WASHINGTON, DC (NV) – Thâm hụt thương mại hàng hóa của Mỹ tăng mạnh trong Tháng Năm lên mức cao nhất trong 14 tháng, cho thấy chính sách thuế quan của Tổng Thống Donald Trump chưa đạt mục tiêu giảm nhập cảng, trong khi doanh nghiệp Mỹ vẫn phải mua nhiều hàng từ ngoại quốc để tránh thiếu hụt, giá cao, và gián đoạn chuỗi cung ứng do chiến tranh Iran gây ra.
Theo Reuters loan tin hôm Thứ Sáu, 26 Tháng Sáu, các con số từ Bộ Thương Mại Mỹ cho biết thâm hụt thương mại hàng hóa tăng 27.4% trong Tháng Năm, lên $105.8 tỷ, mức cao nhất kể từ Tháng Ba, 2025. Con số này lớn hơn nhiều so với mức dự báo $85 tỷ của các kinh tế gia được Reuters thăm dò.
Trang Trading Economics, dựa trên dữ liệu của U.S. Census Bureau, cũng ghi nhận thâm hụt thương mại hàng hóa Mỹ giảm xuống mức âm $105.8 tỷ trong Tháng Năm, so với âm $83.01 tỷ trong Tháng Tư. Đây là bước xấu đi rất nhanh chỉ trong một tháng, nhất là trong bối cảnh chính quyền Trump nhiều lần nói thuế quan sẽ giúp bảo vệ sản xuất trong nước và thu hẹp thâm hụt thương mại.
Sự gia tăng nhập cảng diễn ra trên nhiều nhóm hàng. Nhập cảng xe hơi tăng 6.3%. Nhập cảng hàng tiêu dùng tăng 5.7%. Nhập cảng vật tư công nghiệp, bao gồm dầu mỏ, tăng 4.8%. Nhập cảng thực phẩm, thức ăn chăn nuôi và đồ uống tăng 4.3%. Nhập cảng các loại hàng hóa khác tăng 11.5%.
Reuters cho biết các doanh nghiệp Mỹ đẩy mạnh đặt hàng sớm, có thể để tránh tình trạng thiếu hàng và giá cao hơn liên quan đến cuộc chiến tại Trung Đông. Cuộc chiến do Mỹ dẫn đầu chống Iran đã làm giá dầu, phân bón và nhiều loại hàng hóa khác tăng, đồng thời gây gián đoạn vận chuyển qua eo biển Hormuz.
Tuy nhiên, sau khi Mỹ và Iran ký thỏa thuận hòa bình sơ khởi hồi tuần trước, hàng hóa qua eo biển Hormuz đã tăng trở lại và giá dầu giảm mạnh. Điều đó làm dịu một phần lo ngại về chuỗi cung ứng, nhưng không xóa được vấn đề lớn hơn: kinh tế Mỹ vẫn lệ thuộc rất nhiều vào hàng nhập cảng.
Một điểm đáng chú ý là nhập cảng vẫn cao dù chính quyền Trump áp thuế quan. Tổng Thống Trump bảo vệ chính sách thuế này, nói rằng cần thiết để bảo vệ sản xuất trong nước và giảm thâm hụt thương mại. Nhưng số liệu Tháng Năm cho thấy thuế quan không làm nhập cảng giảm. Ngược lại, nhiều doanh nghiệp có thể đã nhập hàng sớm hơn để tránh giá tăng hoặc tránh rủi ro thiếu hàng.
Tuy nhiên, về dài hạn, vấn đề không chỉ là một tháng thâm hụt lớn. Theo Trading Economics cho biết Mỹ liên tục có thâm hụt thương mại từ năm 1976, do nhu cầu mạnh đối với hàng công nghiệp, hàng hóa vốn và hàng tiêu dùng nhập cảng. Năm 2025, thâm hụt thương mại hàng hóa Mỹ ở mức hơn $1.2 ngàn tỷ, gần như không thay đổi so với năm 2024 và vẫn thuộc nhóm lớn nhất từ năm 1960.
Trading Economics cũng cho biết những thâm hụt song phương lớn nhất của Mỹ trong năm 2025 là với Liên Âu, khoảng $218.8 tỷ; China: $202.1 tỷ; Mexico: $196.9 tỷ; Việt Nam: $178.2 tỷ; Taiwan: $146.8 tỷ; cùng nhiều đối tác khác như Thái Lan, Nhật, Ấn Độ, Nam Hàn và Canada.
Một yếu tố mới trong câu chuyện này là làn sóng đầu tư AI. Reuters dẫn các kinh tế gia cảnh báo rằng ngay cả khi chuỗi cung ứng bình thường trở lại, thâm hụt thương mại vẫn có thể cao vì đầu tư AI của Mỹ đang phụ thuộc nặng vào thiết bị nhập cảng. Nhập cảng hàng hóa vốn chỉ tăng 0.4% trong Tháng Năm, nhưng tăng tới 41.9% so với cùng kỳ năm trước, phản ánh cơn sốt chi tiêu cho AI.
Điều này đặt ra một nghịch lý khi Mỹ muốn dẫn đầu AI, nhưng để xây dựng hạ tầng AI, Mỹ lại cần nhập cảng rất nhiều thiết bị. Nếu AI sau này tạo ra nhiều xuất cảng dịch vụ, như phần mềm, điện toán đám mây, mô hình dữ liệu và công nghệ cao, thâm hụt hàng hóa có thể được bù lại. Nhưng nếu AI chỉ tạo ra bong bóng đầu tư dựa trên thiết bị nhập cảng, nền kinh tế sẽ chịu thêm áp lực.
Thâm hụt thương mại hàng hóa Mỹ tăng lên $105.8 tỷ trong Tháng Năm không chỉ là một con số kinh tế xấu nhưng cho thấy kinh tế Mỹ đang bị kéo giữa các chính sách thiếu viễn kiến chiến lược như chiến tranh Iran làm doanh nghiệp nhập hàng sớm, thuế quan chưa giảm được nhập cảng, và AI đang tạo thêm nhu cầu thiết bị nước ngoài.
Trong hoàn cảnh đó, lời hứa dùng thuế quan để giảm thâm hụt thương mại của ông Trump đang gặp một thực tế khó cãi rằng Mỹ vẫn cần thế giới nhiều hơn những gì chính trị khẩu hiệu muốn thừa nhận. (MPL) [dt]
