Tiếp tục khai thác Bauxite là “cố đấm ăn xôi”

HÀ NỘI (NV) .- Bà Phạm Chi Lan, một chuyên gia kinh tế, chỉ trích các đề nghị ưu đãi để tiếp tục khai thác bauxite ở Tây Nguyên là “cố đấm ăn xôi”, còn tội vạ để cho dân chúng gánh chịu.









Một góc công trường khai thác bauxite ở Tân Rai, Lâm Đồng. (Hình: xaluan.com)


Cách nay sáu năm, khi nghe tin chế độ Hà Nội dự định tổ chức khai thác bauxite ở Tây Nguyên, nhiều nhà khoa học, chuyên gia của đủ mọi lĩnh vực, ở cả trong lẫn ngoài Việt Nam đều đã lên tiếng ngăn cản. Ý định đó không những sẽ không khả thi về mặt kinh tế mà còn lãng phí công qũy, gây nguy hại cho cả môi trường, an ninh – quốc phòng, lẫn văn hóa – xã hội.


Bất chấp các phân tích, khuyến nghị, đầu tháng 2 năm 2009, ông Nguyễn Tấn Dũng, Thủ tướng Việt Nam đăng đàn tuyên bố: “Khai thác bauxite là chủ trương lớn của Đảng và nhà nước”. Ý định khai thác bauxite ở Tây Nguyên vẫn được thực hiện thông qua hai dự án: Dự án Tân Rai (Lâm Đồng) và dự án Nhân Cơ (Đắk Nông).


“Chủ trương lớn” này đang thất bại thảm hại.


Năm ngoái, Tập đoàn Than – Khoáng sản Việt Nam (TKV), chủ đầu tư các dự án khai thác bauxite công bố: Tính đến cuối tháng 3, tổng vốn đầu tư cho dự án Tân Rai đã ở mức 11,000 tỉ đồng (tương đương 640 triệu USD). Nếu so giá thành với giá bán, TKV sẽ phải bù lỗ khoảng 5 năm và mất chừng 12 năm để thu hồi vốn.


Tương tự, với dự án Nhân Cơ, TKV tiết lộ, vốn đầu tư đã tăng thêm 31% so với dự tính trước đây. Thời gian hoàn thành dự án chậm khoảng 18 tháng so với kế hoạch. Thời gian thu hồi vốn mất khoảng 13 năm. Trước mắt, theo tính toán, chi phí vận chuyển sẽ tăng thêm 250,000 đồng cho mỗi tấn dạng bột alumina.


Báo cáo gần nhất của Bộ Công Thương gửi Quốc hội CSVN, thừa nhận, nhà máy alumin Nhân Cơ sẽ lỗ từ năm 2015 đến năm 2020. Còn dự án alumin Tân Rai, đã nuốt 70% tổng vốn đầu tư, trong đó có 10,790 tỉ đồng đi vay nước ngoài, sẽ lỗ đến năm 2015, với mức lỗ mỗi năm từ 176 tỉ đồng đến 258 tỉ đồng.


Tuy nhiên Bộ Công Thương vẫn khẳng định, về lâu dài các dự án khai thác bauxite “sẽ có hiệu quả kinh tế” nếu: Giảm phí bảo vệ môi trường từ 30,000 – 50.000 đồng/m3, xuống còn 7,000 đồng/m3. Chỉ trả tiền “mượn đất” cho dân rồi trả lại đất  sau khi khai thác xong bauxite chứ không bồi thường đất và miễn thuế giá trị gia tăng cho các dự án này.


Cũng vì vậy, bà Lan nhận định, TKV và Bộ Công Thương vẫn “cố đấm ăn xôi”. Bà Lan khẳng định, các số liệu trong báo cáo của Bộ Công Thương gửi Quốc hội dù cho thấy thua lỗ rất lớn nhưng chưa thật, thua lỗ trên thực tế cao hơn rất nhiều. Bà chỉ trích, tuy ngay từ đầu đã có hàng loạt cảnh báo về hậu họa nhưng vẫn “lao vào làm” và nay, tuy thực tế đã chứng minh, các cảnh báo là chính xác mà vẫn ráng làm là “hành động không thể chấp nhận được”.


Theo bà Lan: “Xúc tài nguyên lên bán mà cũng lỗ thì xúc làm gì? Quyết tâm làm tới cùng như thế là không thể hiểu nổi nếu đứng trên logic bình thường”.


Chẳng riêng bà Lan, nhiều chuyên gia kinh tế cũng cho biết họ cảm thấy khó hiểu trước “quyết tâm khai thác bauxite ở Tây Nguyên”. Bà Lan phân tích, TKV không sợ lỗ vì không trả được nợ thì nhà nước trả vì đây là dự án nhà nước chủ trương, nhà nước phê chuẩn. Thời gian thực hiện dự án rất dài, khi không thể che giấu nợ nần thua lỗ được thì tất cả đã nghỉ hưu. Chỉ có dân chúng còng lưng trả nợ, phán xét là chuyện của… lịch sử.


Ông Lê Đăng Doanh, một chuyên gia kinh tế khác, cũng suy nghĩ như vậy và vì vậy, ông Doanh đề nghị, nếu muốn tiếp tục khai thác bauxite thì phải xác định người chịu trách nhiệm về hiệu quả của đồng vốn đã bỏ ra. Đó là trách nhiệm về tài chính, về hành chính, kể cả trách nhiệm hình sự, chứ không thể đổ cho “tập thể” được.


Hồi đầu tháng này, sau khi cùng một số thành viên của Ủy ban Thường vụ Quốc hội đi khảo sát hiệu quả tổng thể về kinh tế – xã hội gắn với bảo đảm an ninh – quốc phòng của hai dự án bauxite Tân Rai và Nhân Cơ, ông Mai Xuân Hùng, Phó Chủ tịch Ủy ban Kinh tế của Quốc hội Việt Nam, tuyên bố, sẽ đề nghị Quốc hội xét lại các dự án khai thác bauxite.


Sau khi TKV báo cáo, trong 7 năm tới, hai dự án khai thác bauxite tại Lâm Đồng và Đắk Nông ước tính sơ khởi sẽ bị lỗ khoảng 2,400 tỷ đồng (hay khoảng 120 triệu USD), ông Hùng nhấn mạnh cần xét lại và đánh giá cẩn trọng hệ lụy về nợ nần đối với hai dự án khai thác bauxite.


Tuy nhiên người ta không chắc Quốc hội CSVN có thể làm điều đó. Lý do, tuy không hiệu quả và tạo ra những khoản nợ khổng lồ cho quốc gia, những hiểm họa khó lượng về môi trường, an ninh – quốc phòng, lẫn văn hóa – xã hội nhưng “khai thác bauxite ở Tây Nguyên là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước”. (G.Đ)

Báo Người Việt hoan nghênh quý vị độc giả đóng góp và trao đổi ý kiến. Chúng tôi xin quý vị theo một số quy tắc sau đây:

Tôn trọng sự thật.
Tôn trọng các quan điểm bất đồng.
Dùng ngôn ngữ lễ độ, tương kính.
Không cổ võ độc tài phản dân chủ.
Không cổ động bạo lực và óc kỳ thị.
Không vi phạm đời tư, không mạ lỵ cá nhân cũng như tập thể.

Tòa soạn sẽ từ chối đăng tải các ý kiến không theo những quy tắc trên.

Xin quý vị dùng chữ Việt có đánh dấu đầy đủ. Những thư viết không dấu có thể bị từ chối vì dễ gây hiểu lầm cho người đọc. Tòa soạn có thể hiệu đính lời văn nhưng không thay đổi ý kiến của độc giả, và sẽ không đăng các bức thư chỉ lập lại ý kiến đã nhiều người viết. Việc đăng tải các bức thư không có nghĩa báo Người Việt đồng ý với tác giả.

Trung Quốc thách đố Mỹ tạo nguy cơ xung đột Biển Đông

Nguy cơ của hành động tính toán sai lầm và xung đột võ trang gia tăng tại khu vực Biển Đông một khi Trung Quốc mạnh hơn đang thách đố nước Mỹ.

Người dân dựng rạp giữa quốc lộ đòi làm rõ vụ công an đụng chết người

Hàng chục người thân của nạn nhân bị ông thượng úy công an đụng xe chết rồi bỏ chạy đã dựng rạp giữa quốc lộ 15A. tỉnh Hà Tĩnh, đòi phải làm rõ sự việc.

Sài Gòn, chuyện ba ngày Tết

Có lẽ nên bắt đầu từ chiều 30 Tết, trên Bến Bình Đông, Quận 8, nơi bắt đầu và kết thúc những vui, buồn, hỉ, nộ, ái, ố của một ngày cuối năm.

ASEAN hy vọng sớm đạt thỏa hiệp COC với Trung Quốc

Cả Trung Quốc và các nước ASEAN “khẳng định sự hy vọng” hoàn tất bộ quy tắc ứng xử để giải quyết tranh chấp trên Biển Đông, bộ trưởng Quốc Phòng Singapore cho hay

Tai nạn xe cộ làm chết 155 người trong 5 ngày nghỉ Tết

Tính tư ngày bắt đầu được nghỉ tết Mậu Tuất tức từ ngày 14 Tháng Hai, 2018 đến ngày 18 Tháng Hai, 2018 , cả nước đã xảy ra 202 tai nạn giao thông với 155 người thiệt mạng và 149 người bị thương.

Kỹ sư trẻ ở Quảng Trị ‘lì xì’ trẻ em bằng sách

Đã là năm thứ 3, cứ vào đêm giao thừa 30 Tết là anh kỹ sư xây dựng, ở thành phố Đông Hà cùng những người bạn của mình ra đường để “lì xì” sách cho các em nhỏ.

Làm giàu nhờ giống mít không hạt, không mủ, ăn được cả xơ

Một nông dân 69 tuổi đã vượt qua nghèo khó và dư tiền sắm được xe hơi nhờ một vườn mít cho trái “không hạt, không mủ, ăn dược cả xơ.”

Tết ở Việt Nam: Gần 2,000 ca cấp cứu vì đánh nhau, 6 người chết

Rượu vào lời ra, bài bạc cãi nhau, ít nhất có 6 người đã thiệt mạng trong số gần 2,000 trường hợp cấp cứu tại bệnh viện từ thương tích của các vụ đánh nhau ba ngày tết Mậu Tuất.

Hải Quân Mỹ sẽ không để Trung Quốc ‘bắt nạt’ trên Biển Đông

Lực lượng Hải Quân Mỹ sẽ vẫn tiếp tục tuần tra trên Biển Đông tại bất cứ nơi nào “luật pháp quốc tế cho phép chúng tôi.”

Tai nạn giao thông ở Việt Nam tăng đột biến trong 4 ngày Tết

Mới 4 ngày nghỉ Tết Mậu Tuất, song tình hình tai nạn giao thông ở Việt Nam “đã diễn biến phức tạp” với 155 vụ, làm chết 121 người, 120 người bị thương.