Ðiện hạt nhân ở Ninh Thuận: Nỗi lo rình rập (Kỳ cuối)
Phương Thảo/Người Việt
NINH THUẬN (NV) – Theo thống kê dân số năm 2003, số người Chăm ở Ninh Thuận là 61,359 người, và Ninh Thuận cũng là tỉnh mà người Chăm cư ngụ đông nhất.
Tại Ninh Thuận hằng năm diễn ra nhiều lễ hội văn hóa của người Chăm. (Hình: Phương Thảo/Người Việt)
Việc cho xây dựng 2 nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2 ngay tại nơi có người Chăm định cư nhiều nhất đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự tồn vong của dân tộc này.
Hơn nữa, sau sự cố thảm họa nhà máy điện hạt nhân ở Fukushima, Nhật Bản đã làm cho người Chăm cảm thấy không thể yên tâm.
Trao đổi với chúng tôi ngay tại tư gia, một nhà văn Chăm (xin được giấu tên) nói: “Dân tộc Chăm chúng tôi trong lịch sử đã phải chịu nhiều thiệt thòi, mất mát. Hiện nay, chúng tôi chỉ còn một nhúm đất, duy trì văn hóa cha ông. Chính quyền cho xây dựng 2 nhà máy điện hạt nhân rất gần với nơi đông đảo đồng bào Chăm chúng tôi sinh sống, như thế chẳng khác nào dồn chúng tôi vào ngõ diệt vong hay sao?”
Nhiều chuyên gia về điện hạt nhân trong và ngoài nước đã có nhiều khuyến cáo về độ an toàn không bảo đảm, lợi ích kinh tế từ việc xây dựng nhà máy điện hạt nhân không bao nhiêu so với những tổn thất, thiệt hại gây ra. Tuy nhiên, những khuyến cáo này vẫn bị chính quyền Việt Nam vẫn bỏ ngoài tai.
Bên cạnh đó ông còn cho biết: “Trên thế giới, các nước phát triển đang muốn tháo bỏ dần những nhà máy điện hạt nhân để thay vào đó là việc khai thác từ những năng lượng có thể tái tạo được như: nắng, gió… Ðằng này chính quyền lại mang những thứ mà các nước tiến bộ muốn vứt bỏ đi để sử dụng tại Việt Nam.”
Con đường Văn Lâm-Sơn Hải dẫn đến khu vực xây dựng nhà máy điện hạt nhân. Hình: Phương Thảo/Người Việt)
“Nếu người Nhật cho rằng nhà máy điện hạt nhân sử dụng công nghệ của họ an toàn thì tại sao chính họ lại để xảy ra thảm họa Fukushima? Họ không muốn người dân họ phải sống trong sự lo lắng, bất an vậy thì tại sao lại đem nỗi bất an, lo lắng ấy đến cho dân tộc Việt Nam mà nhất là người Chăm chúng tôi?”
Nhà văn này đặt câu hỏi, “nếu người Nga cho rằng công nghệ sản xuất điện hạt nhân của họ tốt thì họ đã không để xảy ra vụ Tchernobyl? Hơn nữa, những thảm họa xảy ra ngay tại cường quốc về sử dụng điện hạt nhân thì một nước đang phát triển như Việt Nam làm sao có thể đảm bảo an toàn khi vận hành nhà máy?”
Chúng ta đều biết Việt Nam không có nhiều chuyên gia về điện hạt nhân, vậy để vận hành nhà máy đòi hỏi phải phụ thuộc rất nhiều các chuyên gia nước ngoài, mà ở đây là Nga và Nhật. Vậy vừa phụ thuộc và tài chính, vừa phụ thuộc vào nhân lực, trong khi sản lượng điện từ hai nhà máy này sản xuất ra chỉ bằng 4% tổng sản lượng điện của cả nước thì liệu có nên đánh đổi để lấy những hiểm nguy tiềm ẩn và sự bất an hay không?”
Trách nhiệm với đồng tộc?
Có lẽ, trong những sắc tộc sinh sống ở Việt Nam, thì người Chăm là sắc dân có tỷ lệ tiến sỹ, thạc sỹ nhiều nhất cả nước. Nhưng trong việc xây dựng nhà máy điện hạt nhân tại Ninh Thuận vẫn chưa thấy vị trí thức khoa bảng nào lên tiếng phản biện đại diện cho đồng tộc của họ.
Kut là nơi thờ cúng tổ tiên của người Chăm Bà-La-Môn. Người Chăm lo ngại một khi nhà máy điện hạt nhân bị rò rỉ sẽ ảnh hưởng đến vùng đất mà họ sinh sống từ ngàn đời. (Hình: Phương Thảo/Người Việt)
Không phải ai cũng khẳng khái phát biểu ý kiến không đồng tình với việc xây dựng nhà máy điện hạt nhân như ông nhà văn trên. Hầu hết những trí thức khoa bảng đều im lặng. Sự im lặng của họ đã làm cho đông đảo đồng bào Chăm phẫn nộ.
Lý do mà nhà cầm quyền Việt Nam chọn Ninh Thuận làm nơi đặt nhà máy điện hạt nhân vì vùng này có số dân cư trú ít so với những nơi khác. Việc chọn nơi đây sẽ giảm thiểu số tiền đền bù dự án, ít tốn kém trong việc giải tỏa đất đai và xây dựng khu tái định cư cho dân chúng. Số dân ảnh hưởng đến đời sống do việc di dời để làm nhà máy điện hạt nhân sẽ ít đi.
Ðể giải thích cho vấn đề trên, một thanh niên Chăm có quan tâm đến vấn đề thời sự nói: “Trí thức khoa bảng là do mấy ông chính quyền này tạo ra, chỉ có một số ít được nhận lãnh những quỹ do các tổ chứ phi chính phủ gửi đi nước ngoài học. Rồi sau khi học xong thì họ cũng về làm cho chính quyền. Bởi vậy, để đảm bảo nồi cơm của gia đình, được thăng quan tiến chức, rồi lại sợ bị chính quyền chèn ép, trả thù nên mấy ông khoa bảng đâu có ai dám nói.”
Sản xuất điện từ sức gió được xây dựng tại tỉnh Bình Thuận, rất gần với Ninh Thuận. (Hình: Phương Thảo/Người Việt)
“Im lặng luôn là ưu tiên số một của trí thức Chăm trong những tình huống mà buộc họ phải cân đo trước những thiệt hại. Nhưng, im lặng trong trường hợp này là hèn nhát, có lỗi với dân tộc, với ông bà tổ tiên và các thế hệ sau.”
Vấn đề tồn vong của dân tộc đã được đông đảo giới trẻ Chăm quan tâm. Ðiều đáng tiếc là họ không có tiếng nói chỉ còn biết trông mong vào những bậc thức giả có tiếng nói trong xã hội Chăm.
