Bài và hình: Tư Mỏ Lết
Trong phần máy xe hơi, cùng với động cơ, hộp số đóng vai trò rất quan trọng. Động cơ tạo động lực cho xe. Hộp số thì có nhiệm vụ truyền chuyển động quay của trục động cơ xuống 4 bánh xe, làm cho xe lăn bánh trên đường phố. Một ngày nào đó, ra xe khởi động máy bình thường, nhưng khi sang số để chạy thì mới nhận ra… xe cứ đứng yên không chuyển động. Lúc đó chủ xe biết là hộp số đang… đòi tiền!
Nhớt hộp số, nhân tố ảnh hưởng quan trọng đến tuổi thọ hộp số.
Hộp số có phải là bộ phận mau hỏng, phải thay định kỳ không? Theo anh Đức Phạm, JJ Star Auto Repair, thì không. Bản thân anh Đức đã từng chạy một chiếc Toyota Corolla, hộp số sau 300,000 dặm mà vẫn chưa chịu “đòi tiền.” Tuổi thọ của hộp số xe bình thường kéo dài cả trăm ngàn miles nếu được chăm sóc, bảo dưỡng tốt.
Cách đây chừng chục năm, hãng Honda gọi thu hồi hơn một triệu chiếc xe, để sửa chữa lại lỗi của hộp số. Vụ này đã khiến cho dân lái xe bắt đầu quan tâm đến tuổi thọ của hộp số hơn, và dán luôn nhãn rằng “xe Honda thì hộp số dở!” Thực ra, trục trặc kỹ thuật này chỉ xảy ra với một số chủng loại xe Honda được sản xuất trong các đời từ 2000 cho đến 2004, bao gồm: the 2002-4 Odyssey; the 2003-4 Pilot; the 2001-2 Acura MDX; the 2003-4 Accord V-6; the 2000-4 Acura 3.2 TL and the 2001-3 Acura 3.2 CL. Theo mô tả của hãng Honda: “… trong một số điều kiện hoạt động nào đó, có thể gây ra sự quá nhiệt ở giữa trục trung gian và trục dẫn động…” Điều này có thể khiến “… bánh răng bị mẻ, và trong một số ít trường hợp bị gãy…”, làm hộp số không thể hoạt động. Đây là lỗi do thiết kế. Sau khi hãng Honda đã điều chỉnh lại, thì các đời xe sau đó không còn bị tình trạng “lỗi hộp số” tương tự nữa.
Như vậy, dân lái xe có thể yên tâm là hộp số thông thường ít khi hư bất tử. Nó có triệu chứng cảnh báo đàng hoàng. Đầu tiên dễ nhận ra nhất, là đèn “check engine” trên bảng điều khiển sáng lên. Nếu là người lái xe tinh ý một chút, sẽ nhận thấy khi mình đạp ga nhiều, đồng hồ rpm (vòng quay máy) lên cao, nhưng không thấy xe tăng tốc là bao. Hoặc khi xe tăng tốc thì có triệu chứng giựt giựt chứ không êm ả như bình thường. Đó là lúc nên đem xe đến garage ngay, để thợ máy khám nghiệm và bảo trì hộp số. Càng để lâu, bệnh càng nặng, càng tốn tiền nhiều!
Nguyên nhân khiến cho hộp số hư hỏng? Có nhiều nguyên nhân khác nhau. Nhưng nguyên nhân quan trọng nhất có thể nói đến ngay, đó là nhiệt độ. Có thể khẳng định rằng quá nhiệt là kẻ thù nguy hiểm nhất của cả động cơ lẫn hộp số xe hơi. Hộp số làm việc trong điều kiện ma sát liên tục giữa những bánh răng, giữa những lá ma sát của bộ ly hợp… do đó nhiệt độ sẽ bị tăng cao. Môi trường giải nhiệt cho hộp số, giữ cho hộp số hoạt động ở nhiệt độ cho phép chính là nhớt hộp số. Có thể nói rằng nhớt hộp số là yếu tố then chốt nhất để quyết định đến tuổi thọ của một hộp số. Khi mà hộp số hoạt động trong tình trạng thiếu nhớt, hay nhớt đã biến chất không còn đạt chất lượng yêu cầu, thì hộp số sẽ giảm tuổi thọ. Mà cũng chính nhiệt độ là nguyên nhân chính làm cho nhớt hộp số bị biến chất. Nhiệt độ hoạt động lý tưởng của nhớt hộp số là vào khoảng 175 độ F. Ở nhiệt độ này, tuổi thọ của nhớt là hơn 100,000 miles. Một số chuyên gia ước tính khi nhiệt độ làm việc vượt quá 175 đo F, tuổi thọ của nhớt giảm nhanh chóng. Thí dụ, nếu phải làm việc trong môi trường 195 độ F, tuổi thọ của nhớt chỉ còn khoảng 50,000 miles. Khi nhiệt độ tăng lên 220 đo F, tuổi thọ của nhớt chỉ còn 25,000 miles!
Ngoài nguyên nhân về nhiệt độ, cách lái xe cũng có ảnh hưởng đến tuổi thọ của hộp số. Điều này cũng dễ hiểu. Một chiếc xe mà chủ nhân của nó thường xuyên nhấn ga mạnh để cho xe “vọt” lên phía trước theo kiểu xe đua, thì hộp số chắc chắn sẽ mau hư hơn những chiếc xe chủ nhân chạy hiền lành, lên ga từ từ không vội vàng. Ngoài ra, còn một số thói quen có thể làm giảm tuổi thọ hộp số, sẽ được nhắc đến ở phần sau.
Khi hộp số trục trặc, người thợ sẽ phải sửa chữa ra sao? Theo anh Đức, cái đó còn tùy ở mức độ hư hỏng. Có nhiều trường hợp, anh chỉ cần xả và thay mới toàn bộ (fluid) nhớt hộp số, là xe đã làm việc bình thường trở lại. Nếu bị nặng hơn, thì phải đại tu (rebuild) hộp số: Thay torque converter, thay lá ma sát bộ ly hợp, kiểm ra thay bánh răng hộp số… Đối với những loại xe bình thường, một người thợ máy có kinh nghiệm cũng có thể tự bảo trì hộp số tại garage của mình. Đối với những loại xe đặc biệt, mắc tiền như BMW, Mercedes… thì sẽ có những chỗ chuyên bảo trì hộp số đảm nhận công việc. Những garage thông thường cũng đem hộp số đến đây để đại tu cho khách. Nói chung, tay nghề của người thợ bảo trì hộp số là quan trọng, để tránh tình trạng đã đại tu rồi mà sau đó hộp số vẫn cứ trục trặc. Một lần rã hộp số ra đại tu, nên kiểm tra toàn bộ những thứ cần phải thay thế, để hộp số sau đó có thể hoạt động trở lại như bình thường.
Người lái xe phải làm gì để giữ cho hộp số sống lâu? Của bền tại người! Chỉ cần để ý chăm sóc hộp số một chút, chủ xe sẽ đỡ tốn tiền đại tu. Như đã nói ở phần trên, nhớt hộp số quyết định rất nhiều đến tuổi thọ của hộp số. Không cần hiểu biết gì nhiều về máy móc, chỉ cần nhớ đi thay nhớt hộp số đều đặn, là đã có thể giúp cho hộp số bền hơn nhiều lần. Có một số nhà sản xuất đề nghị mỗi 15,000 miles nên thay nhớt hộp số một lần. Hầu hết các nhà sản xuất xe hơi đều đề nghị là phải xả và thay toàn bộ (fluid) nhớt mới mỗi 30,000 – 60,000 miles. Anh Đức cho rằng đây là cách bảo trì cần thiết nhất đối với hộp số. Một hộp số chứa tổng cộng khoảng 10 lít nhớt. Nếu chỉ thay nhớt theo cách bình thường thì chỉ xả được khoảng 3 lít. Như vậy, chất lượng nhớt không thể trở lại chất lượng như mới. Bằng cách fluid sau mỗi 30,000 miles, toàn bộ nhớt cũ mới được lấy ra, đem theo toàn bộ chất cặn có hại cho hộp số. Hộp số sau đó hoạt động như mới. Chỉ tốn một ít tiền, mà đỡ phải lo lắng đến hộp số trong vài năm. Mà sau mỗi lần fluid, xe chạy bảo đảm êm hơn thấy rõ.
Cũng nên tập thói quen thăm nhớt hộp số, giống như thăm nhớt máy. Nhớt hộp số thường ít khi hao hụt. Nếu thấy thiếu nhớt là phải đem ra garage tìm nguyên nhân ngay. Cũng nên tập nhìn màu nhớt hộp số để biết chất lượng nhớt còn tốt hay không. Nhớt màu hồng là còn mới, sạch, chất lượng tốt. Nhớt chuyển sang màu nâu đen là đã cũ, có nhiều chất cặn. Cũng cần nhớ thêm rằng mỗi loại xe sử dụng một loại nhớt khác nhau: Honda, Toyota, Mazda, Nissan… Chớ nên sử dụng sai loại nhớt do hãng xe đề nghị mà gặp phiền toái.
Ngoài ra, việc lưu ý thay đổi một số thói quen lái xe cũng có thể làm tăng tuổi thọ của hộp số. Thí dụ:
– Không nên cho xe kéo “rờ mooc” quá tải qui định. Điều này sẽ làm gia tăng nhiệt độ đáng kể trong hộp số, đặc biệt khi leo núi, hay đi trong thành phố xe phải dừng và chạy liên tục.
– Luôn luôn để vị trí tay gạt số ở vị trí “D,” để cho phép hộp số kiểm soát việc chuyển số và thời gian chuyển. Chuyển vị trí tay số trong lúc xe đang chuyển động ở vận tốc cao gây ra sự hao mòn đáng kể cho cả bánh răng lẫn bộ ly hợp.
– Khi chuyển đổi từ vị trí “số de” sang “số tới,” luôn luôn đợi xe hoàn toàn dừng lại rồi mới chuyển, nếu không có thể làm bánh răng bị mòn và làm hư hại các bộ phận khác của hộp số.
– Khi đậu ở những vị trí dốc, nhớ cài thắng tay (emergency brake), trước khi trả số về vị trí P (parking). Làm như vậy để trong lượng xe được giữ bởi thắng, chứ không phải bởi hộp số.
– Khi xe bị kẹt trong tuyết, hay bùn, đừng cố gắng đạp ga để bánh xe trượt trên bùn, tuyết. Làm như vậy sẽ làm hộp số nóng lên nhanh chóng.
Của bền tại người. Trên đây là một số lời khuyên hữu ích để giữ gìn hộp số mà không mất tiền. Chúc quí vị lái an toàn, với một chiếc xe có một hộp số được chăm sóc đúng kiểu.
Thông tin được cung cấp bởi: JJ Star Complete Auto Repair
441 E. Imperial Hwy #B La Habra, CA 96031. Muốn biết thêm chi tiết, xin liên lạc Đức Phạm 714-526-4078.
