Bác Sĩ Nguyễn Trần Hoàng
(714) 531-7930
[email protected]
Hỏi:
- Ðã từng bị quai bị rồi thì có cần chích ngừa quai bị nữa không?
- Bị quai bị thì phải chữa ra sao? Có cần phải uống trụ sinh không? Cần phải ăn uống như thế nào?
- Làm sao để ngừa bệnh quai bị? Bệnh lây bằng cách nào? Người lớn có cần chích ngừa quai bị không?
- Có người nói với tôi là con nít nếu bị quai bị thì không được dùng thuốc aspirin, tại sao vậy? Nếu dùng thì có gì nguy hiểm không? Nếu đã lỡ dùng rồi, bệnh bây giờ đã hết, và cũng chưa thấy biến chứng gì, thì có gì phải lo nữa hay không?
Ðáp:
Cách chữa trị quai bị
Nếu bệnh nhân nói chung vẫn mạnh khỏe, thường chỉ cần nâng đỡ sức khỏe và giúp giảm các triệu chứng như:
– Dùng acetaminophen (Tylenol) để chữa đau và sốt.
– Chườm mát hay ấm để giảm đau sưng tuyến nước bọt.
– Cho ăn thức ăn nhẹ để giảm bớt sự khó chịu của bệnh nhân khi phải nhai. Tránh trái cây chua, nước uống chua làm kích thích tuyến nước bọt, làm cho đau đớn thêm nặng.
– Chườm mát và nâng đỡ tinh hoàn nếu bị đau sưng.
Không nên dùng aspirin ở trẻ em bị quai bị để giảm nguy cơ bị hội chứng Reye (Reye’s syndrome), có thể dẫn đến tổn thương não trầm trọng. Hội chứng này có thể xảy ra ở trẻ em bị nhiễm vi-rút (không chỉ là quai bị) mà được chữa trị với thuốc aspirin.
Nếu trong quá khứ đã lỡ dùng, và chưa thấy gì thì nên nhớ đừng lặp lại điều này nữa vì không phải lúc nào cũng gặp may. Tuy nhiên nếu bệnh đã hết từ lâu, và đã không có chuyện gì xảy ra, thì coi như chuyện đã qua.
Khi bị quai bị, nên gặp bác sĩ sớm để có chẩn đoán chính xác và điều trị thích hợp, cho dù là ta đã có chích ngừa quai bị. Nếu quai bị xảy ra ở sở làm hay trường học, cũng cần gọi bác sĩ để tìm xem ta đã có sức đề kháng với bệnh hay chưa.
Nếu dự tính có thai, ta nên kiểm tra để biết chắc là mình đã có sức đề kháng hoặc được chủng ngừa quai bị nếu cần.
Trong đại đa số các trường hợp, bệnh nhân bị quai bị thường hồi phục hoàn toàn, và sau đó có sức đề kháng với quai bị suốt đời.
Ở đàn ông, tỉ lệ bị biến chứng vô sinh thường rất thấp, và chỉ xảy ra khi bệnh nhân bị ảnh hưởng cả hai tinh hoàn.
Cách phòng ngừa quai bị
Ðầu tiên là chích ngừa. Ðây là thuốc chủng sử dụng vi-rút sống, nên nói chung phụ nữ đang có thai, hoặc những ai bị bệnh hay đang dùng các thuốc làm suy yếu hệ thống miễn dịch, không nên chủng thuốc này.
Bệnh nhân bị quai bị đã có thể lây lan bệnh từ 48 tiếng đồng hồ trước khi có triệu chứng, nên thường không cần thiết phải cách ly với những người khác trong gia đình một khi triệu chứng đã xuất hiện. Bởi vì nhiều khả năng là người trong nhà đã tiếp xúc với vi-rút trong khoảng 48 tiếng kể trên rồi.
Trẻ em bị quai bị thường cần phải nghỉ học đến chín ngày sau khi tuyến nước bọt bị quai bị bắt đầu sưng đau. Hệ thống y tế công cộng địa phương thường sẽ được thông báo để phòng lây lan rộng ra cộng đồng.
Những ai cần chủng ngừa?
Thuốc chủng ngừa quai bị hiện nay kèm với ngừa sởi và rubella (gọi tắt là MMR – Measles Mumps Rubella).
Những người sinh trước năm 1957 có thể được coi như đã có miễn nhiễm với quai bị. Những người sinh từ năm 1957 trở về sau, nếu không có chống chỉ định, nếu chưa từng chủng ngừa quai bị, nếu chưa từng bị quai bị, hoặc không có xét nghiệm chứng tỏ đã có miễn nhiễm với quai bị, thì cần chủng ngừa một mũi.
Một mũi thứ nhì được khuyến cáo trong các trường hợp đặc biệt như những người trong một lứa tuổi nào đó đã từng bị ảnh hưởng bởi một đợt lan tràn của bệnh quai bị, những nhân viên làm việc trong cơ sở y tế, những người định đi du lịch quốc tế…
