SACRAMENTO, California (NV) – California là tiểu bang dẫn đầu Hoa Kỳ về việc khuyến khích phát triển xe điện để bảo vệ môi trường, chống ô nhiễm không khí. Một công cụ mà tiểu bang này đã sử dụng là Dự Án Giảm Giá Xe Sạch California (CVRP,) bắt đầu từ năm 2010, nhằm cung cấp tín dụng thuế người mua hoặc thuê xe điện mới.
Tuy nhiên, không phải tất cả các công đồng cư dân đều được hưởng lợi từ việc khuyến khích xe điện của California. Theo trang mạng sciencenews.org, các nhà nghiên cứu đang cảnh báo các chiến lược hiện tại chỉ có lợi cho một nhóm cộng đồng. Đồng thời, nó có thể chuyển ô nhiễm sang các một số cộng đồng khác, đang phải gánh chịu tổn thất về sức khỏe và môi trường cao hơn.
Một phân tích về tác động của CVRP đối với chất lượng không khí của California từ năm 2010 đến năm 2021 vừa được công bố vào đầu Tháng Năm 2023. Nghiên cứu phân tích số liệu thu được từ một công cụ lập bản đồ có tên là CalEnviroScreen, nhằm xác định vùng nào trong số hơn 8,000 khu vực dân cư của tiểu bang là dễ bị ô nhiễm nhất. Nghiên cứu đo lường việc tiếp xúc với các chất ô nhiễm như khí thải nhà máy điện, nguồn nước không an toàn, đồng thời ghi nhận các yếu tố như thu nhập, trình độ học vấn, dịch vụ chăm sóc sức khỏe…
Tin tốt lành là phân tích cho thấy CVRP đã giúp giảm thiểu lượng khí thải CO2 tổng thể của California, giảm trung bình khoảng 280,000 tấn mỗi năm.
Ngược lại, tin xấu là một số cộng đồng lại chịu thiệt thòi trong tiểu bang. Họ không nhận được sự cải thiện chung về chất lượng không khí. Ở các cộng đồng này không thấy mức giảm các loại khí thải như sulfur dioxide và NOx, những loại khí có khả năng làm tăng nguy cơ ung thư, các vấn đề về tim mạch.
Nguồn gốc của những khi thải độc hại này chính là các nhà máy phát điện. Cần lưu ý rằng xe điện chỉ thực sự “sạch và xanh” khi sử dụng điện từ các nhà máy phát điện với nguồn năng lượng sạch như gió, năng lượng mặt trời… Các nguồn năng lượng tái tạo này hiện cung cấp khoảng một nửa lượng điện năng của California vào năm 2022.
Nhưng các nhà máy điện chạy bằng khí đốt vẫn cung cấp phần lớn năng lượng cho California. Nghiên cứu cho thấy 25% các cộng đồng bị thiệt thòi nhất về khí thải cũng là nơi đặt 50% các nhà máy điện sử dụng nhiên liệu hóa thạch ở California.
Kể từ năm 2010, CVRP đã cung cấp hơn 400,000 khoản tín dụng thuế dành cho những người mua xe điện, với số tiền tối đa $7,500 tùy thuộc vào thu nhập. Tuy nhiên, những khoản ưu đãi lấy từ tiền thuế này lại không dành cho các cộng đồng thiệt thòi nhất. Đó chính là sự bất bình đẳng, không công bằng.
Những cộng đồng cư dân này đa phần là có thu nhập thấp, ít có cơ hội mua xe điện hơn so với các cộng đồng giàu có hơn. Xe điện vẫn còn tương đối mắc so với đồng lương của họ. Hơn nữa, khu vực họ ở cũng không có nhiều trạm sạc công cộng như ở các khu vực dân cư giàu có.
Hiện nay, California đang tìm cách giải quyết sự bất bình đẳng này. Tất nhiên, mọi sự thay đổi cần phải có thời gian. Trong khi chờ đợi những điều chỉnh, một số cộng đồng cư dân sẽ thấy xe điện là không thực sự “sạch và xanh” như một số cộng đồng khác. (HD)
