BANGKOK, Thái Lan (AP) – Nước sông Mekong thời gian gần đây bỗng có màu xanh biển (aquamarine), một điều có thể làm du khách thích thú, nhưng lại làm cư dân sống dọc hai bên sông ở hạ nguồn lo sợ, vì đây có thể là chỉ dấu của ảnh hưởng từ các con đập ở thượng nguồn, theo các chuyên gia ở Thái Lan.
Nước con sông này vẫn thường có màu nâu vàng đục, do chuyên chở phù sa từ thượng nguồn xuống bồi đắp phía hạ nguồn.
Nhưng nay nước sông lại trong veo, có màu xanh biển vì phản ảnh của bầu trời. Mực nước sông cũng thấp một cách bất thường, làm lộ ra những bãi cát ngầm, khiến du khách hiếu kỳ có thể ra giữa sông để đứng chụp hình làm kỷ niệm.
Nhưng mực nước sông Mekong xuống thấp lại là một vấn đề sinh tử đối với ngư dân và nông dân sống dọc theo hai bên bờ sông ở hạ nguồn.
Ngoài ra, các chuyên gia cũng nói rằng việc mất đi phù sa có thể tạo ra sự xói mòn lớn lao hơn cho bờ sông và lòng sông.
Các chuyên gia và cư dân sống dọc theo sông nói những gì đang xảy ra hiện nay là hậu quả của việc xây một con đập thủy điện lớn ở Lào, khởi sự hoạt động từ Tháng Mười, gây ra cả hai vấn đề về phù sa và mực nước sông.
Khoảng 70 triệu con người trông nhờ vào dòng sông Mekong để được cung cấp nước, thực phẩm, buôn bán, tưới mùa màng và di chuyển. Những người chỉ trích việc xây dựng đập nói rằng những công trình lớn như đập Xayaburi có ảnh hưởng rất nguy hiểm đến môi trường sinh thái của khu vực.
Ông Pravit Kanthaduang, trưởng ty ngư nghiệp ở quận Bueng Khong Long, tại tỉnh Bueng Kan của Thái Lan, nói rằng đập Xayaburi chặn lại phần lớn phù sa đổ xuống hạ nguồn, khiến nước sông trở nên trong hơn. Lượng phù sa giảm sút có nghĩa là thảo mộc và cá ở sông nơi này ít có chất dinh dưỡng hơn, đe dọa sự cân bằng sinh thái ở khu vực hạ nguồn, theo ông Pravit.
Giáo sư Chainarong Setthachau, thuộc trường đại học Mahasarakham University ở vùng Đông Bắc Thái Lan, người từng nghiên cứu về sự thay đổi trong hệ sinh thái ở sông Mekong từ hai thập niên nay, nói rằng khi không có nhiều phù sa, nước sông từ thượng nguồn sẽ xói mòn hơn nữa hai bên bờ sông.
Công ty Xayaburi Power Co. Ltd. nói họ đã chi hơn $640 triệu để giảm bớt ảnh hưởng xấu của việc xây đập đối với môi trường sinh thái và đã rất chú trọng đến khía cạnh này khi xây con đập.
Nhưng dân chúng sống ở hạ nguồn lại nhìn thấy một thực tế khác hẳn.
Bà Daeng Pongpim, thuộc một gia đình nông dân, ở làng Ta Mui thuộc tỉnh Ubon Ratchathani, cách con đập khoảng 800 km (500 dặm) về phía Nam, trước vẫn thường đánh cá trên sông, nói rằng chính đập Xayaburi đang gây ra các thay đổi hiện nay.
“Năm nay tôi 67 tuổi rồi, và chưa bao giờ nhìn thấy những điều này. Việc tôi lo ngại nhất là mức nước sông xuống quá thấp. Chúng tôi nay đang ở vào đầu mùa đông, mực nước đáng lẽ ra không thấp như thế này. Tôi không thể biết tình hình còn khó khăn đến thế nào cho chúng tôi ở vào cao điểm của mùa khô, vào Tháng Ba và Tháng Tư,” bà Daeng nói.
Ông Chaiwat Parakun, người sống cách con đập khoảng 200 km ở hạ nguồn, nói rằng ông bỏ nghề đánh cá trên sông từ mấy năm trước đây vì số cá đánh được ngày càng ít đi. Ông nay sống bằng nghề chở khách du lịch.
“Con sông Mekong đang ngày càng mất dần sự phong phú của nó. Những người phải trông nhờ vào con sông như chúng tôi đã cảm thấy điều này từ nhiều năm trước. Nhưng chưa hề thấy ảnh hưởng lớn lao như của đập Xayaburi,” ông Chaiwat nói. (V.Giang)
[jwplayer V3CEy3hF-YzmDPLlM]
