WASHINGTON, DC (NV) – Ngũ Giác Đài cho phép Bộ Nội An (DHS) thử nghiệm một loại vũ khí tia nhiệt cấp quân sự và phát triển phương án sử dụng tại biên giới Mỹ-Mexico, làm dấy lên những câu hỏi về nguy cơ gây thương tích và tính hợp pháp nếu công nghệ này được dùng đối với người di dân.
Theo bản ghi nhớ mà CNN thu thập được và cho biết hôm Thứ Tư, 21 Tháng Mười, Bộ Trưởng Quốc Phòng Pete Hegseth hồi tháng trước chấp thuận cho DHS mượn tạm một hệ thống có tên Active Denial System (ADS) trong bảy tháng. Đây là loại vũ khí do quân đội Mỹ phát triển nhằm giải tán đám đông, sử dụng một luồng năng lượng điện từ vô hình có thể tác động đến mục tiêu ở khoảng cách hơn nửa dặm.
Khi luồng năng lượng chiếu vào da người, nó tạo ra cảm giác nóng rát dữ dội. Các giới chức quân sự từng so sánh cảm giác này với luồng hơi nóng bất ngờ khi mở cửa lò nướng. Tác động thường kéo dài từ 10 đến 15 phút, nhằm khiến người trúng tia có phản ứng bản năng muốn bỏ chạy.
Bản ghi nhớ quy định nhân viên Ngũ Giác Đài sẽ không vận hành hệ thống này. DHS chịu hoàn toàn trách nhiệm về cách sử dụng vũ khí và việc xây dựng các chiến thuật liên quan. Khi thời hạn mượn bảy tháng kết thúc, cơ quan này có thể xin tiếp tục sử dụng tùy theo nhu cầu hoạt động.
Một phát ngôn viên Cơ Quan Hải Quan và Bảo Vệ Biên Giới (CBP) nói với CNN rằng cơ quan “liên tục đánh giá các công nghệ mới, đặc biệt là những công nghệ giúp nâng cao hiệu quả hoạt động và tăng cường năng lực thực hiện nhiệm vụ.”
Việc sử dụng vũ khí này tại biên giới phía Nam sẽ là một hành động chưa từng có. Giới chức CBP đương nhiệm và cựu giới chức cho CNN biết nhà chức trách đã nhiều năm thảo luận khả năng dùng hệ thống này để giải tán đám đông tại những khu vực có nhiều người vượt biên trái phép. Tuy nhiên, vũ khí chưa từng được triển khai cho mục đích đó.
Chính quyền Mỹ cũng từng cân nhắc sử dụng hệ thống này trong những giai đoạn bất ổn trong nước, kể cả các cuộc biểu tình sau vụ George Floyd thiệt mạng năm 2020. Những cuộc thảo luận đó cuối cùng không dẫn đến việc khai triển vũ khí.
Theo CNN, vào năm 2018, trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, giới chức CBP từng cân nhắc sử dụng loại vũ khí này đối với người di cư, nhưng bộ trưởng Bộ Nội An lúc bấy giờ là bà Kirstjen Nielsen đã bác bỏ đề nghị đó.
“Vấn đề nằm ở chỗ coi người nhập cư và công dân như những tay súng đối phương,” một cựu quan chức DHS – người nắm rõ các cuộc thảo luận trước đây về việc sử dụng loại vũ khí này đối với người di cư – chia sẻ với CNN. “Xét về bản chất, những cách đối xử vô nhân đạo thường sẽ bị bác bỏ.”
Kế hoạch hiện nay gây lo ngại về nguy cơ gây thương tích cho người dân, cơ sở pháp lý, hiệu quả thực tế và tính an toàn khi sử dụng gần sông ngòi. Người bị chiếu tia vào người có thể hoảng hốt bỏ chạy vào địa hình nguy hiểm hoặc rơi xuống nước, đối mặt với nhiều tình huống khẩn cấp.
Quân đội Mỹ từng đưa hệ thống này đến Afghanistan trong thời gian ngắn gần hai thập niên trước, nhưng không sử dụng trong chiến đấu. Hiện chưa rõ cuối cùng DHS có quyết định dùng vũ khí này tại biên giới hay không, theo CNN. (KL)
