WASHINGTON, DC (NV) – Người Mỹ phải xếp hàng dài trước Tối Cao Pháp Viện (TCPV) để bảo vệ Tu Chính Án Thứ 14, vốn đã thành điều lệ và áp dụng từ 158 năm trước. Theo NBC, NYTimes và các hãng truyền thông lớn khác loan tin hôm Thứ Tư, 1 Tháng Tư.
Sáng nay, Thứ Tư, TCPV tranh luận về một vấn đề vốn được ghi rõ trong Tu Chính Án Thứ 14 từ năm 1868. Đó là “liệu một đứa trẻ sinh ra tại Hoa Kỳ có phải là công dân Hoa Kỳ hay không, bất kể cha mẹ của đứa trẻ đó có phải là công dân hay không?”
Dù hơn một thế kỷ qua, câu trả lời về cơ bản luôn là “Có” dựa trên Tu Chính Án Thứ 14, từng được phê chuẩn để bảo đảm quốc tịch cho những người Mỹ da đen từng bị nô lệ sau phán quyết Dred Scott v. Sandford.
Nhưng sau 158 năm, người dân Mỹ đã xếp hàng dài trước một ngày đêm, bên ngoài TCPV, để bảo vệ điều lệ Hiến Pháp. Đồng thời, phản đối sắc lệnh hành pháp do Tổng Thống Trump ban hành vào Tháng Giêng, năm 2025, hạn chế quyền công dân theo nguyên tắc nơi sinh.
Một giới chức cấp cao của Liên Đoàn Tự Do Dân Sự Mỹ (ACLU) chia sẻ với Người Việt vào tối Thứ Ba: “Luật Sư ,Giám Đốc Pháp Lý Cecillia Wang của chúng tôi sẽ thực thi nhiệm vụ của bà bên trong tòa tối cao một cách tuyệt vời nhất. Bà là người Mỹ gốc Hoa thế hệ thứ hai.”
Bên ngoài TCPV, là những người dân đến từ khắp nơi trên nước Mỹ.
Theo NBC, ông Leo Contreras, 43 tuổi, đã bay từ Kansas City và ngủ hai đêm ngoài trời nhằm cố gắng giành được một chỗ ngồi bên trong Tối Cao Pháp Viện. Ông muốn theo dõi các phiên tranh luận về sắc lệnh quyền công dân theo nơi sinh của ông Trump.
“Vấn đề nằm ở chỗ đây là điều mà các thành viên Đảng Cộng Hòa đã nỗ lực xóa bỏ từ rất lâu rồi,” ông Contreras – người tự nhận mình là một người quan tâm chính trị – chia sẻ.
“Và theo quan điểm của tôi, điều này sẽ ảnh hưởng đến mọi người dân Mỹ,” ông Contreras nói với NBC.
Ông Contreras cho biết mình đã ngủ ngay trên vỉa hè. Đến đêm thứ hai thì ông mượn được một chiếc túi ngủ. Cùng với một người đàn ông khác cũng chờ trước TCPV, hai người đã thay phiên nhau trông chỗ để cả hai có thể đi vệ sinh hoặc ghé vào cửa hàng mua đồ.
“Thật kinh khủng, đặc biệt là đêm đầu tiên,” ông kể lại với NBC. “Trời lạnh buốt, lạnh thấu xương, lạnh đến mức mặt sàn bê tông cũng đóng băng.”
Cô Rose Griffis, 39 tuổi, đã chờ đợi bên ngoài tòa TCPV từ khoảng 1 giờ 30 phút sáng để có cơ hội được “chứng kiến lịch sử đang được tạo nên.”
“Tiền lệ đã được thiết lập tại nhiều tòa án trước thời điểm này, vậy mà giờ đây, chúng ta lại phải khơi lại cuộc đấu tranh này một lần nữa,” cô chia sẻ với NBC.
Griffis cho biết cô đã thức trắng từ 9 giờ sáng hôm qua, ngoại trừ một giấc ngủ ngắn chừng 45 phút ngay trên vỉa hè.
“Trời có hơi se lạnh, nhưng xung quanh chúng tôi toàn là những con người tuyệt vời, nhờ đó mà bầu không khí nơi đây phảng phất chút hưng phấn,” cô nói. “Không phải ngày nào bạn cũng có cơ hội trở thành một phần của khoảnh khắc như thế này, và chắc chắn cũng chẳng phải ngày nào tổng thống Hoa Kỳ lại xuất hiện để bày tỏ quan điểm của mình.”
Mặc dù thiếu ngủ trầm trọng, cô cho biết mình vẫn cảm thấy “tràn đầy năng lượng.”
Anh Kevin Xu, cư dân Fairfax, Virginia, chia sẻ rằng cha mẹ anh đã di cư từ Trung Quốc sang Hoa Kỳ trong làn sóng nhập cư diễn ra suốt thập niên 1980 và 1990.
“Quyền công dân theo nguyên tắc nơi sinh chính là nền tảng vững chắc cho cộng đồng của chúng tôi – cộng đồng người Mỹ gốc Hoa,” anh Kevin Xu nói với NYTimes.
“Điều này thực sự phản ánh sự thay đổi sâu sắc trong quan niệm về ‘Giấc mơ Mỹ’ – về những gì mà Giấc Mơ Mỹ từng hứa hẹn,” anh Xu nhận định.
Anh kể lại rằng vào thời điểm cha mẹ anh mới đặt chân đến đây trong thập niên 1990, thái độ chung của xã hội là: mọi người chỉ cần chăm chỉ làm việc, “rồi các bạn sẽ trở thành người Mỹ, cũng giống như bất kỳ ai trong chúng tôi vậy.”
Ba mươi năm sau, anh cảm nhận rằng thái độ ấy đang dần đổi khác.
“Và đó thực sự là một điều đáng sợ,” anh nói.
Bà Kathleen Otal, 54 tuổi, tay cầm tấm biển với dòng chữ: “Sinh ra tại Hoa Kỳ = là người Mỹ.”
“Nền dân chủ của chúng ta đang bị xâm phạm và tấn công ngay từ những khía cạnh cơ bản nhất; tôi có mặt tại đây để bảo vệ nền dân chủ cũng như bảo vệ quyền con người của tất cả người dân Mỹ,” bà chia sẻ với NBC.
Khoảng 5 giờ 30 phút sáng Thứ Tư, anh Fabio Crynen, 28 tuổi, đã có mặt bên ngoài TCPV cùng một nhóm bạn học tại Georgetown. Nhóm của anh hy vọng có cơ hội được trực tiếp theo dõi các phiên tranh tụng.
Theo NBC, anh Crynen, người gốc Đức, cho biết anh rất muốn được tận mắt chứng kiến hoạt động của tòa án này, bởi nơi đây mang những nét khác biệt rất lớn “về văn hóa pháp lý so với các quốc gia của chúng tôi.”
“Vai trò và tầm quan trọng của từng vị thẩm phán riêng lẻ tại Hoa Kỳ là một điều khá độc đáo,” Crynen nhận định.
Nguyên nhân thứ hai, anh Crynen nói với NBC, bởi vì đây là một vụ án “mang tính bước ngoặt.”
“Nó phản ánh rất nhiều về những khác biệt trong phương pháp luận, cụ thể là giữa chủ nghĩa nguyên bản và quan điểm Hiến Pháp sống (living Constitution.) Do đó, xét từ góc độ pháp lý, vụ án này thực sự rất thú vị,” anh chia sẻ.
Đồng thời, anh nói thêm rằng mình cũng rất muốn được nhìn thấy ông Trump.
Theo các hãng truyền thông cho biết, Tổng Thống Trump đã đến TCPV cùng với Bộ Trưởng Tư Pháp Pam Bondi.
Ông John Sauer, luật sư đại diện chính phủ Mỹ, là người đầu tiên trình bày lập luận. Mỗi câu hỏi của thẩm phán, ông Sauer có hai phút phát biểu liên tục mà không bị ngắt lời.
Sau phần trình bày của ông John Sauer, Tổng Thống Trump rời TCPV, không nghe phần tranh luận của bên ACLU, đại diện là Giám Đốc Pháp Lý Cecillia Wang.
Theo nhận định từ AP, phần trả lời của ông Sauer đã vấp phải sự hoài nghi từ cả các thẩm phán thuộc phe bảo thủ lẫn phe tự do.
Các cuộc tranh luận đã kết thúc sau khoảng hai giờ. Các thẩm phán dự trù sẽ công bố quyết định của họ vào Tháng Sáu. (K.L)
