WASHINGTON, DC (NV) – Ít nhất 3.5 triệu người Mỹ mất quyền nhận trợ cấp thực phẩm từ chương trình Supplemental Nutrition Assistance Program (SNAP, hay quen gọi là food stamp), trong giai đoạn từ Tháng Bảy đến Tháng Hai, sau khi các quy định mới trong đạo luật “Big Beautiful Bill” của Tổng Thống Donald Trump bắt đầu có hiệu lực, theo một phân tích được CNBC tường thuật hôm Thứ Bảy, 30 Tháng Năm.
SNAP là chương trình liên bang giúp các cá nhân và gia đình thu nhập thấp mua thực phẩm, rất cần thiết trong lúc giá thức ăn, xăng, nhà ở, chăm sóc sức khỏe và các nhu cầu căn bản khác đã và đang gây áp lực lên đời sống người dân.
Đạo luật mà ông Trump gọi là “Big Beautiful Bill” được đảng Cộng Hòa quảng bá như một kế hoạch giảm lãng phí, tăng trách nhiệm giải trình và siết điều kiện nhận trợ cấp. Nhưng trong thực tế, các con số ban đầu cho thấy gánh nặng đang rơi thẳng vào nhóm yếu thế nhất là những người nghèo, người lớn tuổi, người bệnh, người vô gia cư, cựu quân nhân, trẻ em trong hệ thống foster care, cha mẹ nghèo có con vị thành niên, và cả một số cư dân hợp pháp nhưng chưa là công dân Mỹ.
Trong tài khóa 2025, gần 42 triệu người nhận SNAP, theo số liệu mới nhất của Department of Agriculture. Nhưng sau khi luật mới bắt đầu được các tiểu bang thực hiện, số người tham gia chương trình giảm ở mọi tiểu bang. Phân tích của Center on Budget and Policy Priorities (CBPP), một viện nghiên cứu chính sách phi đảng phái, cho thấy gần 9% người từng nhận SNAP trên toàn quốc mất trợ cấp, theo CNBC.
Đạo luật Big Beautiful Bill của đảng Cộng Hòa bao gồm $187 tỷ cắt giảm đối với SNAP, theo cơ quan Ngân Sách Quốc Hội (Congressional Budget Office -CBO) gọi đây là “đợt cắt giảm lớn nhất trong lịch sử chương trình.” Trong cùng một mô hình chính sách quen thuộc, chính quyền ông Trump và đảng Cộng Hòa dùng ngôn ngữ “kỷ luật ngân sách” và “chống lãng phí” để cắt chương trình cho người nghèo, trong lúc các chính sách thuế của họ lại thường đem lợi ích lớn cho giới giàu có, doanh nghiệp lớn, và những người có tài sản đầu tư.
Nói một cách đơn giản là người giàu được giảm thuế bằng chữ “tăng trưởng,” còn người nghèo bị cắt trợ cấp bằng chữ “trách nhiệm.” Luật mới không chỉ cắt tiền mà còn chuyển một phần trách nhiệm chi trả và hành chính sang các tiểu bang. Trước đây, trợ cấp SNAP là nghĩa vụ của liên bang. Nay các tiểu bang phải gánh thêm chi phí. Để giảm phần phải đóng góp, các tiểu bang có động cơ hạ tỷ lệ sai sót trong chi trả, gồm cả trả thiếu và trả thừa. Nhưng theo CBPP, khi các tiểu bang tìm cách giảm sai sót quá mạnh, nhiều người có thể bị mất quyền nhận trợ cấp vì giấy tờ, thủ tục, hoặc quyết định hành chính sai.
Đây là chỗ mà chính sách trở thành đời sống thật. Một người nghèo không chỉ cần đủ điều kiện mà họ còn phải vượt qua một mê cung giấy tờ. Ông Joseph Llobrera, giám đốc cao cấp nghiên cứu thuộc nhóm trợ giúp thực phẩm của CBPP, nói có cả một “núi giấy tờ” mà các gia đình phải nộp để nhận SNAP. Ông nói người dân bị cắt trợ cấp vì họ không vượt qua được quy trình, giấy tờ không được chấp thuận, hoặc họ bị từ chối sai.
Tiểu bang Arizona là nơi chịu tác động nặng nhất trong dữ liệu của CBPP vì bị mất 51% số người thụ hưởng SNAP. Ông Claudio Rodriguez, phó giám đốc phát triển cộng đồng tại Community Food Bank of Southern Arizona, nói khoảng 400,000 người Arizona mất quyền tiếp cận SNAP vì các quy định liên bang mới. Người nhận SNAP trung bình tại Arizona chỉ nhận khoảng $168 mỗi tháng. Nhưng với thủ tục kéo dài, nhiều người cảm thấy không đáng để tiếp tục nộp giấy tờ và gọi điện thoại chỉ để nhận một khoản trợ giúp khiêm tốn như vậy.
Các tiểu bang như Louisiana mất khoảng 20% người nhận SNAP, Tennessee gần 16%, Virginia gần 15%. Và đây mới chỉ là giai đoạn đầu. Nhiều tiểu bang chưa thực hiện đầy đủ các quy định mới, nên các chuyên gia cảnh báo số người mất trợ cấp sẽ còn tăng.
Tại California, ông Jared Call, giám đốc chính sách công và vận động của California Food Banks, nói các ngân hàng thực phẩm đang “chuẩn bị chịu tác động.” California dự kiến áp dụng giới hạn ba tháng trợ cấp mở rộng từ ngày 1 Tháng Sáu. Những người không đáp ứng yêu cầu mới sau ba tháng có thể mất trợ cấp, theo đó mỗi tháng có khoảng 55,000 đến 60,000 người California có thể mất trợ cấp, theo ước tính của ông Call. California Food Banks hiện phục vụ 6 triệu người mỗi tháng, cao hơn cả mức đỉnh thời COVID-18, thời điểm mà họ phục vụ 4.5 triệu người mỗi tháng.
Tại New York, bà Krista Hesdorfer của Hunger Solutions New York nói “điều tệ nhất vẫn còn ở phía trước.” Ở New York có khoảng 150,000 người mất SNAP, tính đến Tháng Hai, trước khi các quy định liên bang mới được thực hiện đầy đủ. Khoảng 300,000 đến 400,000 người New York dự kiến sẽ bị ảnh hưởng, đúng lúc họ đang vật lộn với giá thực phẩm tăng, cùng với chi phí nhà ở, chăm sóc sức khỏe và chăm sóc trẻ em.
Những người ủng hộ luật nói yêu cầu làm việc sẽ khuyến khích người dân đi làm. Nhưng thực tế phức tạp hơn nhiều. Luật mới mở rộng yêu cầu làm việc sang nhóm 55 đến 64 tuổi, cha mẹ có con vị thành niên từ 14 tuổi trở lên, người vô gia cư, cựu quân nhân và những trẻ em từng trong hệ thống foster care. Những người này trước đây có thể được miễn trừ hoặc ít bị ràng buộc hơn. Trong khi lịch làm việc thay đổi liên tục, người lao động nghèo có thể làm nhiều giờ nhưng vẫn khó chứng minh đủ tiêu chuẩn đúng mẫu giấy tờ.
Bà Crystal FitzSimons, chủ tịch Food Research and Action Center, nói việc đặt giới hạn thời gian nhận trợ cấp nhằm khuyến khích làm việc có thể “có vấn đề,” nhất là tại các cộng đồng có tỷ lệ thất nghiệp cao. Bà nói xã hội nên bảo đảm mọi người có quyền tiếp cận SNAP, nếu họ cần chương trình này để có được thực phẩm hàng ngày.
Các ngân hàng thực phẩm đang cố gắng bù đắp, nhưng họ không thể thay thế chính phủ liên bang. Tổ chức Community Food Bank of Southern Arizona ghi nhận quyên góp tăng 17% trong đợt vận động gần đây, cho thấy người dân biết hàng xóm của họ đang cần giúp. Nhưng các chuyên gia nói thực phẩm từ thiện không thể lấp khoảng trống SNAP.
Đáng chú ý hơn, American Public Health Association đang kêu gọi khôi phục $187 tỷ bị cắt khỏi SNAP và đảo ngược các thay đổi trong luật của ông Trump, gồm yêu cầu làm việc mở rộng. Bà Tia Williams, giám đốc Center for Public Health Policy của APHA, nói các cắt giảm này sẽ “tàn phá” sức khỏe cá nhân và cộng đồng, đồng thời đi ngược mục tiêu giảm bệnh mãn tính.
Center for American Progress, một tổ chức nghiên cứu chính sách cấp tiến, ước tính việc mất SNAP do yêu cầu làm việc mới có thể dẫn đến 70,000 ca tử vong trên toàn quốc vào năm 2040.
Nhìn tổng thể, “Big Beautiful Bill” của Tổng Thống Trump cho thấy một lựa chọn đạo đức và chính trị rất rõ. Khi chính phủ cần tiền cho người nghèo ăn, người ta nói phải kiểm soát lãng phí. Khi chính phủ cắt thuế cho người giàu, người ta gọi đó là thúc đẩy kinh tế. Nhưng một nền kinh tế không thể được gọi là mạnh nếu hàng triệu người bị đẩy khỏi chương trình thực phẩm giữa lúc giá cả tăng. Một xã hội không thể được gọi là công bằng nếu người nghèo phải chứng minh từng giờ làm việc, từng hóa đơn, từng tờ giấy, trong khi người giàu nhận ưu đãi bằng các dòng luật thuế mà họ không bao giờ phải xếp hàng để xin. (MPL) [dt]
