Trần Doãn Nho/Người Việt
KENNEDALE, Texas (NV) – Ca khúc “Đưa Em Vào Hạ” của Trầm Tử Thiêng dính vào ký ức tôi như một kỷ niệm vô giá vì nó gợi nên một nỗi trăn trở và thao thức bồn chồn trước thực cảnh đất nước đắm chìm trong khói lửa chiến tranh lúc tôi mới bước vào ngưỡng cửa tuổi trưởng thành.
“Mùa Hè năm nay, anh sẽ đưa em về về phố chợ đôi ngày
Qua miền xa mà nghe rừng thiêng gọi lá…
(…)
Mùa Hè năm nay, anh sẽ đưa em vòng khắp cả hý trường
Nghe người ca bài ca lời thương lời nhớ
Chén tiễn chén đưa cho rã rời một đêm hẹn ước
Dứt áo tìm vui nơi chiến trường có bạn có thù.”
“Mùa Hè năm nay” trong ca khúc là mùa Hè 1967 – một năm rất nóng, nóng đất trời, nóng chiến trường, nóng mùa tranh cử tổng thống đầu tiên của nền Đệ Nhị Cộng Hòa – mà tôi được nghe lần đầu tiên khi đi vận động bầu cử trong các làng quê đầy kênh lạch ở tỉnh Chương Thiện (khu Trù Mật Vị Thanh – Hỏa Lựu), lòng vô cùng cảm khái.
Mùa Hè năm nay, 2024, 57 năm sau, là một mùa Hè cũng rất nóng trên toàn thế giới. Vào lúc cao điểm, ở New Delhi (Ấn Độ) nhiệt độ lên đến 126 độ F (52 độ C), ở Turbat (Pakistan) 128 độ F (54 độ C), ở Basra (Iraq), Mitribah (Kuwait), Tirat Tsvi (Israel) và Ahvaz (Iran) là 129 độ F (54 độ C) và ở Kebili (Tunisia) là 131 độ F (55 độ C)!
Nước Mỹ không chịu thua, nắng và nóng khắp nơi, từ miền Đông qua miền Tây, từ miền Bắc xuống miền Nam. Furnace Creek, tiểu bang California, nơi có trung tâm du lịch tại công viên Death Valley National Park thu hút trên 1 triệu du khách hằng năm, nhiệt độ lên đến 122 độ F ngày 3 Tháng Bảy, 127 độ F ngày 10 Tháng Bảy và 129 độ F ngày 11 Tháng Bảy cùng năm 2024, theo National Weather Service. Cũng ở nơi đây, nhiệt độ đã từng lên đến 134 độ F vào ngày 10 Tháng Bảy, 1913, một kỷ lục thế giới. Nằm giữa Los Angeles và Las Vegas trong sa mạc Mojave, đây là vùng đất cằn cỗi nằm ở khu vực trũng Bắc Mỹ, nhiệt độ trung bình hàng tháng thấp nhất là 95.2 độ F và cao nhất là 121.9 độ F. Có thể nói Death Valley là nơi có nhiệt độ cao nhất thế giới!
Mùa Hè năm nay còn là mùa Hè nóng sốt với những diễn biến kịch tính nhất trong lịch sử tranh cử tổng thống Hoa Kỳ mà cao điểm là vụ ám sát hụt cựu Tổng Thống Donald Trump, ứng cử viên tổng thống đảng Cộng Hòa, vào ngày 13 Tháng Bảy và sự rút lui có phần miễn cưỡng khỏi cuộc đua tổng thống của đương kim Tổng Thống Joe Biden, ứng cử viên tổng thống đảng Dân Chủ, vào ngày 21 Tháng Bảy, đưa đến sự “lên ngôi” của một phụ nữ da màu, lần đầu tiên giành được vai trò ứng cử viên tổng thống của một trong hai đảng chính trị lớn nhất của Hoa Kỳ, bà Kamala Harris. Điều này càng làm nóng thêm không khí chính trị Mỹ và cả chính trị thế giới. Bất cứ liên danh nào thắng cử cũng sẽ đưa đến những thay đổi không thể nào tiên đoán trước của toàn thế giới về nhiều mặt.
Mùa Hè năm nay là một mùa Hè khói lửa và chết chóc ở Dải Gaza (Gaza Strip) và ở Ukraine. Tuy đó là các xung đột địa phương, nhưng chúng dính líu đến quyền lợi của nhiều cường quốc, nên chứa đựng nguy cơ lan ra toàn thế giới.
Cuộc chiến Nga-Ukraine bước qua năm thứ ba, gần như bất phân thắng bại. Bom đạn Nga liên tục dội xuống ngày đêm trên các thành phố của Ukraine. Khủng khiếp nhất là vào ngày 8 Tháng Bảy, hàng chục hỏa tiễn đủ loại phóng vào nhiều thành phố Ukraine, gây thiệt hại nặng nề, trong đó, có ít nhất 32 người thiệt mạng, đa số là tại bệnh viện nhi đồng Okhmatdyt, thủ đô Kiev, lúc các bác sĩ và y tá đang chăm sóc bệnh nhi ở khoa chạy thận và truyền máu. Băng ghi hình ghi lại cảnh những hàng dài người dân đã vội vã tiếp tay với giới hữu trách đào bới từ đống gạch vụn, cứu được khoảng 40 trẻ em còn sống. Toàn bộ bệnh viện phải di tản vì hệ thống cung cấp nước uống, điện, oxy dự trữ bị phá hủy.
Ngoài bom đạn tàn phá, chiến tranh Ukraine còn được biểu tượng qua hình ảnh độc đáo của cụ bà Lidia Stepanivna, 98 tuổi, mặc một chiếc áo khoác ngoại cỡ, quấn khăn quàng qua đầu và cây gậy, trốn thoát khỏi vùng chiến sự bằng cách đi bộ cả chục cây số trong tình trạng không có thức ăn và nước uống, lại bị vấp ngã nhiều lần. Là người sống sót sau Đệ Nhị Thế Chiến, cụ cho biết: “Tôi chẳng còn gì cả, nhưng tôi đã rời Ukraine trên chính đôi chân của mình.”
Ở Dải Gaza (Gaza Strip), cuộc chiến mới có 10 tháng nhưng sự tàn phá và chết chóc khủng khiếp hơn Ukraine gấp bội. Hầu hết dân chúng trong số hơn 2 triệu người Palestine đã bị đẩy ra khỏi nhà nhiều lần, di chuyển loanh quanh trong một dải đất hẹp, diện tích 365 km vuông, khi cuộc chiến bắt đầu. Đã có gần 40,000 người thiệt mạng. Họ là nạn nhân trực tiếp của sự trả thù của Do Thái sau ngày tổ chức Hamas gây ra cuộc thảm sát 7 Tháng Mười, 2023, giết chết 1,200 người ở Do Thái và bắt giữ hơn 200 người làm con tin.
Nhưng đồng thời họ là nạn nhân của mối thù truyền kiếp Do Thái-Palestine, và chua chát hơn, cũng là nạn nhân của chính họ vì tổ chức Hamas được khai sinh và tồn tại trong lòng Dải Gaza. Không nơi nương tựa, các gia đình phải chen chúc sống ở trong các trại dựng tạm ngoài trời do Liên Hiệp Quốc thiết lập trong các trường học hoặc trong các khu nhà đã bị tàn phá, đối diện với nhiệt độ mùa Hè nóng bức, không điện, không nước, không trường học, không bệnh viện.
Điều mỉa mai là, nhà cửa thì bị phá hủy hoàn toàn, nhưng ngoài số ít tài sản mang theo, những người trong gia đình luôn giữ một thứ chẳng biết để làm gì: chùm chìa khóa và giấy tờ sở hữu nhà. Với họ, dù có thể hoàn toàn vô giá trị, nhưng chúng là những thực thể để người Palestine bám vào: hy vọng về một ngày được trở lại mái nhà xưa. Chiếc chìa khóa nhà sẽ không chỉ là vật kỷ niệm, mà còn là ký ức của cuộc sống. Họ cho biết, hễ còn nhìn thấy chìa khóa, là còn nhìn thấy ngôi nhà.
Có vẻ như Do Thái là kẻ chủ động gây chiến và chủ trương giết chóc và phá hoại. Không. Họ cũng là nạn nhân, không chỉ từ Hamas, mà cũng từ chính họ. Để trả đũa cho cuộc thảm sát 7 Tháng Mười bằng cách phá hủy nhà cửa nhằm truy sát các chiến binh Hamas ẩn nấp trong các đường hầm, họ giết lây đến những người dân vô tội, đưa đến sự lên án của quốc tế, kể cả chính từ các đồng minh thân cận, trong đó có Hoa Kỳ.
Thủ tướng của họ, Benjamin Netanyahu, bị Tòa Án Hình Sự Quốc Tế (ICC) ra lệnh bắt giữ, quy kết cùng một tội như ông Vladimir Putin, tổng thống Nga, khi đưa quân xâm lăng Ukraine. Mặt khác, đất nước Israel cũng chẳng an toàn. Nó thường xuyên bị lực lượng Hezbollah, đồng minh của Hamas, tấn công, mà cao điểm là vào ngày 27 Tháng Bảy, hỏa tiễn của Hezbollah rơi vào sân banh của một ngôi làng trên cao nguyên Golan, giết chết nhiều trẻ em vô tội đang chơi đá banh.
Mùa Hè năm nay cũng nóng lên với hai giải túc cầu tầm mức thế giới: giải Euro (Châu Âu) và giải Copa (Châu Mỹ), được nối tiếp là “Thế Vận Hội Paris 2024” (2024 Paris Olympics) với hàng trăm trận thi đấu thể thao liên tục, kéo dài từ giữa Tháng Sáu đến giữa Tháng Tám, từ sáng đến chiều.
Nếu ở Châu Âu và Châu Mỹ, người ta có thể theo dõi các trận thi đấu vào ban ngày, thì ở Việt Nam, hàng chục triệu người mê thể thao gần như phải thức suốt đêm nếu muốn xem và… cá độ.
Một điều đặc biệt cần ghi nhận, nếu giải Euro và Copa mang lại sự hào hứng của giới mộ điệu toàn thế giới, thì đáng tiếc thay, lễ Khai Mạc Thế Vận Hội Paris bị lên án là “Lễ khai mạc tệ nhất từ trước đến nay” (Since its inception, Paris 2024 has claimed the status of the worst Olympics in history).
Trong số khá nhiều sai sót khác được nêu ra, thì sai sót lớn nhất là tiết mục có bố cục và hình ảnh gợi nhớ đến bức tranh “Bữa Tiệc Ly” (The Last Supper) của danh họa Leonardo da Vinci, tạo ra một làn sóng chỉ trích trên toàn cầu, kể cả từ Tòa Thánh Vatican, theo đó, nó vừa không phù hợp với tinh thần thể thao lại vừa mang tính chất nhạo báng Thiên Chúa Giáo. Mặc dầu những chỉ trích này xuất phát từ sự hiểu lầm ý định của ban tổ chức (theo lời giải thích của ông Thomas Jolly, giám đốc nghệ thuật của lễ khai mạc) và mặc dầu nó nằm trong một âm mưu nhằm bôi nhọ chính phủ Pháp hiện nay của ông Emmanuel Macron, tổng thống, xuất phát từ những thành phần cực hữu ở Pháp (theo sự biện minh của ban tổ chức), nhưng thiệt hại vẫn là thiệt hại: một nước Pháp vốn từng được xem là đỉnh cao của văn hóa toàn cầu đột nhiên bị hạ giá một cách đáng buồn.
Chấm phá vài nét như trên, “mùa Hè năm nay” (2024) quả là một mùa Hè đáng nhớ.
Không những đáng nhớ, nó còn có thể định hình cho bộ mặt của toàn nhân loại trong cả thập niên sắp tới. (Trần Doãn Nho) [qd]
