Văn Lan/Người Việt
WESTMINSTER, California (NV) – Lễ tưởng niệm 74 tử sĩ Hoàng Sa trong trận hải chiến Hoàng Sa 50 năm trước (1974-2024) do Hội Ái Hữu Hải Quân Cửu Long trang trọng tổ chức hôm Chủ Nhật, 21 Tháng Giêng, tại Tượng Đài Chiến Sĩ Việt-Mỹ, thành phố Westminster, với đông đảo các chiến sĩ Hải Quân VNCH, các lực lượng quân dân cán chính, các vị dân cử, các hội đoàn và đồng hương.
Sau nghi thức chào quốc quân kỳ Việt-Mỹ và phút mặc niệm, niên trưởng Hải Quân Phan Tấn Triệu chủ tọa lễ tưởng niệm cùng phái đoàn đặt vòng hoa trước Tượng Đài Chiến Sĩ Việt Mỹ, tượng đài các vị tướng, tá Quân Lực VNCH đã tuẩn tiết trong ngày 30 Tháng Tư, 1975; và Đài Tưởng Niệm 74 Tử Sĩ Hoàng Sa.
Bài văn tế tưởng niệm 74 tử sĩ Hoàng Sa do Hải Quân Đinh Quang Truật đọc, sau đó mời vị chủ tọa niệm hương trước Đài Tưởng Niệm 74 Tử Sĩ Hoàng Sa.
Tiếp đến là xướng danh 74 tử sĩ, cùng các chiến hạm tham dự trận đánh gồm có chiến hạm HQ 10, HQ 4, HQ 5, HQ 16, và Liên Đoàn Người Nhái.
Thiếu Tá Phạm Văn Hồng kể lúc đó ông đang là sĩ quan lãnh thổ Vùng III, Phòng 3, Quân Đoàn I, và bị bắt làm tù binh trong trận hải chiến Hoàng Sa 1974.
Ông Hồng kể: “Tôi được chỉ định đi cùng phái đoàn ra Hoàng Sa để nghiên cứu thiết lập một phi trường trên đảo. Chúng tôi hân hạnh được hải quân trung tá hạm trưởng HQ 16 đưa ra Hoàng Sa, nhưng khi đến nơi thì nhiều biến cố xảy ra. Chúng tôi bị bắt chiều ngày 19 Tháng Giêng, 1974, sáng sớm ngày 20 Tháng Giêng, bọn chúng đưa chúng tôi từ quần đảo Hoàng Sa về Hải Nam, tiếp tục đưa qua Quảng Châu. Sau đó đưa về trại thu dung tù binh huyện Huyền Hóa, Quảng Châu, tỉnh Quảng Đông.”
Ông kể tiếp: “Lúc ở tù, có vài nét đặc biệt để chứng tỏ sự hào hùng, lòng quả cảm và kiên quyết của quân nhân VNCH bất cứ lúc nào cũng thể hiện. Bọn Cộng Sản nhồi sọ chúng tôi khi nói quần đảo Hoàng Sa là chủ quyền của Cộng Hòa Nhân Dân Trung Quốc, bằng chứng là từ thời thầy Tam Tạng đi thỉnh kinh, người Trung Hoa đã đặt chân lên quần đảo Hoàng Sa. Chúng tôi phản đối ngay không chấp nhận điều phi lý ấy, thứ nhất về di hành, không lẽ đi từ Trung Hoa từ hướng Bắc đi về phía Nam rồi lại đi ngược về phía Bắc. Thứ hai nếu cứ bảo chỗ nào mình đặt chân lên thì chỗ đó thuộc chủ quyền của mình, vậy thì trên thế giới hiện nay trên thế giới toàn của người Trung Hoa hết sao.”
“Họ lại đưa ra bằng chứng rất cụ thể là Phạm Văn Đồng đã từng ký công hàm năm 1958 đồng ý rằng quần đảo Hoàng Sa là của Trung Quốc, chúng tôi phản đối ngay ông Phạm Văn Đồng là thủ tướng của miền Bắc Việt Nam trong hoàn cảnh đất nước chia đôi, ông chỉ chịu trách nhiệm từ vĩ tuyến 17 trở ra phía Bắc, còn quần đảo Hoàng Sa dưới vĩ tuyến 17 về phía Nam thuộc VNCH thì ông Đồng không có đủ tư cách để nói được. Măc dù trong hoàn cảnh tù tội, 48 quân nhân VNCH và một người Mỹ không chịu khuất phục trước những điều phi lý ấy.”
Ông Đặng Văn Cân, cựu thượng sĩ y tá trên chiến hạm HQ 4, được lệnh ra Hoàng Sa ba ngày trước khi trận hải chiến nổ ra, kể: “Lúc đó chiếc HQ 4 đi vòng quanh đảo, những tàu của họ lúc nào cũng chạy sát cạnh chưa bắn nhau. Ngày đầu có bảy người lên đảo gồm một trung úy mang theo xi măng xây một tượng đài nhỏ, vẽ cờ VNCH và tên đảo Hoàng Sa lên đó. Sau khi chúng tôi lên đảo thì ngày thứ tư, quân Trung Cộng đánh chiếm, bắt chúng tôi làm tù binh.”
“Khi súng nổ, chiến hạm chúng tôi cách tàu địch 200 mét. Trên HQ 4 chỉ có một thiếu úy tử trận và một hạ sĩ vận chuyển bị thương, hạm phó bị thương nhẹ. Sau đó chúng tôi được lệnh rút về Đà Nẵng.”
Trong lễ tưởng niệm 74 tử sĩ Hoàng Sa, Dân Biểu Trí Tạ, Địa Hạt 70, đã trao một Nghị Quyết Dân Biểu 121 do ông là tác giả, ký ngày 21 Tháng Giêng, năm 2024, đến ông Hội Trưởng Hội Ái Hữu Hải Quân Cửu Long Lâm Ngọc Thạch.
Bản nghị quyết nhấn mạnh: “Việc tôi cùng Hội Hải Quân Cửu Long tưởng niệm 50 năm xâm chiếm Hoàng Sa, tưởng nhớ những người Việt Nam đã hy sinh, bị tổn hại trong việc bảo vệ chủ quyền của Việt Nam và bày tỏ tấm lòng chân thành của mình, hy vọng tất cả các bên tôn trọng luật pháp quốc tế để bảo đảm hòa bình, ổn định ở quần đảo Hoàng Sa và trên vùng Biển Đông.”
Dân Biểu Trí Tạ khẳng định: “Cho đến giờ phút này, Đài Tưởng Niệm 74 Tử Sĩ Hoàng Sa tại Westminster là duy nhất trên thế giới tưởng niệm 74 chiến sĩ Hải Quân VNCH. Chúng tôi càng hãnh diện hơn nữa khi có dòng chữ song ngữ Anh-Việt ‘Hải Chiến Hoàng Sa: Tinh Thần Bất Khuất của VNCH chống cuộc xâm lăng của Trung Cộng,’ trên tượng đài.”
Năm mươi năm trước mặc dù bị đồng minh bỏ rơi, Hải Quân VNCH đã chiến đấu anh dũng và 74 chiến sĩ Hải Quân VNCH đã hy sinh trong trận hải chiến Hoàng Sa.
Tên tuổi của các anh đã được ghi nhớ đến các thế hệ, tiếp nối ý chí bất khuất và lòng dũng cảm kiêu hùng của các chiến sĩ Quân Lực VNCH luôn được ghi nhớ mãi đến ngàn sau. [kn]
