Sổ tay phóng viên: ‘Mày-tao’ và ‘người Việt làm xấu mặt cộng đồng’

Ngọc Lan/Người Việt

Người dân tham gia xem diễn hành Tết Nguyên Đán trên đại lộ Bolsa. (Hình: Ngọc Lan/Người Việt)

WESTMINSTER, California (NV) – Tuần rồi mang chuyện người “ngoại tỉnh” ca cẩm về Bolsa-Little Saigon ra kể cho mọi người nghe, thấy bà con có ý kiến quá trời, người thì ủng hộ với việc cần lên tiếng trước những điều chưa hay chưa đẹp của “vùng đất thần kinh” này, người thì lại hậm hực trách tại sao lại đi vạch áo cho người xem… “lưng ghẻ.”

Với tui thì khen chê gì cũng được, miễn sao mỗi người tự nhìn lại mình một chút, coi mình có rơi vào những điều bị ta thán đó không, để rồi tự “tuốt” lại mình thì cuộc đời đã là quá đẹp, quá thành công rồi, không dám đèo bồng gì hơn.

Hôm nay, tui không kể chuyện người ta nói xấu Little Saigon yêu dấu nữa kẻo người Bolsa buồn, mà tui kể chuyện người ta nói xấu… người Việt. Người ta nói người Việt gọi người khác “mày tao” bất kể lớn nhỏ. Người ta nói người Việt thích phán câu “người Việt Nam đi đến đâu làm xấu mặt cộng đồng đến đó.”

Tui nói trước là “người ta” nói, không phải tui nói. Cho nên nếu quý vị nào thấy những điều kể ra dưới đây có bị sai thì đi tìm “người ta” tính sổ, đừng tìm tui tội nghiệp, mà một trong những “người ta” đó là ông nhà báo Đinh Quang Anh Thái (vì ổng ‘nói xấu’ và ‘xúi’ tui viết).

I” là “tao”, “you” là “mày”

“Cô viết dùm tôi cái chuyện mà dân mình khi nói về một người khác, không phải gốc Việt, bất kể lớn bé, đều gọi là ‘mày-tao,’ đi.” ông nhà báo “to tiếng” đề nghị.

Rồi ông “cực kỳ cà chớn” – nickname tự đặt của nhà báo Đinh Quang Anh Thái – tiếp luôn, “Mà lối nói ‘mày tao’ đó họ mang lên cả trên đài nói nữa mới ghê chứ!”

“Tôi lấy ví dụ, trên đài, họ kể câu chuyện có người đang lái xe gặp một ông già ngoài 80 trông như gặp phải điều bất thường gì đó. Người đó dừng xe lại hỏi ‘Mày có cần giúp gì không?’ Ôi trời đất ơi, đáng lý ra phải nói rằng ‘Ông có cần giúp gì không?’ mới đúng chứ! Chẳng lẽ tiếng Việt của mình nghèo nàn đến mức như vậy sao?” ông nhà báo kêu lên thảng thốt như… cháy nhà.

Ờ hén, đúng rồi. Không biết từ lúc nào, mà hầu như mọi câu đối thoại bằng tiếng Anh khi được kể lại cho nhau nghe thì cứ “I” là “tao” và “you” là “mày.”

“Chuyện xin cho thằng con bà vào học lớp mẫu giáo nguyên ngày ra sao rồi? -Tôi lên trường gặp bà hiệu trưởng. Bả nói ‘hồ sơ của mày còn thiếu hai cái ‘check’ lương mới nhất.’ Tôi nói ‘còn cần gì nữa mày nhắc luôn một lúc để tao nộp cho đủ…”

Mẫu đối thoại tình cờ nghe được trong lúc đi chợ liên quan đến việc dùng hai chữ “mày-tao” như thế có lẽ bất kỳ ai cũng có thể từng nghe qua không dưới… trăm lần.

Ngôn ngữ tiếng Việt có không biết bao nhiêu là từ để gọi người đối diện, nào là ông, bà, chú, bác, cô, dì, anh, chị, em, con, cháu,… sơ sơ đã có hơn mười từ rồi, sao mà cứ phải “mày tao” chi vậy, nghe không có lịch sự, lễ phép gì hết.

Cứ thử hình dung hai người y tá ngồi kể cho nhau nghe về một bệnh nhân của họ: người thứ nhất “Hôm nay em nhận ông già đó hả? Chị là chị chạy làng rồi. Ổng khó khăn kỳ cục quá.” Người thứ hai, “Đúng rồi. Mặc dù trước khi đi về thì ổng cũng khen em làm việc giỏi, nhưng thiệt tình lúc đó trong đầu em nghĩ ‘ừ, tao giỏi lắm vì tao đã cố gắng không bóp cổ mày.’”

Lạ thiệt, ngoài bạn bè thân thiết, mình sẽ chẳng gọi ai là “mày-tao” trong đối thoại hằng ngày, vậy thì tại sao cứ luôn luôn “I” là “tao” và “you” là “mày” chi cho nghe vừa chói cái lỗ tai vừa có vẻ hỗn quá!

Những gương mặt góp phần làm đẹp cộng đồng Việt nơi đất khách (Hình: Ngọc Lan/Người Việt)

“Người Việt Nam đi đến đâu làm xấu mặt cộng đồng đến đó”

Điều gì mình chưa hay, chưa đẹp thì mình nêu ra để sửa, nhưng không có nghĩa là bất cứ chuyện gì xấu kể ra là mình cũng kết luận luôn một câu “dân Việt Nam như vậy” thì cũng không có công bằng chút nào.

Hôm rồi, khi đọc bài về chuyện “cười ra nước mắt với chuyện trả đồ ở Costco,” có một độc giả nêu ý kiến, “May mắn là bài báo không nói đến hay là so sánh sắc dân nào hay đem đồ đến trả lại nhiều nhất. Nếu có bảng phong thần đó, chắc người Việt Nam mình bớt đi shopping ở Costco nhiều lắm.”

Ui trời ơi, người Việt mình ở Mỹ đông thì có là đông, nhưng mà so ra với dân bản xứ thì cũng chỉ có tí tẻo à, mà ở đây người ta làm thống kê trên toàn quốc, để thấy những chuyện “cười ra nước mắt” của dân Mỹ nói chung, sao tự dưng lại giành “ôm” phần lớn cái xấu đó về cho dân Việt Nam của mình chi vậy?

Thỉnh thoảng, trên báo đăng tin một người có tên gốc Việt nào đó làm điều phạm pháp, thì y như rằng thế nào cũng lại nghe một người gốc Việt khác kết luận, “Đúng là nhục nhã cho dân Việt.” Kỳ quá! Thiệt tình là kỳ quá! Bởi, người gian kẻ ác ở đâu cũng có, ai làm nấy chịu đi, mang chi cả cộng đồng dân Việt ra để mà phán như thế thì không phải là nặng nề quá sao!

Đó là chưa kể, nhiều người trong nói năng hằng ngày, hay trên các diễn đàn, các trang mạng xã hội, xúm nhau “rủa xả thói hư tật xấu” của người Việt, rồi dõng dạc kết luận “người Việt Nam đi đến đâu làm xấu mặt cộng đồng đến đó.” Ơ hay, thế ra họ đang chửi chính họ luôn à? Hay là họ nghĩ mình đang không phải người Việt chăng?

Tóm lại, khen chê chừng mực trong tinh thần xây dựng để cộng đồng Việt mỗi ngày đẹp hơn là điều nên làm, nhưng mà cứ quơ quàu “Người Việt Nam đi đến đâu làm xấu mặt cộng đồng đến đó” thì không có được, vì người Việt cũng làm nhiều điều hay ho cho người ta nể mặt lắm à!

Liên lạc tác giả: [email protected]

Báo Người Việt hoan nghênh quý vị độc giả đóng góp và trao đổi ý kiến. Chúng tôi xin quý vị theo một số quy tắc sau đây:

Tôn trọng sự thật.
Tôn trọng các quan điểm bất đồng.
Dùng ngôn ngữ lễ độ, tương kính.
Không cổ võ độc tài phản dân chủ.
Không cổ động bạo lực và óc kỳ thị.
Không vi phạm đời tư, không mạ lỵ cá nhân cũng như tập thể.

Tòa soạn sẽ từ chối đăng tải các ý kiến không theo những quy tắc trên.

Xin quý vị dùng chữ Việt có đánh dấu đầy đủ. Những thư viết không dấu có thể bị từ chối vì dễ gây hiểu lầm cho người đọc. Tòa soạn có thể hiệu đính lời văn nhưng không thay đổi ý kiến của độc giả, và sẽ không đăng các bức thư chỉ lập lại ý kiến đã nhiều người viết. Việc đăng tải các bức thư không có nghĩa báo Người Việt đồng ý với tác giả.

  • Ngoc Lan

    “Vì sao mà tình trạng xã giao trong giao tiếp hằng ngày không còn biết giữ gìn lễ phép, biết kính trên nhường dưới như ngày xưa nữa, mà bây giờ cứ gọi nhau ” Mày – Tao ” thì cũng có lý do của nó.” —- Dạ, trong bài sổ tay này NL hoàn toàn không đề cập đến vấn đề này ạ. Ở đây chỉ đang nói chuyện người mình khi kể lại các đối thoại bằng tiếng Anh cho một ai đó nghe bằng tiếng Việt, thì các đại từ nhân xưng “I/me” và “you” đều được dịch là “tao” và “mày”.
    Liên quan đến việc đăng “comments” thì không phải do NL phụ trách nên không trả lời cho quý độc giả Hung Le được 🙂

  • Nhat Ton

    Việc dùng từ “Mày, Tao” ở Vietnam được hiểu và đánh giá khác nhau tuỳ theo trình độ học vấn, dân cư vùng miền và mức độ bạn bè thân mật .
    Có những gia đình chưa bao giờ xài từ Mày Tao thi khi nghe ai xài những từ này thi có vẻ khó chịu , có những gia đình không xài Mày Tao, nhưng khi gây lộn cãi nhau lại xài để miệt thị hai bên . Có những gia đình xài Mày Tao như từ lúc nhỏ từ đời này qua đời khác, thì từ Mày Tao đối với họ là bình thường . Học sinh ở Vietnam cũng xài từ Mày Tao để biểu lộ tính cách thân mật gần gũi , ăn rơ nhau của tuổi học trò .

    Ở Mỹ, khi một người Việt kể lại chuyện đàm thoại với Mỹ cho một người Việt khác ,theo mình nghĩ, có lý do để người Việt dùng Tao (I, me) và Mày (you) khi ở Mỹ là vì hình như người ta không có chữ Vietnam nào chính xác hơn để dịch ra chữ You , I and me . Có hai chữ gần nhất là Tôi (I , me) và Bạn (you) , nhưng bạn là friend thì cũng không sát nghĩa lắm . Còn tiếng Việt lại có chi tiết tuỳ theo giới tính, quan hệ trên dưới :anh , chi , em , cô, chú thì tiếng Mỹ không có từ nào tương đương . Một lý do nhỏ nữa là có lẽ dân Vietnam mình hơi có tính kỳ thì ngược lại người Mỹ ? Bởi vì hầu hết nội dung kể lại đều là sự phàn nàn điều gì đó mà người kể lại không hài lòng khi đụng chuyện với người Mỹ. Thí dụ: Một bà Vietnam kể lại vụ đối thoại cãi nhau với một người Mỹ cho một người Việt về vụ đụng xe nào đó : ” Mày có bằng lái không ” or “Đưa bằng lái của mày cho tao coi” ….
    Khi mình mới qua Mỹ (1994) thì ngày đầu tiên đã nghe tiếng Mày Tao trong câu đối thoại kể lại rồi . Thật ra mình cũng hơi ngạc nhiên , một thoáng buồn theo cảm nhận khách quan . Thật ra gia đình mình cũng chưa ai xài từ Mày Tao, chỉ xài Mi Tao (lol) khi còn nhỏ giữa anh em với nhau khi cãi lộn, nhưng bị Ba , Me nhắc nhở hoài .

  • Chinh Nguyễn

    Văn hóa “ngoại lai” ấy mà, bà con bên VN mới qua phải tập làm quen với văn hóa của người Việt tại Mỹ thôi

  • Hung Le

    Ông tác giả nào mà viết cuốn sách nầy, lúc mời bà con tới dự buỗi lễ ra mắt sách, thấy bà con đi tham dự nhiều và đông, thì biết là cuốn sách mình viết đã thành công rồi.
    Còn lèo tèo ít người, thì biết là ” Người TQ Xấu xí ” chớ người VN mình hỗng có Xấu Xí.:-)

    • Johnny Nguyen

      Dân tộc nào cũng có kẻ xấu, người tốt, ở xã hội nào cũng vậy, con sâu làm rầu nồi canh!, chỉ có ít hay nhiều mà thôi ?!, xứ sở văn minh, tân tiến thì cách
      lừa bịp cũng văn minh hơn!, hi ! hi !, ” nhân chi sơ, tánh bản thiện “, nhưng con người cứ nghĩ mình khôn hơn người khác nên phát minh ra và muốn đi
      các con đường tắt để dẫn đến thành công, vinh hoa phú quý mà không cần phải bỏ công, sức để học hành và cố gắng làm việc chăm chỉ như mọi người ?, vì vậy một số đã bị bắt cho đi nghỉ hè Free ticket vào nhà đá đếm lịch cho đời thêm DZui ! hi ! hi !

  • Chris Nguyễn

    Tôi sanh trưởng ở Mỹ, nên tôi hoàn toàn không hiểu biết người VN xấu xí thế nào? Nhưng nghe Ông Bà Nội của tôi kể lại là thời TT Ngô Đình Diệm thì đa số người VN tánh tình ngay thẳng hiền hòa phát đạt lắm! Đa số người VN ngày nay bị thói hư tật xấu là tại vì bị bầu khí quyển của csVN truyền nhiễm độc hại. Bởi người là hoàn cảnh tạo thành mà! Quan trọng là bản thân tự mình cố gắng nổ lực học hỏi trí thức trí tuệ dân chủ thấm nhuần vào tư tưởng, thì bệnh độc tài độc hại thói hư tật xấu gì của csVN cũng sẽ tự nhiên bị bày trừ hết. Tôi thấy nhiều người VN ở Mỹ cũng đã học tập trí thức trí tuệ dân chủ thấm nhuần giỏi thiệt giỏi, trong số giỏi thiệt giỏi nầy tất nhiên là có phóng viên Ngọc Lan và nhà báo Người Việt rồi, và còn nhiều bạn đọc giả trên diễn đàn bình luận nầy nữa.

  • Ngoc Lan

    Câu chuyện anh Chris Nguyễn kể khi đi làm việc ở sở An Sinh Xã Hội thú vị thiệt.
    NL đồng cảm với anh Chris ở suy nghĩ “tuổi trẻ thích lo chuyện bất bình, chứ tui thật không hiểu làm vậy là đúng hay sai.” Ngay cả bản thân NL thấy gì chướng mắt bất bình cũng hay nói. Tuy nhiên, có lúc nói xong rồi, mới hiểu thêm sự thật đằng sau vấn đề đó là gì… Mỗi lần như vậy là mỗi lần mình lại có thêm một bài học, một kinh nghiệm để sau này hành xử chính chắn hơn 🙂

    • Chris Nguyễn

      Cảm ơn Ngọc Lan nhắc nhở, đúng vậy, mỗi lần tui biết sai là mỗi lần tôi trưởng thành! Kinh nghiệm của tôi là cảm giác làm người ở cõi nầy quá xá khó khăn, dù làm thế nào cũng sẽ sai hết. Thú thật với NL là sau khi mấy bà VN đó bị sa thải, thì tui cảm giác mặc cảm tội lỗi nặng nề, nên tôi tự sa thải tôi nghĩ làm việc ở đó luôn, để trả lại công độ cho mấy bà đó. Nhưng tôi không bao giờ có hối hận đã làm vậy, bởi vì mấy bà đó tâm hạnh ác ôn kiêu ngạo ỷ đại lắm, nếu mấy bà đó không nghĩ việc thì sẽ có bao nhiêu người VN nghèo thiện sẽ bị mấy bà đó âm thầm hành hạ phiền khổ chán đời tự tử!

  • Ngoc Lan

    Ý của bài viết này chỉ nói đến việc nhiều người có thói quen dùng đại từ nhân xưng “mày-tao” khi dịch lại chữ “I/me – you” trong những đối thoại bằng tiếng Anh mà thôi.
    Còn xưng hô “mày-tao” trong đời sống hàng ngày giữa bạn bè thân thiết từ thuở còn con nít con nôi đến khi bạc đầu đôi khi cũng thể hiện được tình thân và sự trìu mến mà 🙂

  • Chris Nguyễn

    Chuyện chính trị vô cùng phức tạp không có một ai nào đúng đâu bạn ạ! Tôi không thích đọc lịch sữ người chết vì chiến tranh của dĩ vãng xa xưa, tui thích truy tầm chân lý hiện tại và tiên tiến tương lai. ĐDC ngày xưa với ĐDC ngày nay khác biệt nhiều, bạn Johnny Nguyễn ngày xưa với ngày nay cũng khác biệt rồi? Hãy nên minh bạch thị phi, không nên “hận cọp giết mèo” nhé bạn!

    Cám ơn BBT cho đăng để giúp hòa giải tư tưởng hòa bình cho cộng đồng người VN.

    • Johnny Nguyen

      Bạn Chris Nguyễn ơi……Johnny ngày trước và Johnny bây giờ cũng vẫn vậy , chỉ có điều tuổi đời chồng chất thêm thôi …..lúc nào cũng cố gắng giữ cho cái tâm trung thực, tâm hồn được thanh thản phần nào….cố gắng đi cày lo cho gia đình nuôi dưỡng con cái sao cho nên người có ích cho xã hội , cũng như Bố Mẹ đã nuôi dậy mình ?!
      Johnny không hận thù ai….. chỉ mang trong lòng mối sầu đau và tiếc nuối cho một nước nhược tiểu vì chính trị mà cả trăm triệu người phải sống trong một xã hội kìm kẹp và không tôn trọng con người ?!, nên có những nhận xét, cái nhìn chín chắn hơn ?!
      Chris Nguyễn có thể đọc bài viết của tác giả Linh Vũ mới post bên báo Calitoday , đã lâu rồi johnny mới đọc được một bài viết hay & trung thực ?
      Chúc bạn một ngày DZui DZẻ !

  • Người tị nạn

    Sinh ra o My mà tiếng Việt giỏi quá

    • Chris Nguyễn

      Mấy tháng trước tui viết dở ẹt và viết sai tùm lum hết, tôi nhờ nổ lực chú ý nghiên cứu học đọc báo Người Việt hoài, nên tôi từ từ viết được ít ít thôi, nhưng vẫn còn thật nhiều chử xa lạ tôi chưa hiểu nghĩa, tui vẫn còn đang học đọc học viết và xét chử nghĩa ở trên “Google Translate”. Thiên hạ vô nan sự chỉ sợ hữu tâm nhân! Đường đi không khó vì ngăn sông cách núi, mà khó vì lòng người ngại núi e sông! Phải không bạn? 🙂

  • Johnny Nguyen

    Van Fremont tính thả ” goat ” héng….” chưa thấy quan tài, chưa đổ lệ “” hu ! hu !

Chương trình Bảo Hiểm Lụt Quốc Gia là gì?

Chương trình Bảo Hiểm Lụt Quốc Gia được cố Tổng Thống Lyndon B Johnson cổ súy và sau khi các nhà bảo hiểm tư nhân rút lui khỏi thị trường vì nhận thấy không sinh lợi.

Đường xá tương lai, xe chạy qua tạo điện năng

Các nhà khoa học bên Anh đang tìm cách phát triển những vật liệu khi trộn chung với nhựa đường có thể biến đổi những rung động do xe cộ chạy trên đường thành điện năng.

Thống đốc Brown: ‘TT Trump cưỡi ngựa què’ khi chối bỏ khí hậu thay đổi

Thống Đốc Jerry Brown của California nói "TT Trump cưỡi ngựa què" khi chối bỏ khí hậu thay đổi và nêu ra những bước tiến mà tiểu bang ông vừa thực hiện để hướng đến một khí hậu lành mạnh hơn cho trái đất.

Florian Picasso: DJ gốc Việt nổi tiếng, cháu nuôi danh họa Picasso

Vừa là DJ gốc Việt đầu tiên lọt vào danh sách Top 40 DJ thế giới năm 2016 không những thế, điều đặc biệt về Florian Picasso, chàng trai người Pháp gốc Việt sinh năm 1990, anh chính là cháu cố nuôi của danh họa nổi tiếng Pablo Picasso.

‘Chính sách chính phủ Trump tăng chi phí Obamacare’

Trước đây, sau khi thất bại trong việc thông qua đạo luật hủy bỏ và thay thế Obamacare, Tổng Thống Donald Trump cho hay chiến lược của ông sẽ là để cho chương trình này tự nổ tung.

Bí thư và chủ tịch Đà Nẵng cùng bị ‘kỷ luật’

Cả Bí Thư Thành Ủy Nguyễn Xuân Anh và Phó Bí Thư Thành Ủy kiêm Chủ Tịch Huỳnh Đức Thơ của thành phố Đà Nẵng bị “kỷ luật” vì nhiều tội khác nhau “làm ảnh hưởng xấu đến uy tín của tổ chức đảng” nhưng không nói rõ hình thức “kỷ luật” đó là gì.