SACRAMENTO, California (NV) – Ngoài việc thực hiện những chính sách bảo vệ quyền phá thai rộng rãi nhất nước Mỹ, giới lập pháp California hôm Thứ Ba, 3 Tháng Năm, còn tuyên bố sẽ có nhiều bước tiến xa hơn, khi muốn sửa đổi Hiến Pháp và trở thành một trong những nơi đầu tiên đưa quyền phá thai vào Hiến Pháp tiểu bang, theo AP.
Hiện tại California đang dùng tiền thuế để chi trả một số ca phá thai thông qua chương trình Medicaid. Đồng thời giới chức tiểu bang này cũng yêu cầu những công ty bảo hiểm tư nhân phải chi trả cho việc phá thai, cũng như không cho phép họ tính “co-pay” và “deductible” trong những trường hợp phá thai.
Những biện pháp bảo vệ này sẽ không biến mất tại California, vì đảng Dân Chủ đang kiểm soát chặt văn phòng thống đốc và cơ quan lập pháp của tiểu bang này. Tuy nhiên trên phạm vi toàn quốc, các biện pháp này có thể biến mất, vì Politico tiết lộ rằng đa số thẩm phán tối cao sẽ bỏ phiếu để lật ngược lại vụ kiện Roe v. Wade năm 1973, bước ngoặt mang tính quyết định khiến các tiểu bang không thể cấm mọi ca phá thai.
Theo viện Guttmacher Institute, một nhóm ủng hộ quyền phá thai, nếu điều này xảy ra, thì sẽ có ít nhất 26 tiểu bang coi việc phá thai là trái phép. Tuy California sẽ không nằm trong số này, các nhà lập pháp đảng Dân Chủ sẽ tăng cường biện pháp để bảo vệ quyền phá thai ở California.
Mặc dù vẫn chưa được đệ trình tại Quốc Hội tiểu bang, thế nhưng việc sửa đổi Hiến Pháp sẽ khiến việc bãi bỏ quyền phá thai ở California trở nên khó khăn hơn nếu có bất kỳ thay đổi chính trị gì trong tương lai.
Đảng Dân Chủ tin rằng những biện pháp bảo vệ của họ sẽ vững vàng trước những quyết định bất lợi của tòa án hoặc lệnh cấm phá thai từ liên bang. Đây là điều có thể xảy ra nếu đảng Cộng Hòa nắm quyền kiểm soát Quốc Hội sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào mùa Thu năm nay.
Dân Biểu Rebecca Bauer-Kahan (Dân Chủ-Địa Hạt 16), chủ tịch Ủy Ban Về Sức Khỏe Sinh Sản, cho biết quyền của tiểu bang đối với Hiến Pháp tiểu bang vẫn lớn hơn quyền của liên bang. Đó chính là nền tảng của hệ thống Mỹ.
Phía đảng Cộng Hòa khá im lặng trước đề nghị thay đổi hôm 3 Tháng Năm. Thống Đốc Gavin Newsom đăng Twitter nói rằng “chị gái, em gái, mẹ, bà của chúng tôi sẽ không im lặng.” Đáp lại, Thượng Nghị Sĩ Melissa Melendez (Cộng Hòa-Địa Hạt 28) cho rằng ông Newson “không hiểu rằng việc phá thai sẽ khiến những người đó phải im lặng trước khi họ có cơ hội nói ra bất kỳ lời nào.”
Ông Jonathan Keller, chủ tịch kiêm tổng giám đốc California Family Council, một nhóm phản đối phá thai, cho rằng “việc đề nghị chỉnh sửa hiến pháp này là dấu hiệu cho thấy đạo đức suy thoái.”
Trong khi đó, theo ông David A. Carrillo, giám đốc Trung Tâm Hiến Pháp California của Berkeley Law, những tiểu bang như California sẽ “sử dụng Hiến Pháp của họ để tăng cường bảo vệ quyền tự do sinh sản.” Những trận chiến tiếp theo có thể xảy ra giữa Quốc Hội và các tiểu bang nếu chính phủ liên bang ban hành lệnh cấm phá thai trên toàn quốc.
Mặc dù vậy ông cho rằng điều này khó xảy ra, bởi vì Tu Chính Án Thứ 10 của Hiến Pháp Mỹ và dự thảo phán quyết từ tòa án cho thấy chính quyền liên bang muốn để các tiểu bang tự quyết định vấn đề phá thai.
Mục tiêu của chính quyền ông Newsom là phải đưa phần chỉnh sửa ra bỏ phiếu vào Tháng Mười Một. Muốn như vậy các nhà lập pháp phải làm việc nhanh chóng. Cụ thể hơn, họ phải biểu quyết cho phần sửa đổi trước khi Tháng Sáu kết thúc. Như vậy giới chức tiểu bang mới đủ thời gian in các lá phiếu.
Đồng thời dự luật phải được 2/3 phiếu chấp thuận từ các thành viên của Quốc Hội thì tu chính án mới được đưa ra bỏ phiếu. Tuy nhiên đây không phải là vấn đề lớn, vì đảng Dân Chủ nắm thế đa số ở Quốc Hội California. Do đó họ có thể thu thập đủ số phiếu cần thiết mà không cần phiếu từ đảng Cộng Hòa.
Trong Tháng Mười Một, tu chính án sẽ trở thành luật nếu có hơn 50% cử tri ủng hộ. Trong khi đó theo một cuộc khảo sát hồi Tháng Tư của Public Policy Institute of California, khoảng 76% cử tri ở California phản đối việc lật lại phán quyết Roe v. Wave.
Theo một người tham gia mít tinh ủng hộ quyền phá thai phía ngoài tòa án Los Angeles hôm 3 Tháng Năm thì: “Mỗi người đều có quyền làm chủ cơ thể mình, không một chính phủ nào có thể tước bỏ một quyền căn bản về thân thể như vậy.”
Bản sửa đổi chỉ là một phần trong kế hoạch của đảng Dân Chủ nhằm mở rộng việc trợ giúp phá thai. Giới lập pháp còn đệ trình thêm 13 dự luật khác, bao gồm một dự luật nêu rõ cách thức dùng tiền thuế để hỗ trợ những phụ nữ từ tiểu bang khác đến California để phá thai. (V.Giang) [qd]
