Bài và hình: Nguyên Huy/Người Việt
WESTMINSTER, California (NV) – Chiều hôm Thứ Bảy, 17 Tháng Tám, nhà thơ Vũ Lang đã giới thiệu tác phẩm thơ, nhan đề “Nhị Tập Bát Tự” tại Thư Viện Việt Nam, Garden Grove.
Trước một số khán giả khiêm nhường nhưng hầu hết là những thân hữu văn nghệ, còn nặng lòng với văn chương thơ phú giữa thời buổi giống như thời thi sĩ Tản Ðà để kêu “Văn chương hạ giới rẻ như bèo,” nhà thơ Vũ Lang rất tươi tỉnh tiếp đón từng quan khách bạn bè, thân hữu. Về phía chính quyền có Nghị Viên Chris Phan của thành phố Garden Grove. Ngoài ra quan khách đều là thân hữu của nhà thơ Vũ Lang như các nam nữ nghệ sĩ Ái Liên, Ðỗ Khải, Lê Tam Anh, Vũ Hoạt, Nhã Ðoàn, Hoàng Vinh, Vũ Văn Tùng, Chủ tịch Văn Bút VN Hải ngoại, Tâm Bền trong Nhóm Gọi Ðàn…
Khách tham dự được nhà thơ Vũ Lang trao tặng một bài thơ làm theo thể “Thơ 28 chữ.”
Giới thiệu cuốn thơ “Nhị Thập Bát Tự,” nhà văn Vũ Văn Tùng có nhận định: “Ðây là một đóng góp quí hiếm cho văn học Việt Nam hải ngoại vì nhà thơ Vũ Lang đã đưa ra một thể thơ mới, thể thơ 28 chữ, Nhị Thập Bát Tự.”
Ði vào chi tiết của thể thơ mới này, nhà biên khảo Phạm Trần Anh trình bày: “…đây là một thể thơ đầy tính sáng tạo văn chương chữ nghĩa của thi sĩ Vũ Lang. Thơ Nhị Thập Bát Tự là một bài thơ gồm 4 câu 6 chữ và 8 chữ hoặc 4 câu 7 chữ, tổng cộng 28 chữ (Nhị Thập Bát Tự) mà trong đó có đến 10 chữ giống nhau làm chủ đề. Tùy theo mỗi chủ đề, tác giả làm theo một thể thơ để diễn đạt tư tưởng của mình. Ðặc biệt tác giả dùng một chữ làm chủ đề ghép với một chữ khác là ra một nghĩa khác hết sức đa dạng, phong phú với những lối chơi chữ, ghép chữ kỳ thú vô cùng. Làm được một bài đã khó mà tác giả đã làm đến 200 bài được xếp theo mẫu tự từ A đến Y. Có thể nói đây là một sáng tạo độc đáo trong văn chương VN mà từ trước đến nay chưa hề có trong văn học sử nước nhà.”
Nhà biên khảo Phạm Trần Anh tiếp đó đã dẫn ra một số bài thơ thể 28 chữ của nhà thơ Vũ Lang qua những nội dung, tình cảm, yêu nước và châm biếm chế độ CS cũng như những con người cộng sản. Phạm Trần Anh ví: “Trong làng văn học VN chúng ta đã có một Tú Xương, một Tú Mỡ nay lại có thêm một Vũ Lang…” để mô tả nhận định của mình.
Giới thiệu nhà thơ Vũ Lang trước số khán giả hầu như đã được biết Vũ Lang từ trước, nghệ sĩ Bích Ty sau khi ngâm bài thơ Vô Ðề của Vũ Lang, đã trân trọng: “Ông là chủ tịch Thi Văn Tao Ðàn Hải Ngoại và hiện đang cộng tác với rất nhiều tạp chí văn học của người Việt hải ngoại.”
Cám ơn vị thân hữu nghệ sĩ này, nhà thơ Vũ Lang sơ lược kể lại chuyện tham gia vào chương trình Thi Văn Tao Ðàn của cố thi sĩ Ðinh Hùng được thành lập từ năm 1960 qui tụ được một số khá đông các thi sĩ, ngâm sĩ ở miền Nam Việt Nam lúc đó. Sinh hoạt của Thi Văn Tao Ðàn trên làn sóng đài phát thanh Quốc Gia đã thổi được làn không khí thơ văn vào cuộc sống của người VN trên phần đất tự do. Nên khi ra đến hải ngoại, tưởng nhớ đến không khí thơ văn ngày nào mới cùng một số thân hữu lập ra Thi Văn Tao Ðàn Hải Ngoại để một phần là thỏa mãn tâm tình riêng, phần khác để phổ biến thơ văn VN cho các thế hệ sau.
Nhà thơ Vũ Lang đọc bài thơ cổ theo thể thơ Ðường nhưng cách dùng chữ, chơi chữ cũng tương tự như thể thơ Nhị Thập Bát Tự của ông.
Nói về thể thơ mới của mình, nhà thơ Vũ Lang kể: “Trong cuộc đời làm thơ của tôi, tôi đã suy nghĩ rất nhiều về các thể thơ đã có, thấy không giúp tôi thoát ra được những ý tình muốn gói ghém ngắn gọn trong thơ nên đã soạn ra thể thơ Nhị Thập Bát Tự, 28 chữ với một số kỹ thuật dễ hiểu dễ làm trong cách chơi chữ, ghép chữ, vốn là thói quen trong sinh hoạt của người dân Việt từ trí thức cho đến bình dân. Trong khi suy nghĩ, tôi đã may mắn thấy được một bài thơ cổ được khắc trong đình làng Hành Thiện của tác giả Khổng Nghi Thông đời vua Lê Thánh Tông. Ðọc toàn bài, tôi thấy giông giống như cái thể thơ mình đang hoài bão. Bài thơ này chúng tôi đã tìm trong các sách vở cổ kim văn học VN, không thấy có.”
Tiếp sau đó nhà thơ Vũ Lang đã trao tặng một số quan khách một bài thơ của ông làm theo thể Nhị Thập Bát Tư gồm 2 đoạn, được Thư Họa Vũ Hối viết trên giấy lớn, để làm kỷ niệm ngày ông giới thiệu một thể thơ mới trong làng thơ Việt Nam.
Thơ Mới, cách gọi các bài thơ “phá thể” truyền thống thơ cổ truyền gồm thơ Ðường, thơ cổ phong, tứ tuyệt của Trung Hoa hay Thất ngôn bát cú, Lục bát của Việt Nam. Lần đầu tiên nó chính thức xuất hiện khi Phan Khôi làm bài “Tình Già.”
Sau đó nhóm Tự Lực Văn Ðoàn và một số các nhà làm thơ trẻ trong đó có Tú Mỡ, Xuân Diệu, Thế Lữ… chủ trương lối thơ 8 chữ, dài ngắn không hạn kỳ phảng phất thơ Pháp. Sau khi đất nước chia đôi, miền Nam có phong trào văn học “hiện sinh,” một loại thơ mới nữa ra đời. Ðó là “thơ Tự Do” nổi tiếng với thi sĩ Thanh Tâm Tuyền. Rồi khi văn chương truyền thống VN phải “lưu vong” theo vận nước, nhà thơ Du Tử Lê cũng đưa ra một thể thơ mới, tạm gọi là thể thơ “Slash” với nhiều gạch chéo trong mỗi câu thơ để diễn đạt ý tình.
Nay thì nhà thơ Vũ Lang đang tiếp bước những người đi trước giúp cho người làm thơ diễn tả ý tình được nhanh gọn, đầy đủ và dễ dàng hơn.
Nhưng thơ không là những câu văn biền ngẫu mà nó phải có nhịp điệu, tiết tấu theo vần, theo cách để từ đó nó còn toát ra được không chỉ ý tình mà cả không gian, thời tiết… nghĩa là cần phải có nhiều yếu tố chủ quan cũng như khách quan cho một ý thơ, nếu không nó sẽ là loại thơ “Gò,” có xác mà không có hồn.
Nhưng xét cho cùng, thể thơ mới nào cũng phải qua một thời gian, nếu hữu dụng, thích hợp nó sẽ tồn tại. Cái đáng ca ngợi ở nhà thơ Vũ Lang là đã bỏ công tìm tòi “phá cách” trong thơ để mong văn thơ VN được phong phú hơn trong cách thể hiện.
––
Liên lạc tác giả: [email protected]
