Lâm Hoài Thạch/Người Việt
SANTA ANA, California (NV) – Đông đảo đồng hương đến dự buổi họp mặt Hè 2025 của Gia Đình Cựu Nhân Viên Sở Thông Tin JUSPAO/USIS Hoa Kỳ và những cựu nhân viên các cơ quan Hoa Kỳ tại Việt Nam trước 1975, được tổ chức vào trưa Chủ Nhật, 10 Tháng Tám, tại nhà hàng White Palace 2, Santa Ana.
Theo ban tổ chức, từ năm 1965 đến khoảng cuối năm 1974, Văn Phòng Công Vụ Liên Hợp Hoa Kỳ (Joint United States Public Affairs Office – JUSPAO) là một tổ chức gồm nhiều cơ quan chuyên cung cấp, hỗ trợ những hoạt động thông tin đặc biệt tại miền Nam Việt Nam, với sự tham gia của Quân Đội Hoa Kỳ, Cơ Quan Thông Tin Hoa Kỳ (The United States Information Agency – USIA), và Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ. Vai trò của JUSPAO là chỉ đạo các hoạt động công vụ, ngoại giao công chúng, và tâm lý.
USIA được thành lập với nhiều bộ phận khác nhau. Một trong những bộ phận quan trọng nhất là Cơ Quan Dịch Vụ Thông Tin Hoa Kỳ (United States Information Service – USIS). Trước năm 1975, trong thời chiến tranh tại Việt Nam, bộ phận ở hải ngoại của USIA là USIS. Cơ quan này tìm cách thúc đẩy sự hiểu biết đồng cảm về văn hóa Mỹ ở hải ngoại, và xây dựng sự ủng hộ của công chúng đối với chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ ở các quốc gia trên thế giới.
Bà Đỗ Thị Hồng Phượng, hội trưởng Hội Cựu Nhân Viên Các Cơ Sở Hoa Kỳ tại Việt Nam, Nam California và là trưởng ban tổ chức nói: “Cám ơn Chúa đã ban ơn lành cho tôi trong cuộc đời này, và tất cả đã được Chúa sắp xếp. Tôi rất cảm động khi nhớ lại những ngày vui làm việc với JUSPAO lúc còn trong nước. Khi sang đây, tôi được gặp gỡ lại những bạn đồng nghiệp, cũng như những cựu nhân viên của nhiều cơ quan Hoa Kỳ khác.”
“Trước đây, tôi thường tổ chức những buổi họp mặt của các cựu nhân viên làm việc cho tất cả các cơ quan Hoa Kỳ tại Việt Nam, như MAAG, MAC-V, DAO, USAID, USOM, JUSPAO, tòa đại sứ… Sài Gòn ngày xưa rất đông người. Rồi hơn 50 năm trôi qua, sống trên xứ người, những người ở lứa tuổi chúng tôi không còn bao nhiêu người còn lại, vì tất cả đã trên 80 tuổi rồi. Nhưng tôi cũng vẫn còn liên lạc với một số các bạn, nên mỗi lần tổ chức tiệc họp mặt, tôi đều thông tin với những ai còn trên đời này, và có thể đến dự, để chúng ta có cơ hội gặp lại nhau ít lần nữa. Vì thời gian sẽ không còn cho chúng ta cơ hội gặp nhau nhiều lần nữa,” bà Phượng tâm tình.
Bà Đỗ Thị Minh Nguyệt, cựu nhân viên Tòa Đại Sứ Hoa Kỳ tại Sài Gòn 1965-1975, cho hay: “Lúc bấy giờ, vai trò của tôi là phụ tá của giám đốc lãnh sự ở Sài Gòn. Nhiệm vụ của tôi là lo về những hồ sơ cho những người Việt Nam muốn định cư tại Hoa Kỳ, như du học sinh, vợ của những công dân Mỹ, những hồ sơ về những đứa trẻ mồ côi sẽ được định cư tại Hoa Kỳ. Trong nhiều trường hợp, có những em là con của các cựu quân nhân Hoa Kỳ trong thời chiến. Những chủ hồ sơ xin nhập cư Hoa Kỳ do tôi phỏng vấn, và họ sẽ được cấp visa nếu họ có đủ điều kiện để được định cư tại Hoa Kỳ.”
Trong số những người đến dự, có nhiều người là cựu học sinh trường Lycée Albert Sarraut Hà Nội trước năm 1954. Đây là những người được học trường Tây mà lúc bấy giờ họ được xem như là giới thượng lưu trí thức.
Bác Sĩ Nguyễn Duy Ái là một cựu học sinh trường Lycée Albert Sarraut Hà Nội. Trước năm 1975, ông là giảng sư Đại Học Y Khoa Sài Gòn.
Ông kể: “Ngày xưa tôi là bạn học cùng lớp với chị Hồng Phượng, nên khi sang đây, mỗi lần có những buổi họp mặt bạn thân hữu thì chị cũng có mời tôi đến tham dự. Tại Việt Nam trong thời chiến, khi tôi tốt nghiệp bác sĩ, lúc đó, trong số bạn cùng trường Lycée Albert Sarraut Hà Nội, có nhiều người làm việc cho những cơ quan của Hoa Kỳ tại Việt Nam. Tại hải ngoại, tôi cũng đã tốt nghiệp ngành Y Khoa và được hành nghề. Giờ thì tôi đã về hưu, và những bạn bè cũ cũng đã già hết rồi. Vì thế, mỗi lần gặp nhau như thế này, đó là niềm vui hiếm có cho những người trong tuổi xế chiều.”
Buổi gặp gỡ có chương trình văn nghệ, do gia đình cựu nhân viên các cơ sở Hoa Kỳ tại Việt Nam và thân hữu đóng góp.
Về sự hình thành của JUSPAO/USIS, trong chuyến thăm miền Nam Việt Nam vào Tháng Ba, 1965, ông Carl Rowan, giám đốc Cơ Quan Thông Tin Hoa Kỳ, và Tướng Harold K. Johnson, tham mưu trưởng Lục Quân Hoa Kỳ, quan sát thấy có nhiều khó khăn và sự kém hiệu quả của các hoạt động tâm lý không phối hợp chặt chẽ, còn được gọi là PSYOP, hoạt động quân sự, nhằm mục đích tác động đến trạng thái tinh thần của địch, và thông qua các biện pháp phi chiến đấu, chẳng hạn như phát tờ rơi.
Sau đó, họ trình bày với Tổng Thống Lyndon B. Johnson và yêu cầu ông hợp nhất tất cả các hoạt động tình báo nước ngoài và PSYOP vào một văn phòng duy nhất. Tổng thống Mỹ đã sớm phê duyệt đề nghị này, đồng thời sáp nhập chung các cơ quan USIS, Bộ Tư Lệnh Hỗ Trợ Quân Sự tại Việt Nam (Military Assistance Command Vietnam – MACV) và Cơ Quan Phát Triển Quốc Tế Hoa Kỳ (United States Agency for International Development – USAID). Sau đó, các cơ quan này được liên kết với nhau. Và văn phòng Công Vụ Liên Hợp Hoa Kỳ (USIS) được chính thức thành lập vào ngày 14 Tháng Năm, 1965, theo chỉ thị số 186 của Tòa Đại Sứ Hoa Kỳ tại Sài Gòn. [đ.d.]
