Ngày 19 Tháng Tám, 2026, đánh dấu 81 năm ngày mà nhà cầm quyền Cộng Sản Việt Nam gọi là “Cách Mạng Tháng Tám thành công.”
Theo lịch sử chính thức của chế độ, Đảng Cộng Sản và Việt Minh đã lãnh đạo toàn dân đánh đổ thực dân, phát xít và phong kiến, đem lại độc lập cho Việt Nam.
Nhưng còn một cách nhìn khác: Trước ngày 2 Tháng Chín, vua Bảo Đại đã tuyên bố độc lập từ ngày 11 Tháng Ba, 1945, và chính phủ Trần Trọng Kim đã được thành lập.
Đến giữa Tháng Tám, Nhật đầu hàng Đồng Minh, Pháp chưa kịp trở lại, còn chính phủ Trần Trọng Kim không có quân đội đủ sức bảo vệ chính quyền. Việt Minh đã tận dụng khoảng trống ấy để chiếm các cơ quan công quyền và nắm quyền trên toàn quốc.
Vậy chuyện xảy ra vào Tháng Tám, 1945, nên được gọi là một cuộc cách mạng giải phóng dân tộc hay một cuộc giành chính quyền chớp nhoáng trong lúc đối thủ gần như không còn khả năng chống cự?
Và quan trọng hơn, người Việt đã thoát khỏi ách thực dân để bước vào một xã hội tự do, hay chỉ chuyển từ một hình thức cai trị sang chế độ độc quyền của một đảng?
Khách mời, học giả Đỗ Thông Minh từ Nhật Bản.