Puerto Rico.jpg
WASHINGTON (AP) – Puerto Rico có hiến pháp của riêng mình và tự bầu lên người lãnh đạo, tuy nhiên vẫn phải tuân hành luật lệ do quốc hội liên bang Mỹ đưa ra, theo phán quyết với tỉ số 6-2 của Tối Cao Pháp Viện Mỹ, đưa ra hôm Thứ Năm.
Người dân Puerto Rico có quyền bầu tổng thống Hoa Kỳ. (Hình: AP/Photo)
Vụ này liên quan đến việc truy tố tội hình sự về bán võ khí, tuy nhiên có tầm vóc rộng lớn hơn về quyền tự trị của vùng thịnh vượng chung này.
Các luật sư của chính quyền Puerto Rico cho rằng họ phải có quyền truy tố hai người đàn ông vốn đã nhận tội trước tòa liên bang. Thẩm Phán Elena Kagan, người viết phán quyết cho phía đa số ở tòa, nói rằng làm như vậy sẽ vi phạm nguyên tắc “bất trùng khả tố-double jeopardy”, nghĩa là không bị xử hai lần về cùng một tội.
“Không có cách gì để tránh né quá khứ,” bà Kagan viết. “Vì xét đến cùng, thẩm quyền truy tố của Puerto Rico là từ chính quyền liên bang…Vùng Thịnh Vượng Puerto Rico và Mỹ không phải là hai thể chế độc lập.”
Tối Cao Pháp Viện Mỹ lý luận rằng dù quốc hội Mỹ vào năm 1950 cho Puerto Rico thẩm quyền lập chính quyền riêng của mình, theo hiến pháp riêng, điều đó không phá vỡ hệ thống chỉ huy khởi nguồn từ quốc hội.
Do vậy, Puerto Rico cũng phải được đối xử giống như các vùng lãnh thổ khác của Mỹ. Trong khi đó, 50 tiểu bang Mỹ, và ngay cả các bộ lạc thổ dân, được hưởng thẩm quyền độc lập mà họ đã có từ trước khi có Hiệp Chúng Quốc hay được viết trong bản Hiến Pháp Mỹ.
Hai thẩm phán Stephen Breyer và Sonia Sotomayor, người có cha mẹ sinh ra ở Puerto Rico, không đồng ý, cho rằng nơi này là “quốc gia liên kết tự do- estado libre asociado” và các tiền lệ, phong tục, tập quán từ năm 1952 tới nay đều cho thấy Puerto Rico có thẩm quyền độc lập. (V.Giang)
