BS Đặng Trần Hào
Ăn không thấy ngon, không muốn ăn gọi là chán ăn.
Chán ăn mà ợ chua, đầy hơi, sình trướng, sôi bụng, đau hai bên sườn, mắt vàng, mỏi mệt, sợ dầu mỡ, là do gan mất quân bình phạm tỳ gây khó tiêu. Đại tiện bất thường, khi bón khi nhão, tùy theo thức ăn ảnh hưởng gan, gọi là gan khí phạm tỳ. Mạch huyền. Rêu lưỡi dầy, vàng.
Chủ trị: Bình gan, tản và giáng gan khí, giải tích, kiện tỳ.
Bài thuốc
1- Sài hồ 9 gram
2- Nhân trần 9 gram
3- Chỉ xác 9 gram
4- Hương phụ 9 gram
5- Đại phúc bì 9 gram
6- Sa nhân 1 gram
7- Phục linh 9 gram
8- Bạch truật 9 gram
9- Tang thầm 9 gram
10- Ngũ vị tử 9 gram
11- Trần bì 9 gram
12- Hoàng kỳ 9 gram
13- Cam thảo 3 gram
– Sài hồ,nhân trần: Bình gan, dưỡng gan.
– Chỉ xác,hương phụ,đại phúc bì:Tản khí,giáng khí, kiện toàn tiêu hóa.
– Sa nhân,phục linh,bạch truật,ngũ vị tử,cam thảo,trần bì:Bổ tỳ khí, giúp thèm ăn và tiêu hóa dễ dàng.
– Hoàng kỳ: Bổ phế khí và tỳ khí.
– Tang thầm: Bổ thận âm,dưỡng huyết.
Chán ăn do thận âm và gan ân suy
Khi thận âm suy gây ra hư hỏa, ảnh hưởng qua dạ dầy mà gây ra chán ăn, ăn không mùi vị, đầy hơi,bụng chướng, sôi bụng. Có 5 nơi trong cơ thể bị nóng là: Lòng bàn tay, lòng bàn chân, dưới ngực hay sau lưng nóng như lửa đốt, rất khó chịu, tim đập nhanh, hồi hộp, ngủ không yên giấc. Lưỡi khô và đỏ. Mạch vi và sắc. Vì là hư hỏa nên khô miệng làm mất đi một phần vị giác, ăn không cảm thấy ngon, ăn cho qua ngày, chán chẳng muốn ăn.
Chủ trị: Bổ thận âm, thanh hư hỏa
Thang thuốc
1- Sơn thù du 9 gram
2- Mẫu đơn bì 9 gram
3- Phục linh 9 gram
4- Trạch tả 9 gram
5- Hoài sơn 9 gram
6- Thục địa 12 gram
7- Trạch tả 9 gram
8- Thiên hoa phấn 6 gram
9- Bạch đậu khấu 9 gram
10- Thần khúc 9gram
11- Mạch nha 9 gram
12- Ngũ vị tử 9 gram
13- Hậu phát 9 gram
14- Trần bì 6 gram
15- Kê nội kim 9 gram
16- Địa cốt bì 9 gram
17- Đại táo 3 trái
– Toa thuốc có tác dụng bổ âm.
– Thục địa: Bổ thận và gia tăng lượng huyết, thanh hư hỏa.
– Sơn thù du: Ôn gan và giúp tăng cường sức mạnh cho thận.
– Mẫu đơn bì: Thanh nhiệt và giảm huyết nóng.
– Sơn dược: Dưỡng tỳ và tăng cường thận.
– Phục linh: Gia tăng tiểu tiện, giúp kiện toàn tiêu hóa.
– Trạch tả: Vừa giúp lợi tiểu ,bồi bổ tai,giảm ù tai ,mắt bớt khô và mờ mắt.
– Thiên hoa phấn: Thanh nhiệt vị.
– Bạch đậu khấu, mạch nha, thần khúc, ngũ vị tử: Kiện tỳ, kiện toàn tiêu hóa.
– Hậu phát, kê nội kim, trẩn bì: Kiện tỳ.
– Địa cốt bì: Thanh hư hỏa.
– Đại táo: Bổ huyết và phối hợp các vị thuốc
Gia giảm:
* Nếu có phong hàn gia tô diệp, khương bán hạ.
* Nếu có phong nhiệt gia kim ngân hoa,liên kiều.
* Nếu có thấp gia hoắc hương, bội lan.
* Hôi miệng gia sinh thạch cao.
Chán ăn do tỳ gây ra
Chán ăn mà gầy còm, dễ bị cảm, mất sức, dễ ra mồ hôi. Rêu lưỡi dầy trắng, mạch trì.
Chủ trị: Bổ tỳ khí,tán phong.
Bài thuốc
1- Hoàng kỳ 20 gram
2- Bạch truật 12 gram
3- Đảng sâm 15 gram
4- Phòng phong 6 gram
5- Cam thảo 6 gram
6- Cốc nha 9 gram
7- Mạch nha 9 gram
– Đảng sâm, bạch truật,phục linh, cam thảo: Bổ tỳ khí, giúp ăn ngon và kiện toàn tiêu hóa. Gia tăng sức khỏe.
– Cốc nha, mạch nha: Kiên tỳ.
– Hoàng kỳ: Bổ tỳ và phế khí, liễm mồ hôi.
