuần qua đưa bản dự đoán tương lai không lấy gì làm sáng sủa, khiến cổ phiếu công ty tụt xuống mức thấp nhất từ gần 10 năm nay.

Facebook và thông tin cá nhân của bạn

Facebook là mạng xã hội (social network) lớn nhất thế giới. Mới đây Facebook đã bị tai tiếng rất nhiều, đến nỗi ông trùm Facebook Mark Zuckerberg phải ra điều trần trước Hạ Viện và Thượng Viện Hoa Kỳ.

Gia tăng việc xây nhà nhưng cung chưa đủ cầu

Việc xây nhà đã gia tăng quá mức mong đợi trong Tháng Ba, giữa sự hồi phục trong việc xây dựng loại nhà chung cư, nhưng lại sút giảm trong việc xây dựng loại nhà biệt lập.

Vi khuẩn E. coli hoành hành tại 16 tiểu bang

Số người vào bệnh viện vì nhiễm vi khuẩn E. coli đang tăng, nhất là sau khi ăn rau sống romaine cắt nhỏ, Trung Tâm Phòng Ngừa Bệnh Tật (CDC) cho biết, theo CNN.

Sửa nhà khi gia đình có người tàn tật

Theo Cục Kiểm Kê Dân Số Hoa Kỳ (U.S. Census Bureau), trong năm 2000 có gần 50 triệu người ở Hoa Kỳ bị tàn tật một mức độ nào đó.

Cháo ếch Singapore ở Sài Gòn

Từ mấy năm trở lại đây, các hàng quán cháo ếch Singapore xuất hiện ngày một nhiều tại Sài Gòn, thêm vào thực đơn của các nhà hàng, quán tiệm về các món ăn ngon lạ và độc đáo...

Thịt nướng kiểu Nhật ở Huntington Beach, ăn hết vẫn còn thèm

Thịt nướng kiểu Nhật của quán Gyu-Kaku ở Huntington Beach rất đặc sắc, ngon đến mức ăn hết mà vẫn còn thèm thuồng.