Bệnh mai hạc khí (tằng hắng)


Bác Sĩ Ðặng Trần Hào

Mai hạc khí là một loại khí chặn ngay ở cổ họng, làm chúng ta nuốt không vào và khạc cũng không ra, lâu lâu chúng ta phải tằng hắng ho, có khi có chút đờm, có khi không, có khi cổ họng khô, có khi không, là tùy vào những nguyên nhân thụ bệnh của tỳ, thận, gan, và vòng tương sinh, hay tương khắc của ngũ hành, hay chính tỳ thụ bệnh.

Sau đây chúng ta lần lượt đi tìm nguyên nhân gây ra bệnh mai hạc khí:


1. Tỳ khí suy gây ra mai hạc khí

Theo Hải Thượng Lãn Ông lý giải, “Sự sống con người lấy tỳ vị làm chủ. Tỳ giữ chức vận hóa, vị giữ chức thu nạp. Một bên nạp, một bên vận hóa, chuyển hóa thức ăn thành chất tinh hoa, sinh ra tinh khí, nuôi dưỡng cơ thể, thấu suốt các kinh mạch và lạc mạch toàn thân.”

Theo sách Hoàng Ðế Nội Kinh, “Tỳ (lá lách) làm chủ ở trung tiêu, quan hệ biểu lý với vị, chủ việc vận hóa thực phẩm và nước uống nuôi dưỡng toàn thân, đồng thời chủ về da thịt, thống nhiếp huyết dịch. Tỳ vị hư thì ăn uống kém sút, khó tiêu, bụng trướng, đại tiện lỏng, suy nhược, sắc mặt vàng úa.

Vị (dạ dầy) là bể chứa cơm, chủ thu nạp. Phàm ăn uống không tiết độ, no đói thất thường, nóng lạnh chợt biến đều ảnh hưởng tới vị. Gây chứng vị hàn, nhiệt, thực và hư. Chứng vị hư có hiện tượng bụng no đầy, không muốn ăn vì khó tiêu, làm tỳ khí đi nghịch lên gây ra bệnh mai hạc khí, lâu lâu cứ phải ho và tằng hắng gây khó chịu nhất là những người làm việc phải giao tế và giải thích trong thương trường là một điều khổ tâm.

Thường khó chịu vùng thượng vị và hạ vị liên miên, ê ẩm vùng thượng vị, lan rộng ra cả hai bên bụng dưới, mùa Ðông khó chịu nhiều hơn mùa Hè, thích ăn đồ nóng, ăn đồ lạnh vào thì dạ dầy khó chịu, thường đầy bụng, đại tiện phân nhão hoặc lỏng bất thường, ợ hơi, chậm tiêu, biếng ăn, bụng trướng, miệng nhạt, người mệt mỏi, chân tay đôi khi bất lực, sợ lạnh, Khi bệnh nhân nói tiếng thường nhỏ yếu, hụt hơi, sắc mặt vàng nhợt. Mạch trầm trì, vô lực. Rêu lưỡi mỏng, trắng lợt.

Phương pháp chữa: Kiện tỳ, hòa vị, nếu tỳ hư hàn thì ôn trung, kiện tỳ.

Bài thuốc
Sâm hoa kỳ 12grs
Bạch truật 9 grs
Phục linh 9 grs
Cam thảo 6 grs
Bán hạ chế 9 grs
Mộc hương 6 grs
Can khương 9 grs
Sa nhân 9 grs
Trần bì 6 grs
Ðại táo 3 trái
Chỉ xác 9 grs
Hương phụ 9 grs
Ðạ phúc bì 9 grs
Mộc hương 9 grs

-Nhân sâm: Bổ tỳ và bao tử.
-Bạch truật: Tiêu thấp trong bao tử.
-Phục linh: Thông thủy tích trong bao tử.
-Cam thảo: Phối hợp và điều động các vị thuốc.
– Sa nhân, mộc hương, trần bì, can khương: Bổ tỳ vị khí, kiện toàn tiêu hóa, giúp ăn ngon.
– Bán hạ: Chữa nôn mửa do tỳ vị hư hàn gây ra.
– Chỉ xác, hương phụ, mộc hương: Tản khí ở trung tiêu.
– Ðại phúc bì: Giáng khí tỳ vị làm mai hạc khí không còn.

2. Do thận và tỳ khí suy gây ra mai hạc khí

Thường gặp ở người già đau bụng vùng hạ vị, phân còn sống, bụng đầy trướng, biếng ăn, chậm tiêu hóa, chân tay lạnh, thích nóng, đi tiểu nhiều lần, đau nhức, chân yếu bất lực. Mạch trầm, tế và nhược. Rêu lưỡi trắng và dầy.

Phương pháp chữ trị: Ôn bổ tỳ và thận dương.

Phụ Tử Lý Trung Thang
Phụ tử chế 9 grs
Ðảng sâm 12 grs
Bạch truật 12 grs
Cam thảo 6 grs
Can khương 9 grs
Phá cố chỉ 12 grs
Ngô thù du 6 grs
Bạch đậu khấu 6 grs
Ngũ vị tử 6 grs

Gia:
Mộc hương 9 grs
Sa nhân 6 grs
La bạc tử 9 grs
Hương phụ 9 grs
Ðại phúc bì 9 grs

-Ðảng sâm, bạch truật, can khương, phá cốt chỉ, ngô thù du, ngũ vị tử: Bổ tỳ khí, kiện toàn tiêu hóa và tán hàn.
-Phụ tử: Bổ thận dương và ôn trung tán hàn.
-Mộc hương, sa nhân: Tản khí, ôn tỳ vị, tiêu thấp, tiêu thực, kiện toàn tiêu hóa, ngưng tiêu chẩy.
-La bạc tử, hương phụ: Tản khí, trị đầy trướng.
-Ðại phúc bì: Giáng khí, trị mai hạc khí.
-Cam thảo: Phối hợp các vị thuốc.

3. Do can khí phạm tỳ gây mai hạc khí

Ngoài ra Hải Thượng Lãn Ông (Y tổ ngành Y Khoa Cổ Truyền Việt Nam còn giải thích: “Mừng, giận, lo, sợ, buồn, khiếp đảm đều gây tổn thương tới nguyên khí “vì căng thẳng tinh thần thì khí uất, vì khí uất thì tổn thương can mộc, can mộc vốn khắc tỳ thổ, nên can khí phạm vị, khiến cơ năng lo việc tiêu hóa hấp thụ rối loạn, lâu ngày phát sinh ra bệnh bao tử đầy trướng gây ra mai hạc khí.”

Bệnh nhân sắc diện tương đối khỏe mạnh, sắc mặt đỏ, tròng mắt sắc đỏ đậm hoặc lợt, môi đỏ thẫm hoặc tím. Giọng nói bệnh nhân mạnh khỏe, hơi thở hôi. Bệnh nhân tức hai bên giang sườn, đau lan ra sau lưng trên, vùng với tay không tới, nhưng phần lớn tức sau khi ăn. Nắn bụng cảm thấy khó chịu. Có lúc không tức, dễ chịu như lành bệnh, miệng đắng, thích ăn đồ lạnh, khát nước, hay ợ nóng, nước tiểu vàng, táo bón. Rêu lưỡi trắng, hoặc vàng dầy và khô. Mạch hoạt sác, hữu lực và đại.

Phương pháp trị liệu: Sơ can tiết nhiệt, lý khí hòa vị, giáng nghịch, chỉ thống.

Sài Hồ Sơ Can Gia Giảm
Sài hồ 9 grs
Hương phụ chế 9 grs
Chỉ xác 12 grs
Ðại Phúc bì 9 grs
Xuyên luyện tử 9 grs
Diên hổ sách 9 grs
Trần bì 6 grs
Mộc hương 6 grs
Bạch thược 15 grs
Mạch nha 9 grs
Kê nội kim 9 grs
Cam thảo 3 grs
La bạc tử 9 grs

-Sài hồ: Xơ gan.
-Hương phụ, chỉ xác, mộc hương, xuyên luyện tử: Tản khí, ôn trung giúp kiện toàn tiêu hóa.
-Bạch thược: Mát gan, giảm đau, bổ huyết, liễm âm, giảm bụng ngực đau trướng.
-Ðại phúc bì: Giáng khí.
-Mạch nha, kê nội kim: Bổ tỳ vị và kiện toàn tiêu hóa.
-La bạc tử: Tản khí và đầy hơi trung tiêu.
-Cam thảo: Bổ tỳ khí và phối hợp các vị thuốc.


Báo Người Việt hoan nghênh quý vị độc giả đóng góp và trao đổi ý kiến. Chúng tôi xin quý vị theo một số quy tắc sau đây:

Tôn trọng sự thật.
Tôn trọng các quan điểm bất đồng.
Dùng ngôn ngữ lễ độ, tương kính.
Không cổ võ độc tài phản dân chủ.
Không cổ động bạo lực và óc kỳ thị.
Không vi phạm đời tư, không mạ lỵ cá nhân cũng như tập thể.

Tòa soạn sẽ từ chối đăng tải các ý kiến không theo những quy tắc trên.

Xin quý vị dùng chữ Việt có đánh dấu đầy đủ. Những thư viết không dấu có thể bị từ chối vì dễ gây hiểu lầm cho người đọc. Tòa soạn có thể hiệu đính lời văn nhưng không thay đổi ý kiến của độc giả, và sẽ không đăng các bức thư chỉ lập lại ý kiến đã nhiều người viết. Việc đăng tải các bức thư không có nghĩa báo Người Việt đồng ý với tác giả.

Chipotle dời tổng hành dinh qua California

Công ty thức ăn nhanh Chipotle sẽ dời tổng hành dinh qua California, sẽ tạo nhiều việc làm cho thành phố Newport Beach.

Nghiên cứu: Vừa đi bộ vừa nhai kẹo gum giúp giảm cân

Theo báo cáo của một nhóm các nghiên cứu gia Nhật hôm Thứ Bảy ngày 26 Tháng Năm thì vừa đi bộ vừa nhai kẹo gum sẽ giúp bạn giảm cân

Bệnh viện vùng nông thôn Mỹ gặp khủng hoảng tài chánh

Cuộc khủng hoảng tài chánh đang xảy ra cho các bệnh viện ở vùng nông thôn Mỹ do không có sự trợ giúp đầy đủ của chính phủ, khiến nhiều người dân thiếu chăm sóc đúng mức.

Hải sản trong vịnh Puget Sound ở Washington nhiễm opioid

Sự kiện ngày càng có nhiều người sử dụng chất ma túy trong thuốc giảm đau (opioids) đã được thấy rõ hơn, khi các nhà nghiên cứu xem xét vùng nước tại khu vực vịnh Puget Sound.

Medicare và COBRA

Bảo hiểm y tế COBRA là bảo hiểm tạm thời được tiếp tục cung cấp cho nhân viên cũ của môt sở làm sau khi người đó nghỉ việc.

Có còn diện đầu tư di dân EB5?

Chương trình EB5 sẽ hết hạn vào 30 Tháng Chín, 2018. Chương trình phải được Quốc Hội gia hạn thì mới được tiếp tục hoạt động sau ngày này.

Fiat Chrysler cảnh báo 4.8 triệu khách hàng: Đừng dùng ‘cruise control’

Công ty Fiat Chrysler thông báo thu hồi 4.8 triệu chiếc xe ở Mỹ vì trong một số trường hợp người lái có thể bị mất kiểm soát cruise control.

Mùa Hè sắp đến, hãy chăm sóc máy điều hòa không khí

Mỗi mùa trong năm đều đem lại những điều dễ chịu và không dễ chịu. Trong khi mùa Hè có thể là một mùa thích hợp để hưởng các thú vui ngoài trời, hoặc thực hiện những chuyến đi tới bãi biển.

Vài biện pháp chính yếu để ngăn trộm viếng nhà

Mỗi năm, có hàng trăm vụ trộm được báo cáo với cảnh sát tại Hoa Kỳ. Kẻ trộm đột nhập vào nhà và lấy đi tài sản trị giá hàng triệu đô la của chủ nhà.

Bàn về y lý: Phân biệt bệnh theo âm dương

Phân biệt bệnh theo âm dương là điều quan trọng nhất trong vấn đề định bệnh, nằm trong Bát Cương.