Minh Hải
Trong một chính trường đầy rẫy những thanh trừng như ở thời CSVN hiện tại, sự trung thành của phe phái luôn đặt then chốt và quan trọng hơn năng lực thì việc ông Nguyễn Thanh Nghị “quý tử” của cựu Thủ Tướng CSVN Nguyễn Tấn Dũng bị giới “chop bu” CSVN hất cẳng ra khỏi chiếc ghế quyền lực tại TP.HCM, ngăn chặn con đường thăng tiến là một minh chứng trần trụi nhất.
Bộ Chính Trị CSVN vừa bất ngờ ra quyết định nhân sự gây chấn động: Điều động ông Nguyễn Văn Nên, cựu Bí Thư Thành Ủy TP.HCM giữ vai trò thường trực Tiểu Ban Văn Kiện Đại Hội Đảng XIV. Đồng thời, chiếc ghế quyền lực ở TP.HCM được chỉ định cho ông Trần Lưu Quang, trưởng ban chính sách chiến lược Trung Ương nhiệm kỳ 2020-2025, thay thế ông Nên.
Cùng thời điểm, Bộ Chính Trị CSVN cũng quyết định bổ nhiệm ông Nguyễn Thanh Nghị, Phó Bí Thư Thường Trực TP.HCM làm trưởng ban chính sách, chiến lược Trung Ương, thay cho vị trí của ông Trần Lưu Quang. Những điều động này không khác gì quả bộc pháo nổ vang ngay trước Đại Hội Đảng XIV.
Ông Nguyễn Thanh Nghị Từ một ứng cử viên tiềm năng kế vị ghế bí thư Thành Ủy thành phố lớn ở miền Nam, nay bị điều ra Hà Nội làm trưởng một ban mới thay đổi sau sáp nhập hệ thống chính trị, điều này chẳng khác gì bị CSVN hất cẳng.
Vào Tháng Hai năm 2025, ông Nghị từ vị trí bộ trưởng Bộ Xây Dựng phải khăn gói vào TP.HCM giữ chức phó bí thư thường trực. Lúc này xuất hiện nhiều đồn đoán rằng, ông là ứng viên sáng giá để kế vị ông Nên từ Đại Hội Đảng XIV do ông này đến tuổi nghỉ hưu. Đồn đoán này càng được chắc nịch hơn khi ngay sau đó, ông Nghị giữ thêm chức vụ bí thư đảng ủy các cơ quan đảng TP.HCM, điều kiện đủ đối với vị trí bí thư Thàng Ủy. Nếu thành công, từ vị trí này ông sẽ tiến thêm một bước vào ủy viên Bộ Chính Trị, có triển vọng đứng vào hàng ngũ “Tứ Trụ.”
Tuy nhiên, với quyết định của Bộ Chính Trị CSVN vào ngày 25 tháng Tám là một thực tế hết sức nghiệt ngã. Với chức vụ mới thật khó cho ông Nghị thay đổi cục diện, một bước lên mây. Ngày trước, thân phụ của ông là cựu Thủ Tướng Nguyễn Tấn Dũng cũng từ chức vụ này thăng tiến trở thành người lãnh đạo Chính Phủ suốt hai nhiệm kỳ, xây dựng mạng lưới quyền lực trải dài khắp chính trường, kinh tế lẫn ngoại giao. Song, tình thế chính sự Việt Nam ngày nay dưới sự nắm quyền của Tổng Bí Thư Tô Lâm cùng phe Nội Chính-Công An khác xưa rất nhiều.
Ông Nguyễn Thanh Nghị được che chắn bởi chiếc ô dù quá lớn của người cha và nay đang trở thành con dao hai lưỡi.
Ông Nghị bị “hụt” ghế bí thư Thành Ủy, nói chính xác hơn là bị giới “chop bu” CSVN ép buộc ra Trung Ương làm việc, với ba nguyên nhân:
Thứ nhất, công cuộc “đốt lò” chống tham nhũng, tiêu cực mà nhà cầm quyền CSVN tiến hành đang cho thấy không chừa bất cứ ai. Ông Nghị từng là bộ trưởng Bộ Xây Dựng – bộ hiện đang là điểm nóng của nhiều sai phạm nên rất dễ trở thành mục tiêu khai thác của đối thủ chính trị;
Thứ hai, trong bối cảnh các phe phái trong nội bộ Đảng CSVN đang phân chia quyền lực, hy sinh một cá nhân không rõ ràng phe nào như ông Nghị sẽ là một thông điệp ngầm răn đe lẫn nhau cũng như ổn định phe phái;
Thứ ba, thời gian gần đây sự xuất hiện dồn dập của cựu Thủ Tướng Nguyễn Tấn Dũng ở những sự kiện quan trọng khiến giới “chop bu” CSVN hoài nghi ông này mượn con trai là Nguyễn Thanh Nghị để khôi phục lại giai đoạn “hoàng kim” của mình, một giai đoạn tầm ảnh hưởng của Chính Phủ vượt mặt Trung Ương Đảng, nên không ai trong Bộ Chính Trị và Ban Bí Thư hiện nay muốn kịch bản này tái diễn.
Trong khi đó, Bộ Chính Trị CSVN chọn Trần Lưu Quang để thay thế ông Nguyễn Văn Nên là cả một toan tính chiến lược. Ông Quang từng giữ chức bí thư tỉnh Tây Ninh, sau đó được luân chuyển làm phó bí thư thường trực Thành Ủy TP.HCM, rồi bí thư Thành Ủy Hải Phòng. Đến Tháng Một năm 2023, ông được điều về làm phó thủ tướng Chính Phủ. Đây là một hành trình khá điển hình của những cán bộ diện quy hoạch, thông qua nhiều vị trí khác nhau để tích lũy hồ sơ chính trị. Ông Quang lại được đánh giá là người trung dung, dễ kiểm soát và tính cách mềm dẻo nên ít lo ngại tham vọng quyền lực. Với Bộ Chính Trị CSVN, ông Quang là lựa chọn an toàn, chắc chắn hơn ông Nghị.
Vấn đề là, chiếc ghế bí thư Thành Ủy TP.HCM luôn được xem là một trong những vị trí chiến lược chỉ đứng sau nhóm “Tứ Trụ” ở Trung Ương. Ai ngồi vào chiếc ghế này thường là ủy viên Bộ Chính Trị, cho nên bất kỳ sự thay đổi nào liên quan cũng đều trở thành tâm điểm chú ý của dư luận. Ông Nghị là người có học thức, được đào tạo bài bản và từng giữ các chức vụ quan trọng, nhưng ông “hụt” ghế là do không đủ tầm để vượt qua những toan tính chính trị.
Về lý thuyết, đã giữ ba nhiệm kỳ ủy viên Trung Ương Đảng, ông Nghị có thể sẽ đắc cử ủy viên Bộ Chính Trị khóa XIV nhưng rồi sau đó thì sao? Ngồi cho yên rồi tính tiếp? Hay là ngồi để CSVN có đầy đủ ban bệ chứ con đường thăng tiến quá mụt mù. Chiếc ghế trưởng ban chính sách, chiến lược Trung Ương giúp ông Nghị có danh nghĩa là ra Trung Ương làm việc, và đây cũng là tổ chức được đặt dưới sự quản lý trực tiếp của Bộ Chính Trị và Ban Bí Thư. Cựu Thủ Tướng Nguyễn Tấn Dũng, cựu Chủ Tịch Nước Trương Tấn Sang hoặc cựu Chủ Tịch Quốc Hội Vương Đình Huệ trước khi lọt vào “Tứ Trụ” có thời gian công tác như ở cương vị của ông Nghị hiện tại. Nhìn quá khứ với những tấm gương thăng tiến của người tiền nhiệm để lấy chút ánh sáng hi vọng cho ông Nghị. Nhưng nhìn hiện thực chính trường Việt Nam đang trong cuộc đấu tranh đoạt quyền lực khốc liệt và đầy rẫy những toan tính, mưu mô, “di sản gia đình trị” dường như đã phải nhường chỗ cho phe phái, nổi bật là các phe Công An, Quân Đội và Chính Phủ.
Chắc hẳn không phe phái nào muốn hậu duệ những người từng có ảnh hưởng chính trị quá mạnh quay trở lại chiếm lĩnh đỉnh cao. Vì lẽ này mà ông Nghị từ một ứng cử viên sáng giá nay phải đối diện những hiểm nguy mà ngay cả khi người cha đầy quyền lực cũng không thể cứu nổi con trai mình trong cơn lốc thanh trừng.
Quyền lực chiếc ghế mới của ông Nghị thực tế rất hạn chế, có chăng động thái điều ông Nghị trở ra Trung Ương là cách CSVN vừa muốn giữ chân ông vừa ngăn chặn cơ hội lợi thế ở miền Nam bức phá.
Nguyễn Thanh Nghị bị hất cằng, chứng minh chính trường Việt Nam hiện không phải là sân chơi của của người có học vị cao, càng không dành cho người yếu toan tính và thỏa hiệp. Một chính trường khốc liệt, đầy sắt máu. Hơn 90% cánh cửa thăng tiến của Nguyễn Thanh Nghị khép lại tại đây. Sân chơi quyền lực này không dành cho kẻ thiếu mưu sâu kế hiểm.
