Hồ sơ
JoNel Aleccia/NBC
Triệu Phong/Người Việt (chuyển ngữ)
FORT LEAVENWORTH, Kansas (NBC) – Bradley Manning, người đàn ông trẻ tuổi bị kết án tù trong tuần này về tội tiết lộ hằng ngàn tài liệu mật của chính phủ, có thể muốn sống như một người phụ nữ, tuy nhiên anh sẽ trực diện với sự khó khăn, nếu không muốn nói là bất khả thi. Đó là việc bắt đầu đổi giới tính trong khi đang thọ án.
Manning chụp hình khi đội mái tóc vàng giả và đánh son môi như một cô gái. (Hình: AP/US Army)
Manning, 25 tuổi, hôm Thứ Năm loan báo ý định với báo TODAY qua trung gian của luật sư, rằng anh muốn được điều trị bằng chất kích thích tố hormone trong thời gian bị giam ở nhà tù của căn cứ Fort Leavenworth.
Trong văn bản gửi cho tờ TODAY hôm Thứ Năm, có đoạn người binh nhì Lục Quân này viết: “Tôi là Chelsea Manning, tôi là đàn bà.”
Trong suốt vụ xử về tội tiết lộ tài liệu của chính phủ cho trang mạng WikiLeaks, sự lẫn lộn về giới tính của anh Manning là yếu tố mà bênh biện hộ dùng để bào chữa.
Quyết định này làm dấy lên một loạt những thắc mắc về Manning, về phạm nhân đổi giới tính ở Hoa Kỳ, và về cách trị liệu để chuyển giới. Dưới đây là những giải đáp từ các chuyên gia cũng như những người ủng hộ thông thạo về vấn đề thay đổi giới tính.
Manning có được phép trị liệu để đối giới tính trong một quân lao ở Hoa Kỳ không?
Manning đang bị nhốt tại quân lao ở căn cứ Fort Leavenworth, Kansas, nơi người lính bị cho giải ngũ này sẽ phải thọ án ít nhất bảy năm và tối đa là 35 năm nếu vẫn giữ y án.
Phát ngôn viên nhà lao, bà Kimberly Lewis nói với NBC News: “Quân đội không cung cấp phương pháp trị liệu bằng hormone hay giải phẫu đổi giống cho người bị rối loạn giới tính.”
Luật sư của Manning, ông David Coombs, nói với TODAY, rằng ông “hy vọng” Fort Leavenworth “sẽ làm điều phải” mà cho anh Manning được trị liệu bằng hormone. “Nếu Fort Leavenworth từ chối, tôi sẽ vận động bằng mọi cách trong quyền hạn của tôi để họ buộc phải làm như thế.”
Ông Coombs cho biết, Manning không hề đề cập đến việc liệu anh có muốn được giải phẫu đổi giới tính trong thời gian ở tù hay không.
Tại sao anh ta muốn được điều trị như vậy?
Báo cáo cho thấy Manning từng bày tỏ nỗi khổ về tình trạng lẫn lộn giới tính và tự xem mình là “Brenna” và nay lại nhận mình là một “cô” có tên là “Chelsea.” Bác sĩ David Moulton, chuyên gia tâm thần tòa án của bên biện hộ cho biết, cô này được khám thấy có mắc chứng bất an về giới tính (gender dysphoria), đúng hơn gọi là bị rối loạn đặc trưng về giới tính (gender identity disorder, gọi tắt là GID). Đây là tình trạng hiếm hoi, chỉ có nơi người cảm thấy cơ thể mình không phù hợp với giới tính mình cảm thấy bên trong.
Trong một phần khác đăng trên tờ TODAY, có đoạn Manning viết: “Theo như tôi cảm thấy và từng cảm thấy từ hồi thơ ấu. Tôi muốn bắt đầu được điều trị hormone càng sớm càng tốt. Tôi hy vọng quí vị sẽ ủng hộ tôi trong việc chuyển giới tính này.”
Có tù nhân nào từng được điều trị hormone hay giải phẫu đổi giới tính chưa?
Không phạm nhân nào từng được giải phẫu đổi giới tính trong khi bị giam giữ tại nhà tù ở Mỹ, mặc dù đã có hằng chục khiếu kiện buộc phải có thay đổi ở cấp tiểu bang lẫn liên bang, ở mức độ mở lối cho việc điều trị như thế, theo lời của bà Jennifer Levi, giám đốc chương trình Transgender Rights Project for the Gay & Lesbian Advocates and Defenders, gọi tắt là GLAD.
Trong một trường hợp nổi bật nhất, một thẩm phán ở Boston hồi năm ngoái đã ra án lệnh đòi các giới chức tiểu bang Massachusetts phải chấp thuận tiến trình đổi giới tính cho một phạm nhân tên Michelle Kosilek. Kosilek trước đây được biết dưới tên Robert, đang trực diện với án tù chung thân về tội giết chết vợ là Cheryl Kosilek hồi năm 1990. Các bác sĩ của Kosilek từng nói rằng, giải phẫu là cách điều trị duy nhất đối với chứng rối loạn đặc trưng giới tính; cô Michelle từng có lần tìm cách tự thiến “chim” của mình và hai lần mưu toan tự sát trong thời gian bị giam chung trong nhà tù nhốt toàn đàn ông. Quyết định của tòa lúc ấy phải ngưng lại vì gặp phải sự chống án. Kosilek đã được điều trị bằng hormone và tẩy sạch hết lông trên cơ thể bằng phương pháp laser.
Các phạm nhân khác có vấn đề về giới tính từng được điều trị bằng hormone và hình thức khác. Theo qui định cũ, phạm nhân chuyển giới tính bị giam trong hệ thống nhà tù liên bang chỉ được điều trị dựa theo tình trạng hiện hữu của đương sự khi mới nhận vào tù. Nếu họ đã từng được chích hormone thì sẽ được tiếp tục. Nhưng vào năm 2010, sau một vụ khiếu kiện, cơ quan lao cải thay đổi chủ trương khi cho phép điều trị ngay cả khi khám phá có vấn đề này sau khi mới vào tù.
Chủ trương mới ghi rằng: “Việc điều trị sẽ không còn bị từ chối vì lý do trước khi bị bắt chưa từng được chữa.” Điều này hé mở cánh cửa cho chọn lựa mới, trong đó có việc giải phẫu đổi giới tính.
Giới vận động cho biết, ít nghe nói đến các phạm nhân đổi giới tính trong các quân lao. Bởi vậy đòi hỏi của Manning nay sẽ là điều chưa từng xảy ra.
Sự kiện này thường xảy ra ít nhiều như thế nào?
Không ai biết được trong số gần 2.3 triệu tù nhân ở Hoa Kỳ có bao nhiêu người được nhận diện là đổi giới tính. Một nghiên cứu của Cơ Quan Cải Huấn California vào năm 2010 cho thấy có hơn 330 tù đổi giới tính trong tổng số 160,000 phạm nhân, tức khoảng 0.2%. Tuy nhiên trung tâm National Center for Transgender Equality ước tính rằng con số thật sự có thể cao hơn nhiều. Khi thăm dò người đổi giới tính trong năm 2011, các giới chức nhận thấy 16% của gần 6,500 người tham dự cuộc phỏng vấn cho biết họ đã từng có lần bị ở tù.
Tại sao đây lại là vấn đề của hệ thống lao cải?
Giới y sĩ điều trị người đổi giới tính và giới vận động hành lang cho họ nói rằng, phạm nhân được quyền được săn sóc y tế trong thời gian bị giam giữ, kể cả khi họ có vấn đề về đặc trưng giới tính.
Bác sĩ Sherman Leis của trung tâm Philadelphia Center for Transgender Surgery, thực hiện giải phẫu đổi giới tính ba lần mỗi tuần nhận xét: “Điều trị cho người bị bất an về giới tính là điều cần thiết đứng về phương diện y khoa.”
Mara Keisling, giám đốc điều hành của trung tâm National Center for Transgender Equality nói rằng, cũng như bệnh tiểu đường cần có insulin và người bị bệnh tim cần được giải phẫu, phạm nhân có vấn đề sức khỏe liên hệ đến giới tính đòi hỏi phải được điều trị thích hợp. Bà Keisling nói: “Đây là Mỹ Quốc, chúng ta không từ khước săn sóc y tế cho phạm nhân. Việc gì xảy ra nếu họ gãy chân khi đang ở tù? Điều gì xảy ra nếu chứng tâm thần phân liệt của họ phát triển mạnh thêm? Ngăn chận chữa trị cho họ là việc làm bất hợp pháp.”
Chúng ta đang bàn đến loại “trị liệu” gì đây?
Theo nhiều chuyên gia, đối với người đang ở tù, đổi giới tính là một tiến trình kéo dài, phức tạp, liên quan đến nhiều năm cần sự tư vấn về tâm lý, điều trị bằng hormone, và đôi khi nhưng không phải thường xuyên, cần đến giải phẫu.
Người đổi giống từ đàn ông sang đàn bà được chích estrogen, tức hormone nữ, với liều lượng đủ cho vú phát triển và các đặc tính thứ yếu khác. Họ phải được cung cấp liều lượng thích ứng trong suốt cả đời để duy trì phái tính mới đó của họ. Ngoài ra họ cũng thường xuyên được tẩy hết lông trên cơ thể bằng phương pháp laser.
Nếu cần phải giải phẫu, việc này liên quan đến một loạt những tiến trình, gồm việc loại bỏ cơ quan sinh dục hiện có và tái tạo một cơ quan mới theo phái tính thích hợp. Bác sĩ Leis nói, những phẫu thuật khác có thể gồm việc cắt hoặc nâng ngực và tái tạo đường nét của khuôn mặt.
Ông Coombs, luật sư của Manning nói với tờ TODAY rằng, mục tiêu tối hậu của thân chủ ông không cần thiết phải đòi đến giải phẫu. Ông thêm: “Không, theo tôi mục đích tối hậu là mang lại một sự dễ chịu trên da thịt của cô ấy và được là con người mà cô ta chưa có cơ hội có được.”
Tốn phí hết bao nhiêu? Và ai sẽ trả cho chi phí đó?
Chi phí từ $12,000 đến $30,000 nếu giải phẫu, $200 mỗi tháng cho việc điều trị bằng hormone và thêm nữa cho tâm lý trị liệu.
Các nhà vận động cho giới đổi giới tính nói, nếu một phạm nhân được chữa trị trong thời gian bị giam cầm, người thọ thuế sẽ là người gánh hết mọi chi phí.
Có thể nào đây là âm mưu của phái nam để được giam chung với phái nữ không?
GID là triệu chứng được giới y sĩ khám và xác nhận tù nhân đang có và việc trị liệu đổi giới tính có dùng thuốc do bác sĩ kê toa. Ngoài ra, tù nhân thường được phân loại theo giới tính bẩm sinh, vì thế cho dù sau khi đã cải giống, một tù nhân mới được làm cho thành nữ giới vẫn bị nhốt chung với phái nam, hoặc được giam riêng để che chở cho chính “cô” này.
Phát ngôn viên quân lao Fort Leavenworth, ông George Marcec nói với phóng viên hãng thông tấn AP, rằng Manning cần viết thỉnh nguyện thư xin được chuyển sang một nhà tù liên bang để được điều trị bằng hormone. Hơn nữa, theo ông Marcec, ban giám thị nhà lao có thể tách riêng phạm nhân có nhiều nguy cơ bị hãm hại khỏi các tù nhân khác, tùy theo mức rủi ro đối với phạm nhân và những phạm nhân khác.
Các giới chức thuộc United States Disciplinary Barracks (USDB) cho biết, họ có thủ tục riêng để bảo đảm rằng Manning và bất kỳ phạm nhân đổi giới tính nào khác đều được bảo vệ không bị xâm hại và tấn công trong thời gian bị giam giữ.
Cơ quan này nói qua một văn bản: “USDB áp dụng nguyên tắc lượng định rủi ro và an toàn chiếu theo đạo luật Prison Rape Elimination Act.” (TP)
