WASHINGTON, DC (NV) – Ông Trump Donald Trum đọc diễn văn thông điệp liên bang đầu tiên trong nhiệm kỳ thứ hai của ông vào ngày 24 Tháng Hai, đánh dấu thời điểm then chốt để xác định lộ trình của chính phủ.
Trong bài diễn văn kéo dài 108 phút, ông Trump trình bày viễn cảnh về một nước Mỹ phục hồi nhanh chóng, với đặc điểm là biên giới được bảo mật và một cuộc “xoay chuyển” kinh tế mang tính lịch sử.
Tuy nhiên, luận điểm lạc quan này đang gặp phải sự hoài nghi từ công chúng. Một cuộc thăm dò dư luận gần đây của NPR/PBS News/Marist cho thấy cứ 10 người Mỹ thì có 6 người tin rằng tình trạng quốc gia hiện đang tồi tệ hơn so với một năm trước. Khi chính phủ bước sang năm thứ hai, một cuộc duyệt xét các trụ cột chính của bài diễn văn – di trú, kinh tế và ngoại giao, tiết lộ một bức tranh phức tạp, trong đó những tuyên bố chính thức thường khác biệt với các dữ liệu liên bang và hồ sơ lịch sử.
An ninh biên giới và di trú
Ông Trump khẳng định Hoa Kỳ hiện đang sở hữu “biên giới mạnh mẽ và an ninh nhất trong lịch sử Hoa Kỳ.” Các dữ liệu liên bang có phần hỗ trợ cho tuyên bố này; số vụ chạm trán của Tuần Tra Biên giới tại biên giới Hoa Kỳ – Mexico giảm xuống mức thấp nhất trong hơn 50 năm qua.
Mặc dù có sự sụt giảm này, những lời lẽ của chính phủ về bản chất của các đợt di cư trước đây vẫn mâu thuẫn với các sự kiện đã được xác lập. Trong khi ông Trump tuyên bố rằng hàng triệu cá nhân “không được kiểm soát,” bao gồm hàng ngàn kẻ sát nhân và những người trốn khỏi các viện dưỡng lão xâm nhập dưới thời chính phủ Biden, các cuộc nghiên cứu nhất quán cho thấy người di dân ít có khả năng phạm tội hơn công dân Hoa Kỳ. Hơn nữa, các chương trình như ứng dụng CBP One – một ứng dụng điện thoại dùng để sắp xếp các cuộc hẹn xin tị nạn, và quy chế tạm tha nhân đạo đều đòi hỏi việc thanh lọc và phỏng vấn đối với nhiều người mới đến.
Những tranh chấp về di trú nội địa cũng trở thành tâm điểm. Ông Trump cáo buộc cộng đồng người Somali tại Minnesota “vơ vét” $19 tỷ của người đóng thuế. Dù Bộ Tư Pháp truy tố khoảng 100 bị can tại Minnesota về tội gian lận liên quan đến các chương trình dinh dưỡng nhi đồng thời đại dịch, tổng số tiền liên quan trong các vụ án nổi cộm đó ước tính vào khoảng hàng trăm triệu, chứ không phải hàng tỷ như đã nêu trong bài diễn văn.
Thành tích kinh tế
Trọng tâm của bài diễn văn là ông Trump tuyên bố tiếp quản một “nền kinh tế trì trệ” vào năm 2025. Các chỉ số kinh tế từ cuối năm 2024 lại cho thấy một câu chuyện khác; vào thời điểm đó, tờ The Economist mô tả nền kinh tế Hoa Kỳ là “niềm mơ ước của thế giới” nhờ sự phục hồi mạnh mẽ sau đại dịch.
Trong khi ông Trump phô trương 53 lần lập kỷ lục cao nhất của thị trường chứng khoán, một tuyên bố được bảo chứng bởi chỉ số kỹ nghệ Dow Jones vượt quá ngưỡng 50,000 điểm, thì các chỉ số khác lại cho thấy xu hướng đang giảm dần:
-Tăng trưởng việc làm: Chỉ có 181,000 công việc được tạo thêm trong năm 2025, một sự sụt giảm mạnh so với mức 1.4 triệu việc làm của năm 2024.
-Kỹ nghệ sản xuất: Bất chấp việc chính phủ sử dụng hàng rào thuế quan để thúc đẩy sản xuất nội địa, ngành này mất đi 108,000 việc làm trong năm 2025.
-Lạm phát: Ông Trump tuyên bố đã tiếp quản một mức lạm phát “kỷ lục,” tuy nhiên tỷ lệ này là 3.0% vào Tháng Giêng, 2025, thấp hơn nhiều so với mức đỉnh điểm lịch sử 14.8% ghi nhận vào năm 1980.
Chính phủ cũng nhấn mạnh về “Dự Luật Lớn và Đẹp” (One Big Beautiful Bill), được mô tả là đợt cắt giảm thuế lớn nhất trong lịch sử. Tuy nhiên, một phân tích của Hiệp Hội Thuế Vụ (Tax Foundation) xếp dự luật này đứng thứ sáu. Mặc dù dự luật có các khoản miễn giảm cho tiền tiền tip và tiền làm thêm ngoài giờ, nhưng Cơ Quan Ngân Sách Quốc Hội (CBO) gợi ý rằng phần lớn số tiền tiết kiệm được sẽ mang lại lợi ích cho các gia đình giàu có, trong khi các gia đình có thu nhập thấp có thể gặp tình cảnh tồi tệ hơn do việc cắt giảm đồng thời các chương trình an sinh xã hội như Medicaid.
Năng lượng và thuế quan
Một viên đá tảng trong nghị trình “Nước Mỹ Trên Hết” là việc sử dụng thuế quan. Ông Trump gợi ý rằng các khoản thuế này, thu về khoảng $30 tỷ mỗi tháng, cuối cùng có thể thay thế thuế thu nhập. Tuy nhiên, Tối Cao Pháp Viện gần đây bác bỏ gần một nửa các mức thuế này, phán quyết rằng nhánh hành pháp đã vượt quá thẩm quyền của mình. Các kinh tế gia lưu ý những chi phí này phần lớn do các doanh nghiệp Hoa Kỳ chi trả và thường được trút lên vai người tiêu thụ.
Về năng lượng, ông Trump tuyên bố đã đẩy giá xăng xuống dưới $2.30 tại hầu hết các tiểu bang. Mặc dù mức trung bình toàn quốc là $2.92, thấp hơn so với một năm trước, nhưng chỉ có khoảng 10% các trạm xăng trên toàn quốc cung cấp mức giá thấp như đã đề cập. Tương tự, dù sản lượng dầu hỏa của Hoa Kỳ đạt mức kỷ lục vào năm ngoái, đây là sự tiếp nối của xu hướng tăng trưởng kéo dài bốn năm hơn là một sự thay đổi đột ngột về chính sách; sản lượng thực tế được dự báo sẽ giảm vào năm 2026 do giá cả toàn cầu thấp.
Ngoại giao và an ninh quốc gia
Ông Trump nêu bật “Chiến dịch Búa Đêm” (Operation Midnight Hammer) như một bước đột phá đã “xóa sổ” chương trình hạt nhân của Iran. Mặc dù các cuộc không kích của Hoa Kỳ và Do Thái đã gây ra thiệt hại đáng kể vào Tháng Sáu năm ngoái, nhưng việc thiếu vắng các thanh sát viên quốc tế khiến việc đánh giá toàn diện là bất khả thi. Tuyên bố này càng trở nên phức tạp hơn bởi những cảnh báo gần đây của chính phủ về các cuộc không kích tiềm tàng mới vào cùng các cơ sở đó.
Về mặt ngoại giao, ông Trump tuyên bố đã chấm dứt tám cuộc chiến trong vòng mười tháng. Dù ông thành công trong việc môi giới một thỏa thuận đình chiến giữa Do Thái và Hamas vào Tháng Mười, 2024, khu vực này vẫn còn biến động. Các báo cáo chỉ ra rằng hàng trăm người Palestine thiệt mạng trong các cuộc không kích sau thỏa ước, và cả hai bên đều cáo buộc nhau vi phạm lệnh ngừng bắn thường xuyên.
Y tế công cộng và chính quyền
Bản thông điệp đã giới thiệu “Kế Hoạch Chăm Sóc Sức Khỏe Vĩ Đại,” đề xuất việc cấp tiền trực tiếp cho công dân để bỏ qua các công ty bảo hiểm. Tuy nhiên, kế hoạch này hiện vẫn chỉ là một tập hợp các ưu tiên chứ chưa được ban hành thành luật. Trong thời gian chờ đợi, chi phí y tế vẫn là mối quan tâm hàng đầu của cử tri; phí bảo hiểm ACA tăng gấp đôi trung bình trong năm nay sau khi một số khoản tín dụng thuế hết hạn.
Trên phương diện lập pháp, ông kêu gọi thông qua “Đạo Luật Ngăn Chặn Giao Dịch Nội Gián” (Stop Insider Trading Act) để ngăn chặn các thành viên Quốc Hội trục lợi từ những tin tức không phổ biến ra công chúng. Bất chấp sự quan tâm của công chúng từ cả hai đảng, dự luật hiện vẫn thiếu sự ủng hộ rộng rãi cần thiết để trở thành luật, sau nhiều năm thất bại tương tự của các chính phủ tiền nhiệm.
***
Thông Điệp Liên Bang năm 2026 phô diễn một nhiệm kỳ ông Trump tập trung vào các chính sách thương mại quyết đoán, tăng cường kiểm soát biên giới và một sự thay đổi căn bản trong chi tiêu liên bang. Trong khi chính phủ có thể viện dẫn các thành công về thống kê chạm trán biên giới và hiệu suất thị trường chứng khoán, thì những thực tại kinh tế và xã hội rộng lớn hơn, từ sự trì trệ của ngành sản xuất đến chi phí điện nước gia tăng, trình bày một bức tranh đa sắc thái hơn so với những gì được tuyên bố từ diễn đàn Hạ Viện.
Khi năm thứ hai của nhiệm kỳ bắt đầu, khả năng của chính phủ trong việc dung hòa những lời lẽ lạc quan với thực tế của công chúng Mỹ sẽ quyết định vị thế của họ trong cuộc bầu cử giữa kỳ năm 2026. (HV)
