WASHINGTON, DC (NV) – Những người đứng đầu đảng Cộng Hòa cùng lên án Nga vì đặt Châu Âu vào cuộc chiến tranh đầu tiên trong nhiều thập niên. Điều này trái ngược hoàn toàn quan điểm của cựu Tổng Thống Donald Trump, người ca ngợi Tổng Thống Vladimir Putin của Nga là “thiên tài,” theo Washington Post.
Các chính trị gia đảng Cộng Hòa, bao gồm những người đứng về phe ông Trump, cũng lên tiếng cho rằng Nga sẽ trả giá đắt vì cuộc tấn công quân sự nhằm vào Ukraine, mặc dù đảng này tìm cách đổ lỗi cuộc khủng hoảng này cho Tổng Thống Joe Biden.
Giữa lúc các nhà lãnh đạo đảng Cộng Hòa đề nghị đưa ra những hình phạt nghiêm khắc hơn cho Nga, thì ông Trump lại ca ngợi hành động của ông Putin, còn một số thành viên trong đảng Cộng Hòa lại không ủng hộ sự can thiệp từ ngoại quốc.
Các luồng ý kiến tương phản này cho thấy những trở ngại mà đảng Cộng Hòa phải đối mặt khi đưa ra lập trường đối với đối thủ ngoại quốc.
Trump: Putin là thiên tài chiến lược khi công nhận khu tự trị để thôn tính Ukraine
Tại một buổi phỏng vấn hôm Thứ Ba, 22 Tháng Hai, trên chương trình phát thanh bảo thủ “The Clay Travis & Buck Sexton Show,” ông Trump gọi việc Tổng Thống Putin công nhận Donetsk và Luhansk độc lập hôm Thứ Hai là “thiên tài” và “tuyệt vời.” Thời còn làm tổng thống, ông Trump thường khen ngợi và muốn có quan hệ thân thiết với ông Putin.
“Hôm qua, tôi bước vào. Chỗ đó có TV, và tôi nói, ‘Đúng là thiên tài,’” ông Trump nói trong chương trình nêu trên. “Ông Putin công nhận một vùng rộng lớn của Ukraine là độc lập. Ô, quá tuyệt.”
“Tôi nói: ‘Đúng là thông minh.’ Ông ấy sẽ tiến vào và là người gìn giữ hòa bình,” ông Trump cho biết thêm. “Đó là lực lượng gìn giữ hòa bình mạnh nhất. Có thể chúng ta sẽ sử dụng cách đó cho biên giới phía Nam của chúng ta. Đó là lực lượng gìn giữ hòa bình mạnh nhất mà tôi thấy từ trước tới nay. Tôi chưa bao giờ nhìn thấy nhiều xe tăng như vậy. Họ sẽ gìn giữ hòa bình, tốt thôi.”
Cũng trong buổi phỏng vấn nêu trên, cựu Tổng Thống Trump lặp lại cáo buộc vô căn cứ rằng cuộc bầu cử tổng thống năm 2020 bị gian lận lan tràn khiến ông thất cử, và nếu ông còn làm tổng thống, ông Putin sẽ không bao giờ dám làm chuyện như vậy.
Sang ngày hôm sau, tại một buổi gây quỹ ở Mar-a-Lago, Palm Beach, nhà riêng của ông Trump, cựu tổng thống Mỹ tiếp tục ca ngợi kế hoạch thôn tính Ukraine của ông Putin là “rất thông minh,” vài giờ sau, khi xuất hiện trên Fox News, ông tuyên bố rằng cuộc xâm lăng là kết quả từ những gì mà ông gọi là “bầu cử gian lận” năm 2020.
Ông Trump thường nói với các phụ tá rằng ông Putin là “một chiến lược gia tài giỏi” và “ông Biden không thể nào sánh kịp.”
Một cố vấn biện hộ cho những tuyên bố của ông Trump hôm Thứ Tư là “không phải để ủng hộ ông Putin, mà là để so sánh bản thân ông Trump với ông Biden, thể hiện rằng ông Biden không phù hợp với vị trí tổng thống.”
Nhưng ông Trump cũng không phải là người duy nhất bày tỏ sự ngưỡng mộ với ông Putin trong tuần qua. Chẳng hạn ông Stephen Bannon, chiến lược gia một thời của ông Trump, và ông Erik Prince, cựu giám đốc nhà thầu quân sự Blackwater, nhấn mạnh trong một chương trình hôm Thứ Năm, 24 Tháng Hai, rằng ông Putin có những quan điểm cứng rắn về vấn đề xã hội. Còn ông Tucker Carlson, người dẫn chương trình Fox News, nói với khán giả rằng họ nên tự ngẫm lại vì sao bản thân lại ghét ông Putin như vậy.
Hầu hết giới lập pháp đảng Cộng Hòa không phản đối các bình luận này, nhưng cũng có một số phản đối trực tiếp.
Lãnh đạo Cộng Hòa ủng hộ quyết định của Biden
Sau khi Nga tiến hành xâm lược vào Ukraine, Thượng Nghị Sĩ Mitch McConnell (Cộng Hòa-Kentucky), trưởng Khối Thiểu Số Thượng Viện, lên án mạnh mẽ hành động của ông Putin.
“Những gì đang xảy ra ở Châu Âu là cuộc chiến đầu tiên kể từ Thế Chiến 2. Đây là một sự kiện nghiêm trọng, vô cùng nghiêm trọng,” ông McConnell nói.
Khi những hình ảnh kinh sợ về cuộc xâm lăng xuất hiện trên màn ảnh truyền hình toàn thế giới, vị thượng nghị sĩ tiểu bang Kentucky có những lời lẽ cứng rắn hơn nữa đối với tổng thống Nga.
“Vladimir Putin là một kẻ ác. Ông là một người độc đoán, khao khát thành lập một đế chế và chúng ta cần phải làm mọi cách để ngăn chặn,” ông McConnell nói.
Thượng Nghị Sĩ McConnell ủng hộ quyết định của Tổng Thống Biden, không tham chiến và trừng phạt nặng nề kinh tế Nga.
Ông nói: “Không được đem quân Mỹ vào Ukraine. Không một ai có ý tưởng đó và tôi cũng không ủng hộ việc này.”
“Trừng phạt kinh tế Nga đến mức cao nhất. Không nhân nhượng gì cả. Có biện pháp trừng phạt nặng nề nào, cứ áp dụng,” nhà lãnh đạo đảng Cộng Hòa nói một cách quyết liệt.
Các dân cử Cộng Hòa đều lên án Putin
Dân Biểu Elise Stefanik (Cộng Hòa-New York), chủ tịch Nghị Hội Cộng Hòa Hạ Viện, nhân vật thứ ba của đảng Cộng Hòa tại cơ quan lập pháp này, đề nghị giải pháp “sức mạnh,” chỉ trích ông Putin là “không có tấm lòng, khát máu, độc tài.”
Thượng Nghị Sĩ Josh Hawley (Cộng Hòa-Missouri), người từng khuyến nghị không nên cho Ukraine gia nhập NATO, cũng đồng ý nên có những biện pháp mạnh tay hơn với Nga.
Thượng Nghị Sĩ Lindsey Graham (Cộng Hòa-South California) cho rằng bản thân không ủng hộ nhận xét “ông Putin thiên tài” của ông Trump, nhưng ông hiểu ông Trump đang muốn bày tỏ điều gì.
“Quan điểm của đảng Cộng Hòa là ông Putin là một kẻ bạo lực. Phần lớn các thượng nghị sĩ Cộng Hòa cho rằng tình hình ở Ukraine tổn hại đến an ninh quốc gia và hạnh phúc của chúng ta,” ông Graham chia sẻ.
Các cuộc bầu cử sơ bộ đầy khó khăn trong cả nước cho thấy sự chia rẽ trong nội bộ đảng Cộng Hòa về chính sách đối ngoại cũng như một số thành viên của đảng này không muốn dính líu đến cuộc xâm lăng Ukraine của Nga.
Chẳng hạn, trong cuộc tranh cử Thượng Viện ở Ohio, ông J.D. Vane, một nhà dân túy tự phong, cho biết bản thân không quan tâm đến các vấn đề ở Ukraine. Ông cho rằng cuộc tấn công là một thảm kịch, nhưng nước Mỹ không nên can thiệp quân sự.
Ông Ron DeSantis, thống đốc Florida, người được xem là ứng cử viên đáng gờm của đảng Cộng Hòa cho cuộc bầu cử 2024, cũng không đề cập đến cuộc xâm lăng của Nga trong bài phát biểu hôm Thứ Năm, 24 Tháng Hai.
Đảng Cộng Hòa phân hóa nội bộ vì Trump
Quan điểm của các cử tri đảng Cộng Hòa trong việc phản ứng với Nga cũng mang nhiều sắc thái hơn. Đây là sự thay đổi so với thời ông Trump làm tổng thống.
Ông Tony Fabrizio, một nhà thăm dò nổi tiếng của đảng Cộng Hòa, cho biết đảng này có những thay đổi sâu sắc trong quan điểm về chính sách đối ngoại những năm gần đây.
“Trung Quốc trở thành mối đe dọa lớn hơn. Còn nội bộ đảng thì chia thành hai, trong đó một nửa theo chủ nghĩa biệt lập,” ông chia sẻ.
Cuộc thăm dò gần đây của Quinnipiac cho thấy chính trị gia đảng Cộng Hòa chia làm hai trong việc ủng hộ quyết định của ông Biden gửi quân đến hỗ trợ đồng minh NATO ở Châu Âu, với tỉ lệ 47% phản đối và 43% ủng hộ. Ông cũng cho biết thêm đảng Cộng Hòa thậm chí còn xem Trung Quốc là “kẻ thù” hơn Nga.
Một số thượng nghị sĩ đảng Cộng Hòa, chẳng hạn ông Bill Hagerty (Tennessee), lại đổ lỗi cho ông Biden.
Còn một số những người khác, thậm chí đồng minh thân cận của ông Trump, cho rằng ông Putin và các cộng sự mới là nhóm người chịu trách nhiệm cho những thảm kịch đang diễn ra.
Ông Brian Taylor, một chuyên gia chính trị Nga tại đại học Syracuse University, cho rằng vì đảng Cộng Hòa hiện tại bị áp lực từ cựu tổng thống, nên mọi vấn đề đều được nhìn dưới hệ quy chiếu đảng phái, một nhóm chỉ nghĩ đến những gì có thể giúp và không giúp được luận điệu của ông Trump và phần còn lại là vẫn tôn trọng các nguyên tắc và giá trị truyền thống. (MPL) [đ.d.]
