Luật giảm bao bì nhựa có thể khiến người dân California phải trả thêm tiền

Luật Thượng Viện 54, do Thống Đốc Gavin Newsom ký bốn năm trước, đặt mục tiêu đến năm 2032 giảm 25% lượng nhựa dùng một lần trong bao bì và dụng cụ ăn uống vốn không thể tái chế hoặc phân hủy hữu cơ. Luật buộc các công ty sản xuất và bán hàng hóa đóng gói phải chịu phần lớn chi phí thu gom, tái chế hoặc tiêu hủy số bao bì do họ đưa ra thị trường.

California giao cho Circular Action Alliance, một tổ chức bất vụ lợi đại diện các doanh nghiệp sản xuất bao bì và hàng hóa đóng gói, soạn thảo kế hoạch thực hiện các mục tiêu của tiểu bang. Tổ chức ước tính chương trình cần khoảng $17.2 tỷ trong năm năm và đang xin thêm ba năm để đáp ứng thời hạn cắt giảm lượng nhựa tại nguồn.

Tranh cãi hiện nay tập trung vào cách Circular Action Alliance tính phí đối với từng nhà sản xuất, mức chi phí cuối cùng có thể chuyển sang người mua hàng và cơ chế giám sát tổ chức này.

Một nghiên cứu do các hiệp hội doanh nghiệp đặt hàng thực hiện, ước tính luật có thể khiến mỗi gia đình California tốn thêm từ $683 đến $948 một năm, cao gấp khoảng ba lần mức $190 do tiểu bang dự tính trước đây. Các hiệp hội cho rằng tổng chi phí thi hành có thể cao hơn hàng chục tỷ đô la so với ước tính ban đầu của California.

Những con số trên đang bị tranh luận và chưa phản ánh mức tăng giá thực tế. Tuy nhiên, giới doanh nghiệp cho rằng chi phí mới sớm muộn cũng được tính vào giá thực phẩm, chai dầu gội và nhiều sản phẩm đựng trong bao bì nhựa.

Cơ Quan Tái Chế Và Thu Hồi Tài Nguyên California (CalRecycle) từ chối trả lời phỏng vấn nhưng cho biết luật được soạn thảo nhằm bảo vệ người tiêu dùng và thúc đẩy các nhà sản xuất thiết kế bao bì dễ tái chế hơn.

Bà Zoe Heller, giám đốc CalRecycle, nói người dân California đang cùng lúc gánh chi phí sinh hoạt tăng cao và hậu quả ô nhiễm từ các loại bao bì ngày càng phức tạp, vốn không thích hợp với hệ thống tái chế mà chính quyền địa phương, người đóng phí dịch vụ và tiểu bang xây dựng trong bốn thập niên qua.

Theo bà Heller, luật sẽ được thực hiện theo từng bước, cho phép doanh nghiệp điều chỉnh thiết kế bao bì, đầu tư vào hệ thống tái chế, giảm đồ nhựa dùng một lần và sửa đổi kế hoạch trong quá trình thi hành.

Ai giám sát tổ chức thu phí?

Hồi Tháng Sáu, Circular Action Alliance công bố mức đóng góp của từng nhà sản xuất vào chương trình giảm rác thải nhựa. Viện Sản Phẩm Sữa California cho biết một số doanh nghiệp có thể phải đóng hơn $10 triệu.

Mức phí cao khiến giới doanh nghiệp đặt câu hỏi về việc ai sẽ giám sát Circular Action Alliance. Bà Katie Davey, giám đốc điều hành của viện, cho rằng tổ chức này được giao quản lý một khoản tiền rất lớn, trong khi mức độ công khai và trách nhiệm giải trình thấp hơn các cơ quan công quyền. Circular Action Alliance không phải mở các cuộc họp cho công chúng theo Luật Brown, cũng không phải trực tiếp cung cấp hồ sơ khi có yêu cầu. Ngân sách, nhân sự và mức phí của tổ chức không cần Quốc Hội California phê chuẩn.

Các tài liệu Circular Action Alliance nộp cho CalRecycle hoặc cơ quan công quyền vẫn có thể được công khai. CalRecycle cũng phải phê chuẩn kế hoạch thi hành và mức phí, đồng thời có quyền kiểm tra hoạt động của tổ chức. Bà Larine Urbina, phát ngôn viên Circular Action Alliance, nói tổ chức chỉ thi hành những yêu cầu ghi trong Luật Thượng Viện 54 dưới sự giám sát của CalRecycle, chứ không quyết định chính sách của California.

Doanh nghiệp chưa hết lo ngại vì Circular Action Alliance chưa công bố mức phạt dành cho những công ty không đạt yêu cầu. Số tiền này sẽ được dùng để khuyến khích các doanh nghiệp giảm thiểu nhựa và cải thiện khả năng tái chế bao bì. Nghiệp đoàn Teamsters, từng ủng hộ luật với hy vọng tạo thêm việc làm trong ngành tái chế, nay lo chi phí quá cao sẽ ảnh hưởng đến người lao động.

Nhiều hiệp hội doanh nghiệp sau đó cùng tài trợ một nghiên cứu riêng. Nghiên cứu ước tính California có thể phải tốn từ $35 tỷ đến $58 tỷ để thi hành luật, cao hơn mức $21 tỷ CalRecycle đưa ra năm 2025. Theo tính toán của tiểu bang, chi phí trung bình vào khoảng $190 cho mỗi gia đình mỗi năm. Phía doanh nghiệp cho rằng số tiền thực tế có thể cao hơn nhiều.

Ông Lance Klug, phát ngôn viên CalRecycle, nói con số $21 tỷ chỉ là dự tính ban đầu. Chi phí cuối cùng sẽ phụ thuộc vào cách các công ty thay đổi bao bì, loại vật liệu họ tiếp tục sử dụng và số tiền cần đầu tư để thu gom, phân loại và tái chế.

Ngành nông nghiệp lo thực phẩm mau hư

Để giảm 25% lượng nhựa vào năm 2032, nhiều doanh nghiệp sẽ phải đổi bao bì, tăng đồ dùng có thể tái sử dụng và chuyển sang giấy hoặc vật liệu khác. Giới kinh doanh đồng ý với mục tiêu giảm rác thải nhựa, song cho rằng thời hạn hiện nay quá gấp.

Ông Casey Creamer, chủ tịch Hiệp Hội Trái Cây Tươi California, nói việc thay bao bì có thể ảnh hưởng đến chất lượng thực phẩm. Chẳng hạn, hộp giấy ít thoáng khí hơn hộp nhựa nên trái dâu đựng bên trong sẽ mau hư. Thủy tinh và giấy cứng thì nặng hơn, khiến chi phí vận chuyển tăng và xe chuyên chở tiêu thụ thêm nhiên liệu.

Theo ông Creamer, California cần tính cả lượng thực phẩm bị bỏ đi và khí thải phát sinh trong quá trình vận chuyển. Giảm được bao bì nhựa mà làm thực phẩm mau hư hoặc tốn thêm nhiên liệu chuyên chở thì lợi ích cho môi trường cũng sẽ bị suy giảm.

Các tổ chức bảo vệ môi trường phản đối việc trì hoãn. Ông Nick Lapis, giám đốc vận động của Californians Against Waste, nói người dân lâu nay vẫn phải gánh chịu hậu quả của rác nhựa qua hóa đơn thu gom rác, chi phí làm sạch bãi biển và sông ngòi, cùng những tổn hại về môi trường và sức khỏe.

Thượng Nghị Sĩ Ben Allen, tác giả Luật Thượng Viện 54, cũng bác bỏ đề nghị hoãn thu phí. Ông cho rằng các công ty phải chịu trách nhiệm về lượng bao bì họ đưa ra thị trường, thay vì tiếp tục để người dân và chính quyền trả chi phí dọn dẹp, làm sạch môi trường.

Giá cả hàng hóa có thể tăng

Hiện chưa có số liệu cho thấy Luật Thượng Viện 54 đã làm giá thực phẩm tại California tăng bao nhiêu. Ông Creamer cho rằng một số doanh nghiệp có thể đã tính trước các khoản phí sắp phải đóng khi quyết định giá bán.

Giá thực phẩm trên toàn quốc trong Tháng Bảy giảm nhẹ so với Tháng Sáu, song vẫn cao hơn một năm trước. Số liệu hiện có chưa thể tách riêng ảnh hưởng của luật bao bì nhựa khỏi lạm phát và các chi phí khác.

Ông Richard Volpe, chuyên gia về giá tiêu dùng tại Đại Học Bách Khoa California ở San Luis Obispo, cho rằng các siêu thị và tiệm thực phẩm sẽ chuyển một phần chi phí sang người mua vì lợi nhuận của ngành này vốn thấp. Giá cả có thể tăng từ từ, trước mắt chỉ vài xu trên mỗi đô la hàng hóa.

Giới kinh doanh cảnh báo số tiền nhỏ tăng thêm trên từng món hàng sẽ cộng lại thành một khoản lớn hơn đáng kể. Nghiên cứu do các hiệp hội doanh nghiệp tài trợ ước tính mỗi gia đình có thể phải chi trả thêm từ $683 đến $948 một năm.

Ông Nate Rose, phát ngôn viên của Hiệp Hội Các Tiệm Thực Phẩm California, nói khoản tăng gần $1,000 mỗi năm có thể đẩy những gia đình đang thiếu tiền mua thức ăn vào cảnh khó khăn hơn. Nghiệp đoàn Teamsters cũng lo ngại giá hàng hóa tăng sẽ làm sức mua giảm, ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh và việc làm của người lao động. (T.C.) [kn]