Bác Sĩ Đặng Trần Hào
Khí thuộc về dương và khí là đối tượng của sinh lý, bệnh lý và lâm sàng.
Khí có hai ý nghĩa: Một là chỉ vào thứ chất li ti khó thấy trôi chảy như tinh khí của thức ăn, là một chất dinh dưỡng vận hành trong cơ thể. Hai là chỉ vào sức hoạt động của tạng phủ trong cơ thể như khí của ngũ tạng, khí của lục phủ, khí của các kinh mạch…
Ngày nay Albert Einstein và nguyên lượng cơ học đã khám phá ra vũ trụ không có thật mà khi phân tách tới cùng chỉ là những nguyên tử, những rung động hay những làn sóng.
Khoa học công nhận vũ trụ sinh ra sau một tiếng nổ, nhưng ai gây ra tiếng nổ đó thì không biết, tuy nhiên chắc chắn phải có một tác nhân. Phải chăng là Thượng Đế mà các tôn giáo nói tới. Vì chúng ta không thể chứng minh được, nhưng thực sự nó vẫn hiện hữu bên chúng ta hằng ngày.
Thí dụ như điện thoại, ngày nay chúng ta vừa thấy hình ảnh và nghe được người đối thoại đầu bên kia. Hiện tượng này trong quá khứ chúng ta cho là phép lạ, nhưng ngày nay coi như bình thường.
Chúng ta phải công nhận có một quyền năng nào đó tạo ra và điều hành những sự kiện này. Phải chăng là Thượng Đế đó là điểm mà khoa học và tôn giáo cùng công nhận. Tuy nhiên khoa học luôn luôn đi sau tôn giáo?
Vì vậy chúng ta không lấy làm lạ Đông y đã xây dựng y lý trên nền tảng khí hóa, âm dương là hợp lý và chính xác mà khoa học ngày nay đã minh chứng mọi vật đều biến đổi, biến hóa không ngừng và sinh diệt.
Sau đây chúng ta đi tìm hiểu thế nào là nguyên khí và nó giữ những vai trò gì trong thân thể con người.
Nguyên khí là gì?
Theo Y Khoa Đông Phương khi thụ thai phải có ba nguồn gốc tạo ra nguyên khí:
–Thứ nhất là tiên thiên khí, được bẩm sinh từ cha mẹ. Loại khí này là một phần của từng cá nhân do tiên thiên tạo thành. Nó được chứa ở thận.
–Thứ hai cốc khí và được phân phối do sự tiêu hóa từ thức ăn để tạo năng lượng cho cơ thể con người tương đương với sự đốt cháy nhiên liệu để tạo năng lượng trong động cơ.
Ngoài ra năng lượng cần cho mọi sinh hoạt của cơ thể, từ thể xác lẫn tinh thần, từ các tế bào cho đến các mô, các tạng phủ. Năng lượng là khí lực là sức sống.
Đơn vị do lường năng lượng là calorie.
Calorie là nhiệt lượng cần cho một gram nước ở áp suất 76 cm Hg (cm thủy ngân) tăng lên một độ bách phân (1 độ C).
Nguồn gốc khí hay năng lượng con người là thức ăn. Có ba loại thức ăn chính: tinh bột, chất thịt và mỡ. Mỗi thức ăn đều có nhiệm vụ riêng đối với sự biến dưỡng của cơ thể. Tuy nhiên, mọi thức ăn đều có thể biến thành năng lượng để sử dụng trong biến dưỡng.
Để tạo năng lượng, 99% glucose được hấp thụ vào cơ thể đều được sử dụng vào việc tạo năng lượng mà Đông y gọi là khí lực.
Như ta biết, tất cả những thức ăn đều sản xuất năng lượng và được sử dụng nhiều hay ít tùy theo phản ứng hóa học hay vật lý nhiều hay ít trong cơ thể, nghĩa là tùy mức độ biến dưỡng mạnh hay yếu của cơ thể lúc làm việc cũng như lúc nghỉ ngơi. Năng lượng sử dụng nhiều bao nhiêu thì nhiệt độ cơ thể tăng bấy nhiêu.
Khí có hai loại là khí đang sử dụng và khí đang được dự trữ tiềm ẩn trong các tế bào chưa được sử dụng, chính là dương đang tiềm ẩn. Tất cả đó là khí lực của con người nói riêng, và dương tính của con người nói chung. Khí là phần động của dương, là phần khí đang được sử dụng.
–Thứ ba là không khí được hít thở do phổi.
Ba thứ khí này phối hợp với nhau tạo thành nguyên khí, có trách nhiện lan tỏa đi nuôi cơ thể. Không chỗ nào mà không có nó và không chỗ nào mà nó không thẩm thấu vào được.
Những chức năng chính của nguyên khí
Nguyên khí phân chia làm nhiều loại khí và có những chức năng khác nhau. Trong cơ thể nguyên khí có năm chức năng chính, qua những hoạt động này, nguyên khí có chức năng kiện toàn cơ thể và phát triển đời sống con người.
Khí còn là nguồn gốc của sự hoạt động trong con người và luôn theo dõi những sự hoạt động này như hoạt động của cơ thể (đi lại, nhảy múa), hoạt động tự nhiên (thở, nhịp tim đập), những mong muốn (ăn, nói), về tâm trí (suy nghĩ, mơ màng), về phát triển và quá trình sinh, trưởng, thu, tàng (sinh, lớn, già và chết), tất cả những hoạt động này tùy thuộc vào nguyên khí.
Khí không phải nguyên nhân của chuyển động, bởi vì nó không tách rời khỏi sự chuyển động. Thí dụ khí là nguồn gốc của sự phát triển trong con người, nhưng cũng luôn lớn mạnh theo với cơ thể. Nó không phải là một ẩn dụ mà là một hiện tượng, nó có thể làm việc một cách hoàn hảo theo sự biến đổi của cơ thể.
Trong cơ thể, khí thường xuyên trong sự di chuyển và có bốn hướng chính là lên, xuống, vào và ra. Trong Nội Kinh có nói: “Nếu không có vào và ra thì không có sự phát triển, nếu không có lên và xuống thì không có sự di chuyển, sự hấp thụ và sự tồn trữ. Bình thường cơ thể hoạt động khí di chuyền hài hòa và thay đổi trong bốn chiều hướng trên. Nếu khí bị thiếu, nếu khí bị nghén, hay di dộng bị rối loạn, hay vội vàng, hay bất cứ một sự di động nào của khí bị mất hướng và không điều hòa được, thì sự mất hài hòa của khí sẽ xảy ra.”
Nguyên khí bảo vệ con người
Khí chống lại những tà khí từ bên ngoài xâm nhập vào cơ thể, Nội Kinh nói: “Nếu sự xâm nhập của tà khí không chặn đứng được, khí phải suy.”
Nguyên khí là nguồn gốc hài hòa trong cơ thể: Thức ăn được tiêu hóa và được chuyển hóa vào những phần chính yếu như máu, khí, nước mắt, mồ hôi, và nước tiểu. Những sự thay đổi này tùy thuộc vào sự di chuyển của nguyên khí.
Nguyên khí điều hành sự dự trữ những chất cần thiết cho từng tạng phủ: Nói cách khác, khí giữ cho tạng phủ làm việc trong tình trạng bình thường, giữ cho máu trong đường đi của nó và điều chỉnh sự tiêu thụ quá sức trong cơ thể con người như chất lỏng, mồ hôi, nước tiểu…
Nguyên khí hâm nóng cơ thể: Giữ cho cơ thể ấm áp bình thường và bất cứ cơ tạng nào trong cơ thể, thí dụ chân tay ấm áp là phụ thuộc vào sự hâm nóng của nguyên khí. [qd]
