Luật Sư LyLy Nguyễn chuyên về Luật Khánh Tận Chương 7, 13 cho cá nhân và cơ sở
thương mại, xóa hết các loại nợ, tranh tụng trước Tòa Khánh Tận và khai phá sản hủy
bỏ nợ thuế. Về Hoạch Định Tài Sản, Luật Sư LyLy chuyên thảo Di Chúc và Tín Mục
(trust), ủy quyền điều hành tất cả tài sản, dặn dò săn sóc y tế khi bất lực và hoạch định
kế nghiệp. Về Luật Thuế, Luật Sư LyLy đại diện cho thân chủ trường hợp bị kiểm thuế,
xin ngưng tịch thâu tài sản vì thiếu thuế, đại diện biện hộ trước Tòa Án Thuế và điều
đình xin giảm nợ thuế. Về Luật Thương Mại, Luật Sư LyLy giúp thành lập công ty và tổ
hợp hùn hạp. Ngoài ra, Luật Sư LyLy còn rất giàu kinh nghiệm về thuế lợi tức cá nhân,
thuế trả nhân công, thuế mua bán và thuế tài sản ở hai cấp liên bang và tiểu bang. Nếu
cần tham khảo riêng xin liên lạc với Luật Sư LyLy Nguyễn tại văn phòng ở 17151 Newhope Street, Suite 113, Fountain Valley, California 92708. Ðiện thoại: (714) 531-7080. website: www.lylylaw.com
Luật Sư LyLy Nguyễn
Thương gia Việt Nam trên đất Mỹ phần lớn thành công vượt bậc trong các ngành
thương mại nhờ ưu điểm cần cù, siêng năng và giàu sáng kiến. Nhiều vị khởi sự bước
chân vào thương trường bằng hình thức tiểu thương với một số vốn rất hạn chế.
Qua một thời gian tương đối không lâu, một số đạt thành công vượt bậc và khuếch
trương nghiệp vụ của mình thành công ty kinh doanh rất phát đạt. Tổ chức của xí
nghiệp công ty hoàn toàn khác biệt với các hình thức tiểu thương, do đó bài này trình
bày vài ý niệm căn bản về một số điểm lợi và bất lợi trong việc thiết lập công ty.
Xí nghiệp công ty (a publicly held corporation) nói chung là nghiệp vụ có cổ phần
(shares), do một số công chúng giữ chủ quyền, trái ngược hẳn với tiểu công ty (a close
corporation) chỉ do một vài cá nhân bỏ vốn ra mà thôi. Theo định nghĩa cổ điển thì
công ty là một “nhân vật giả tưởng” (“fictitious person”) hay “nhân vật nhân tạo,”
(“artificial person”) có nghĩa là một đối tượng không phải là người thật, nhưng được
dựng lên để hoạt động thay cho cổ đông (shareholders) là một nhóm công chúng bỏ
tiền ra đầu tư. Vì mục đích pháp lý và thuế vụ, xí nghiệp công ty là một thực thể tách
rời hẳn ra khỏi quyền sở hữu của các cổ đông. Do đó, một công ty có đầy đủ tư cách
pháp nhân để tự giao dịch mua bán, ký kết hợp đồng, đóng thuế, kiện tụng và cũng có
thể… bị kiện.
Khác với tiểu thương thông thường chi phối dưới các điều luật đặc biệt của tiểu bang,
luật liên bang Hoa Kỳ quy định rõ rằng, các xí nghiệp công ty có tài sản trên $5triệu và
có hồ sơ chứng khoán lưu hành với trên 500 cổ đông hợp theo vài quy định đồng nhất
của “Đạo Luật Liên Bang Trao Đổi Chứng Khoán 1934” (“Federal Securities and
Exchange Act of 1934”), kể cả điều khoản đệ trình báo cáo tài chánh định kỳ cho Ủy
Ban Trao Đổi Chứng Khoán (Securities and Exchange Commission).
Xí nghiệp được tạo ra phải tuân thủ theo các điều luật tiểu bang (statutes) về thiết lập
công ty. Tại nhiều tiểu bang, thoạt đầu những sáng lập viên nguyên thủy tổ chức công ty
với cổ đông làm chủ và bầu ra một hội đồng quản trị (board of directors) có trách
nhiệm điều hành và giữ quyền kiểm soát công ty. Hội đồng quản trị sau đó sẽ tuyển
chọn các giới chức điều khiển và giám sát các hoạt động thường nhật của xí nghiệp.
1-Lợi điểm của công ty
Lập công ty có ưu điểm hơn hẳn các hình thức thương vụ khác, như kinh doanh độc lập
hay hùn hạp với rất nhiều thuận lợi như sau:
-Sống sót lâu dài (survivability) – Lợi thế chính của công ty với bản chất vốn là “nhân
vật nhân tạo,” cho nên sự tồn tại của xí nghiệp không tùy thuộc vào mọi sở hữu chủ,
cho dù ở bất cứ ở thời điểm nào. Công ty vẫn “sống” trong trường hợp có cổ đông qua
đời hay sang chuyển cổ phần cho người khác. Công ty chỉ “khai tử” trong trường hợp tự
ý hay vì lý do nào đó bị bắt buộc giải tán. Do khả năng không bị ảnh hưởng của cái chết
hoặc sự ra đi của cá nhân cổ đông, cho nên công ty giữ bản chất ổn định bền vững do
đó rất hấp dẫn giới tài trợ các chương trình cho vay dài hạn. Cũng chính vì ưu thế có
khả năng sống sót này, cho nên công ty thường tạo thêm vốn bằng cách bán cổ phiếu ra
cho các người đầu tư mới, bởi vì công ty có quyền thêm cổ đông mà không ảnh hưởng
gì đến tổ chức xí nghiệp cả.
-Cách ly cổ đông (shareholder insulation) – có nghĩa là tách người đầu tư ra khỏi mọi
liên lụy về nợ hay liên đới khác của xí nghiệp. Công ty hoàn toàn chịu trách nhiệm
không giới hạn về mọi nợ nần cũng như bổn phận của chính mình. Mặc dù công ty có
thể tự vay mượn hay bị kiện đích danh, nhưng các cổ đông không hề bị liên đới cá nhân
nào về mọi nợ mà công ty không thanh toán nổi. Giới tài trợ không có quyền đòi nợ các
giới chức hay cổ đông của công ty, ngoại trừ có giao kèo cách khác.
Nói một cách khác, cổ đông công ty luôn được thoải mái với trách nhiệm hạn chế. Vì
lợi điểm này đã khiến cho công ty trở thành hấp dẫn đối với các người muốn đầu tư,
bởi vì tệ lắm có lỗ chăng nữa thì họ cũng cũng chỉ hạn chế mức lỗ lã tới số tiền bỏ ra
lúc đầu mà thôi.
Tuy nhiên, những sáng lập viên ngược lại không hẳn thảnh thơi thoát trách nhiệm liên
đới cá nhân tức thời, bởi vì khi họ vay tiền để lập tân công ty thường bị ngân hàng hay
giới tài trợ bắt buộc phải lấy tài sản cá nhân ra bảo đảm thì mới nhận được tiền. Hơn ai
hết, giới tài trợ có hiểu biết rất rõ nguy cơ mạo hiểm mà họ phải gánh khi cho tân công
ty vay tiền, nhất là thời gian đầu chưa tạo được thành tích tín dụng vững vàng. Do đó,
họ cố gắng giới hạn giảm mức nguy cơ bằng cách đòi hỏi sở hữu chủ công ty phải lấy
cá nhân ra đảm bảo cho món nợ trong trường hợp công ty không trả nổi.
Ngoài việc có thể bị ngân hàng đòi hỏi lấy tài sản cá nhân bảo đảm tiền vay cho xí
nghiệp, tòa án ít khi bỏ qua tư cách thương mại của công ty mà bắt cá nhân cổ đông
phải chịu liên đới nợ nần của công ty. Mặc dù luật pháp có điều luật đặc biệt gọi là
“chọc thủng lốt công ty,” (“piercing the corporate veil”) theo đó trong vài trường hợp
đặc biệt tòa án xử cổ đông phải chịu trách nhiệm nợ của công ty. Lối này áp dụng vào
trường hợp cổ đông không thường xuyên điều khiển thương vụ như một công ty đúng
nghĩa, hoặc khi nghiệp vụ thiếu hụt trầm trọng ngân sách căn bản để hoạt động, hoặc
thành lập công ty “ma.”
-Quản trị tập trung (centralized management) – Một lợi điểm khác của tổ chức công ty là có tổ chức quản trị tập trung. Mọi cổ đông của một xí nghiệp đều là sở hữu chủ,
nhưng việc quản trị và kiểm soát công ty thuộc trách nhiệm của ban quản trị mà họ có
thể là cổ đông hoặc không là cổ đông. Điều này hoàn toàn khác biệt với tổ chức hùn
hạp theo đó mỗi thành viên đều có quyền tham dự vào việc quản trị và điều hành
nghiệp vụ.
-Sang chuyển tài sản (transferability of interest) – Cổ phiếu của công ty phát hành ra
công chúng đều được tự do bán đi, mua lại, đổi chác, hoặc sở hữu chủ có quyền cho đi
hay sang chuyển bất cứ cách nào tùy ý. Tính chất này hoàn toàn khác hẳn với hùn hạp,
theo đó phần hùn chỉ được quyền sang chuyển cho người khác với điều kiện có sự đồng
ý của mọi thành viên trong tổ chức. Đặc điểm sang chuyển tự do làm tăng giá trị của cổ
phiếu, bởi vì giới đầu tư biết rằng họ có khả năng thanh toán cổ phiếu trong tay một
cách nhanh chóng và dễ dàng bất cứ khi nào họ muốn.
2-Bất lợi của công ty
Mặc dù công ty có đem lại vài lợi điểm kể trên nhưng không có nghĩa đây là lựa chọn
thích hợp cho tất cả mọi tổ chức kinh doanh thương mại. Lý do chính là vì lập công ty
cũng có nhiều điều bất lợi như thí dụ sau đây:
-Đóng thuế hai lần – Bất lợi lớn nhất của tổ chức công ty là phải đóng thuế hai lần.
Phần lớn, các xí nghiệp khai thuế riêng biệt và đóng thuế lợi tức công ty trước khi chia
tiền lời cho cổ đông. Khi cổ đông nhận được tiền lời, thì số tiền đó bị đánh thêm một
lần thuế nữa trên bản khai thuế cá nhân của người ấy. Ngược lại, lợi tức của kinh doanh
hùn hạp chỉ bị đánh thuế một lần thôi, bởi vì nghiệp vụ không phải đóng thuế lợi tức
trên số tiền kiếm được trước khi chia cho mọi người hùn. Các thành viên hùn hạp chỉ
phải liệt kê số tiền này trên bản khai thuế lợi tức cá nhân của mình như thường lệ.
-Tốn kém – Vì tính chất phức tạp trong tổ chức và điều hành xí nghiệp so với các hình
thức thương mại khác, cho nên phần nhiều các công ty phải trả cho các dịch vụ chuyên
môn nhiều tiền hơn, thí dụ như kế toán và cố vấn luật pháp. Thêm vào đó, lệ phí thành
lập công ty thông thường rất cao so với lệ phí thành lập các tổ chức kinh doanh tiểu
thương. Sau hết, xí nghiệp phát hành chứng khoán thường có nhiều chi phí quan trọng
khác trong việc duy trì vô số điều lệ giao dịch, mua bán trên thị trường chứng khoán sao cho hợp pháp.
-Thiếu mềm dẻo linh động – Một trở ngại khác trong việc lập công ty là việc điều hành
nghiệp vụ thiếu tính cách linh động. Để phòng ngừa nguy cơ bị tòa xử “chọc thủng lốt
công ty,” công ty phải thường xuyên tổ chức một số thủ tục chính thức thí dụ như họp
cổ đông hoặc bầu ban giám đốc điều hành. Đối với một vài nghiệp vụ tiểu thương
muốn hoạt động như công ty, tính chất thiếu mềm dẻo linh động này sẽ đem lại nhiều
rắc rối hơn là đáng giá.
Cũng như thường lệ, người viết xin xác nhận nội dung của những loạt bài tìm hiểu luật
pháp này chỉ có mục đích sử dụng với tính cách thông tin (information) giúp quý độc
giả một vài kiến thức tổng quát về luật pháp Hoa Kỳ mà thôi và không thể coi như liên
hệ của luật sư với thân chủ (attorney-client relationship). Do đó, nếu có vấn đề liên
quan đến luật, quý độc giả vẫn cần thảo luận với một luật sư chuyên môn về trường
hợp của quý vị.
