TUBA CITY, Arizona (NV) – Melissa Blackhair không mấy hào hứng cho ngày Chủ Nhật.
“Tôi đang hơi e dè. Chỉ là tôi không biết chúng tôi phải điều chỉnh giờ giấc tới mức nào,” Blackhair nói khi đang ngồi trong văn phòng tại nhà của bà ở Tuba City tọa lạc ở bộ lạc Navajo Nation, khu vực duy nhất ở Arizona tuân theo giờ tiết kiệm ánh sáng ban ngày (daylight saving time). Vì chồng bà làm việc trong tuần ở Phoenix nên giờ giấc của họ sẽ chênh lệch, AP đưa tin hôm Thứ Bảy, 9 Tháng Ba.
“Mọi thứ trong nhà chúng tôi đều được chỉnh theo giờ tiết kiệm ánh sáng ban ngày. Điều đó hơi bất tiện vì tôi phải nhớ xe nào chạy ban ngày và xe nào chạy đúng giờ tiêu chuẩn,” Blackhair nói. “Chồng tôi sẽ không chỉnh giờ trên đồng hồ trong chung cư của chúng tôi (ở Phoenix).”
Cư dân sống trong khu vực Arizona thuộc Navajo Nation – khu bảo tồn lớn nhất của người Mỹ bản địa ở Hoa Kỳ – gặp khó khăn trước những phép tính khó hiểu từ Tháng Ba tới Tháng Mười Một hàng năm.
Bộ lạc Navajo, cũng trải dài tới Utah và New Mexico, sẽ chỉnh lại đồng hồ trễ hơn một tiếng mặc dù nằm giữa hai vùng lãnh thổ vẫn duy trì giờ tiêu chuẩn: phần còn lại của Arizona và khu bảo tồn Hopi lân cận.
Việc chỉnh giờ tạo ra một tình huống đặc biệt với khu bảo tồn Hopi, nằm sâu trong đất liền của Navajo Nation và chạy theo thời gian tiêu chuẩn quanh năm. Đoạn Quốc Lộ Hoa Kỳ 160 thuộc Tuba City là biên giới trên thực tế giữa hai khu bảo tồn và nằm trên hai múi giờ.
Reva Hoover, nhà quản lý thâm niên của siêu thị Bashas dọc theo Quốc Lộ Hoa Kỳ 160 bên phía Navajo, cho biết Chủ Nhật, 10 Tháng Ba chắc chắn sẽ lộn xộn. Mặc dù dán sẵn lời nhắc trong phòng thay phục trang nhưng những nhân viên sống ở cả hai khu bảo tồn có thể sẽ đi trễ.
Khách du lịch có thể không biết. Những khách lưu trú tại Moenkopi Legacy Inn & Suites ở phía bên kia đường của Hopi sẽ tới cửa hàng bách hóa vào lúc họ nghĩ là 8 giờ 30 tối thì sẽ chỉ có nửa tiếng để sắm sửa trước khi đóng cửa, Hoover cho biết
Deannethea Long, quản lý khách sạn Moenkopi, đồng tình rằng điều này sẽ giúp khách sạn có những cuộc trò chuyện lý thú hơn với khách du lịch. Khách sạn, theo giờ tiêu chuẩn, khá tỉ mỉ như việc gắn một cái đồng hồ treo tường cho mỗi múi giờ ở sảnh.
Phần lớn các cơ sở thiết yếu – bưu điện, cửa hàng bách hóa, bệnh viện duy nhất ở Tuba City – đều nằm ở phía bên kia đường cao tốc, nơi mọi thứ sẽ áp dụng giờ tiết kiệm ánh sáng ban ngày.
Sự thay đổi giờ giấc ảnh hưởng tới công việc và cuộc sống gia đình của Blackhair. Người họa sĩ thường hay khuyến cáo khách hàng nói rõ múi giờ trong các thông báo hoặc lời mời tham dự sinh hoạt. Bà cũng phải bảo đảm rằng mình không bị trễ các cuộc hẹn khám bệnh ở Flagstaff, Arizona, nơi không nằm trong khu bảo tồn của cả hai bộ lạc.
Sự chênh lệch giờ giấc cũng gây ra cảm giác cô lập xã hội kéo dài từ lúc Navajo và Hopi phong tỏa trong đại dịch Covid-19. Nếu người tổ chức một buổi sinh hoạt không nói rõ sinh hoạt đó diễn ra ở múi giờ nào, thì Blackhair sẽ không tới.
Các nhà lập pháp Arizona thông qua luật định vào năm 1968 nhằm củng cố thời gian tiêu chuẩn sau khi chính phủ liên bang cố gắng biến thời gian tiết kiệm ánh sáng ban ngày thành tiêu chuẩn trên toàn nước Mỹ. Arizona thử áp dụng tiết kiệm ánh sáng ban ngày vào năm trước. Cư dân sống trong cái nóng oi bức của mùa Hè phàn nàn về việc phải chờ thêm một tiếng dưới ánh nắng mặt trời. Arizona và Hawaii bèn quyết định không sửa đổi giờ giấc.
Ngược lại, Hội Đồng Bộ Lạc Navajo – nay là Hội Đồng Quốc Gia Navajo, với Tổng Thống là một người có gốc gác Việt Nam – ban hành một quyết nghị vào Tháng Ba năm đó tuyên bố khu bảo tồn sẽ tuân theo chỉ dẫn của chính phủ Hoa Kỳ. Quyết nghị ban đầu lưu ý rằng điều này sẽ tránh nhầm lẫn ngay cả ở các khu vực thuộc các tiểu bang khác. Ngoài ra, có thêm một giờ ánh sáng ban ngày trong mùa Hè “sẽ đem lại lợi ích to lớn cho người Navajo.”
Thêm một giờ khác vào các múi giờ xen kẽ cũng như để dành giờ cho điểm cuối phía Nam của khu bảo tồn Hopi, nơi đó là Quốc Gia Navajo. Đi hơn 160 dặm (258 kilometer) từ miền Bắc Arizona qua Tuba City và đi tới đi lui giữa Hopi và Navajo, cư dân và khách du lịch có thể băng qua các múi giờ nhiều lần.
Việc sắp xếp các khu bảo tồn một phần là do tranh chấp đất đai kéo dài hàng thập niên giữa các bộ lạc. Đã có lúc, chính phủ liên bang phải áp đặt lệnh cấm xây cất kéo dài 50 năm trên vùng đất mà cả hai bộ tộc đều tuyên bố là lãnh thổ của mình.
Sự tương đồng của Navajo và Hopi khiến hai bộ lạc khó tránh khỏi sự liên kết. Tuy nhiên, giữa họ luôn luôn làm người ta nhớ tới David và Goliath. Trong khi Navajo là khu bảo tồn lớn nhất của người Mỹ bản địa ở Hoa Kỳ – lớn hơn cả 10 tiểu bang của Hoa Kỳ cộng lại – thì Hopi lại nhỏ bé với những ngôi làng lâu đời nhất, lúc nào cũng có có người sinh sống trong số tất cả 574 bộ lạc được liên bang công nhận.
Công ty Hopi Telecommunications có 1.200 khách hàng sử dụng internet và điện thoại, trong đó có 200 tới 300 người Navajo. Khách hàng người Navajo có thể cảm thấy khó chịu về việc tiết kiệm ánh sáng ban ngày khi phải chờ lâu hơn để trình báo tình trạng ngừng hoạt động vì nhà cung cấp chưa mở cửa, Carroll Onsae, chủ tịch kiêm tổng giám đốc cho biết.
Những cư dân như Blackhair sẽ ủng hộ Quốc Gia Navajo loại bỏ thời gian tiết kiệm ánh sáng ban ngày. Bà nói rằng bà từng nghe tin đồn về chuyện đó từ vài năm trước và rất thất vọng vì tới bây giờ vẫn chưa thành hiện thực. (TTHN)
