Nguyễn Văn Khanh
Bầu cử tổng thống Hoa Kỳ 2016 vẫn chưa xong.
Ầm ĩ từ tuần qua kéo dài cho đến tuần này là tin ứng cử viên Jill Stein của Đảng Xanh cùng cánh Dân Chủ ủng hộ bà Hillary Clinton kết hợp với nhau để đòi đếm phiếu lại tại các tiểu bang Michigan, Pennsylvania và Wisconsin, song song với một cuộc vận động khá quy mô yêu cầu các đại biểu cử tri đoàn “bỏ phiếu cho ai cũng được, miễn là đừng bỏ phiếu chọn ông Trump lãnh đạo đất nước.” Trước dư luận kẻ bênh người chống, từ chiều Thứ Bảy, 26 Tháng Mười Một, tổng thống đắc cử Donald Trump lên tiếng gọi vụ đòi đếm phiếu lại là “chuyện vô lý” nhắc lại bà Hillary Clinton đã thừa nhận thua cuộc, chỉ trích phe bại trận đang “mưu đồ bất chính,” chỉ tốn tiền vô ích chứ không thể thay đổi được kết quả. Đến ngày hôm sau, dàn cố vấn của ông Trump cùng nhau nói thêm “cử tri đã bỏ phiếu chọn lựa, cuộc bầu cử đã kết thúc, mọi người nên chấp nhận kết quả và hãy cùng nhìn về tương lai.”
Chuyện đòi “đếm phiếu lại” là một trong những tin được truyền thông Hoa Kỳ và thế giới loan tải, nhưng rõ ràng không phải là tin được Quốc Hội Cộng Hòa và Ủy Ban Chuyển Quyền của ông Trump chú ý tới. Tin từ giới thân cận với ông Trump cho hay “mọi chú ý được đặt vào chuyện tìm người tham gia chính phủ.” Tin từ hành lang Quốc Hội nói rằng các vị dân cử đang chờ đợi xem ông Trump sẽ đề cử ai vào ghế thẩm phán Tối Cao Pháp Viện bỏ trống từ giữa Tháng Hai năm nay, sau cái chết đột ngột của Thẩm Phán Antonin Scalia, người được ca ngợi là “ngọn đuốc soi đường” cho khuynh hướng bảo thủ. Cũng phải nói thêm, sau khi Thẩm Phán Scalia từ trần, Tổng Thống Barack Obama đã đề cử Thẩm Phán Merrick Garland thay thế, nhưng Thượng Viện Cộng Hòa cương quyết không cứu xét, lấy lý do dành quyền quyết định cho tân tổng thống, buộc mọi người phải chờ tới ngày bầu cử kết thúc, xem vị tổng thống tân cử chọn ai.
Chọn ai thì ông Trump vẫn chưa cho biết, nhưng trong thời gian vận động kiếm phiếu, ông công bố danh sách 21 người có triển vọng, tất cả đều là những luật gia, thẩm phán tiêu biểu cho khuynh hướng bảo thủ. Đến giờ, những người thân cận với ông Trump không cho hay ngoài danh sách này còn có những ai khác nữa hay không, nhưng đồn đãi ghi nhận từ hành lang Thượng Viện nói rằng Thượng Nghị Sĩ Cộng Hòa Ted Cruz là một trong những người “được phe ông Trump đặc biệt chú ý tới” có nhiều triển vọng được chọn. Cũng chẳng rõ nghe tin từ đâu, đồn đãi ở Thượng Viện còn cho hay “hình như” ông thượng nghị sĩ 45 tuổi, con cưng của cánh bảo thủ Cộng Hòa, đứng trong danh sách “Top Five,” tức năm người sẽ được ban tham mưu đề nghị để Tổng Thống Trump quyết định.
Từng có lúc ông Ted Cruz tỏ ý cho biết không muốn làm thẩm phán, nhưng chỉ chừng chục ngày trước đây, khi đến nói chuyện trước Hiệp Hội Các Luật Gia Bảo Thủ (The Federalist Society), ông lại tỏ dấu hiệu sẽ nhận lời nếu được Tổng Thống Trump chọn vào ghế đang bỏ trống. Trả lời câu hỏi của cử tọa là liệu có nhận lời nếu được chọn làm thẩm phán Tối Cao Pháp Viện hay không, ông Cruz khéo léo nói “lịch sử là một con đường rất dài, có thể đưa (chúng ta) đến chỗ không thể nào dự đoán trước được.”
Ông cũng nói tiêu chuẩn quan trọng nhất là người được chọn thay thế ông Scalia hay bất kỳ một thẩm phán nào khác “phải là người tôn trọng những điều căn bản của Hiến Pháp và tôn trọng luật pháp, phải là người bày tỏ rõ quan điểm trước khi được chọn đồng thời phải cam kết thi hành đúng nhưng gì đã hứa,” trước khi tự đưa ra lời cam kết “tiếp tục trách nhiệm, tiếp tục tranh đấu để bảo vệ những quyền tự do căn bản đã được ghi trong Hiến Pháp.” Sau đó, ông nói với báo chí “đang nóng lòng” chờ Tổng Thống Trump “chọn một người tiêu biểu cho khuynh hướng bảo thủ” vào Tối Cao Pháp Viện, “thực hiện đúng những lời cam kết chúng ta (đảng Cộng Hòa) đã hứa với cử tri.”
Một số nhà phân tích cho rằng ông Ted Cruz muốn, nhưng liệu ông có được chọn hay không lại là chuyện khác. Trong thời gian còn vận động sơ bộ, “nên nhớ ông Trump và ông Cruz từng đụng độ với nhau rất nặng,” một cựu viên chức làm việc tại văn phòng trung ương của đảng Cộng Hòa nói. “Họ đánh nhau tới mức sứt càng gẫy gọng, dùng những chữ tệ nhất để nói về nhau, chẳng hạn như ông Cruz gọi ông Trump là người chuyên nói láo, mở miệng ra là nói láo, là con người vô đạo đức. Ông Trump cũng chẳng vừa, tung tin bố ông Cruz có liên hệ với tên ám sát cố Tổng Thống John F. Kennedy, dọa sẽ tung chuyện đời tư của bà vợ ông Cruz cho mọi người biết, lại còn gọi đối thủ Cruz là ‘anh ba xạo’ (The Lying Ted).” Những điều đó cho thấy “ông Cruz khó có thể được ông Trump chọn.”
Theo ông Bernard Schultz, từng làm việc dưới thời Tổng Thống George W. Bush, “đến giờ phía ông Trump nói rõ chỉ chọn những người trung thành với vị tổng thống đắc cử” do đó “chính ông Cruz cũng tự hiểu rằng hy vọng được mời làm thẩm phán rất mong manh.” Ông Schultz nhắc lại “sau nhiều lần cãi vã, để tỏ tình đoàn kết, ông Trump mời ông Cruz đọc diễn văn trước Đại Hội Đảng Cộng Hòa, nhưng (trong bài diễn văn đó) ông Cruz “nhất định không lên tiếng ủng hộ ông Trump, lại còn kêu gọi cử tri bỏ phiếu theo lương tâm.” Điều đó “chứng tỏ ông (Cruz) không hề thật lòng với ông Trump, đương nhiên sẽ bị các cố vấn của ông Trump liệt vào danh sách những người không thể tin dùng.” Một chi tiết khác cũng được ông Bernard Schultz nhắc lại: “Khi công bố danh sách 21 người có thể được mời làm thẩm phán Tối Cao Pháp Viện, ông Trump hứa sẽ chọn người trong danh sách chứ không chọn người ngoài.”
Chưa biết ông Trump có chọn ông Ted Cruz hay không, nhưng đã có người lên tiếng ủng hộ ông thượng nghị sĩ Cộng Hòa trẻ tuổi. Hai tuần trước đây, Thượng Nghị Sĩ Lindsey Graham (Cộng Hòa-South Carolina) lên tiếng đề nghị ông Trump “nên để tên ông Cruz vào danh sách những ứng cử viên cho chức thẩm phán tòa tối cao,” tin ông Cruz “xứng đáng để được chọn, và sẽ được nhiều phiếu ủng hộ của các vị dân cử Thượng Viện.”
