WASHINGTON, DC (NV) – Biện pháp ngân sách tạm thời 45 ngày được Quốc Hội Mỹ thông qua nhằm ngăn chặn sự đóng cửa của chính phủ khiến tạo sự thiếu hụt tài chính tiềm tàng cho các quốc đảo ở Thái Bình Dương khu vực chiến lược quan trọng trong cuộc tranh chấp ảnh hưởng với Trung Quốc, theo Reuters nhận định hôm Thứ Năm, 5 Tháng Mười.
Các nhà phân tích và cựu giới chức chính phủ Mỹ cho rằng sự giới hạn tạo những trở ngại ngân sách khiến các đồng minh của Mỹ dễ bị tổn thương về mặt kinh tế và tạo tình trạng cho Trung Quốc dễ tiếp cận với các đảo quốc.
Chính quyền Biden hy vọng được Quốc Hội thông qua trước ngày 30 Tháng Chín các chương trình tài trợ mới có thời hạn 20 năm cho Micronesia, quần đảo Marshall và Palau, những đảo quốc sau nhiều thập niên tương đối bị lãng quên, giờ đây trở thành trung tâm của cuộc chiến giành ảnh hưởng của Mỹ với Trung Quốc ở khu vực Bắc Thái Bình Dương.
Các đảo quốc với dân cư thưa thớt này có mối quan hệ với Mỹ qua Hiệp Ước Hiệp Hội Tự Do (COFA), theo đó Washington chịu trách nhiệm bảo vệ họ và cung cấp hỗ trợ kinh tế, đồng thời giành được quyền tiếp cận quân sự độc quyền tới các vùng biển chiến lược.
Các chương trình tài trợ cho quần đảo Marshall và Micronesia dự kiến được gia hạn trước ngày 30 Tháng Chín và đến cuối năm tài chính 2024 đối với Palau. Năm nay, Washington đã đồng ý về chương trình viện trợ mới trị giá $7.1 tỷ trong 20 năm nhưng kế hoạch này phải được Quốc Hội phê duyệt.
Tuy nhiên, dự luật ngân sách tạm thời đạt thỏa thuận vào ngăn chặn việc chính phủ liên bang đóng cửa không bao gồm việc phê duyệt chương trình mới này, và mặc dù vẫn duy trì các dịch vụ liên bang cho các bang COFA, nhưng dự luật tạm thời có lỗ hổng ở các phần khác trong ngân sách của họ.
Ông Cleo Paskal, một chuyên gia về COFA, cho biết nền kinh tế đảo quốc Palau vốn hứng chịu những ảnh hưởng nặng nề từ đại dịch COVID-19 và sự can thiệp kinh tế của Trung Quốc nhằm gây áp lực buộc nước này phải chuyển sự công nhận ngoại giao từ Đài Loan được Mỹ hậu thuẫn sang Bắc Kinh.
Cho đến nay, quần đảo Marshall vẫn chưa có khoản tiền mới nào, nơi vẫn chưa hoàn tất các điều khoản mới với Washington do những bất đồng về cách giải quyết di sản của các vụ thử hạt nhân quy mô lớn của Mỹ ở đó trong những năm 1940 và 1950.
Trong khi đó, Trung Quốc luôn sẵn tiền mặt để đổ vào tranh giành ảnh hưởng tại các vị trí chiến lược mà các đảo quốc đang có ở Thái Bình Dương
Roll Call, một trang tin đưa tin về Quốc Hội Hoa Kỳ, tuần trước lưu ý rằng ông Kaleb Udui, bộ trưởng Tài Chính Palau, phát biểu tại một phiên điều trần Quốc Hội quốc đảo vào Tháng Tám rằng Bắc Kinh đang cố gắng lôi kéo người dân địa phương phản đối kế hoạch của Hoa Kỳ xây dựng một radar cảnh báo sớm của họ, và một khách sạn cùng sòng bạc tại đây.
Đại sứ quán Washington tại Palau và quần đảo Marshall chưa trả lời yêu cầu bình luận của truyền thông.
Chính quyền Biden đã ưu tiên gia hạn COFA và nhận được sự ủng hộ rộng rãi của lưỡng đảng, nhưng đấu đá nội bộ trong Quốc Hội không phải là trở ngại duy nhất.
Khi được yêu cầu bình luận, Bộ Ngoại Giao cho biết Tòa Bạch Ốc đang “làm việc hết sức để hoàn tất các cuộc đàm phán” với quần đảo Marshall và đã có những cuộc đối thoại mang tính xây dựng để đạt được mục tiêu đó “bao gồm cả ở cấp tổng thống” tại hội nghị Diễn Đàn Thượng Đỉnh Quần Đảo Hoa Kỳ-Thái Bình Dương hồi cuối Tháng Chín. (MPL) [qd]
