Bác Sĩ Ðặng Trần Hào
Trong 5 giác quan của con người, mắt là cơ quan đặc biệt nhất và cũng phức tạp nhất.
Muốn đạt tới cái nhìn sáng tỏ mọi sự vật cần nối kết vô số bộ phận từ sự tiếp nhận cảm giác, chuyển tải, phân tích đến óc phán đoán của cơ quan chức năng não bộ.
Tia sáng lọt vào con ngươi hay đồng tử, nó được ghi nên võng mạc nằm sau mắt tạo thành ảnh hai chiều. Ảnh này được đổi ra những xung động điện, truyền tải qua thần kinh thị giác của mỗi con mắt để tới các cơ phận trong não, đặc biệt là thùy chẩm nằm sau gáy và nơi đây tia sáng sẽ được giải mã, tức phân tích và trả lời.
Mắt có 3 phần chính là:
-Cấu trúc của mắt, gọi là vỏ bọc gồm có: Lớp ngoài cùng; lớp giữa; và lớp trong.
-Ðường đi của mắt.
-Ðiều tiết.
Ngoài ra mắt còn tùy thuộc vào cấu trúc phụ. Thị giác có thể bị suy yếu hư hỏng nếu như bất kỳ một hay nhiều cấu trúc phụ bị kích thích, bị nhiễm trùng hay bị lệch lạc.
Mắt là cửa sổ của tâm hồn và hoạt động rất phức tạp cho nên chúng ta phải cố gắng giữ cho mắt sạch sẽ và nghỉ ngơi hầu trách được những bệnh tật về mắt, mà đau mắt hột là một trong những bệnh của mắt vì không giữ đúng điều kiện vê sinh.
Ðau mắt hột là gì?
Ðau mắt hột là viêm kết mạc mãn tính dạng hột do siêu vi khuẩn gây ra, bệnh thường truyền từ người nọ qua người kia do sự tiếp xúc trực tiếp hay gián tiếp với người có bệnh như sử dụng chung khăn rửa mặt hay chậu rửa mặt với người đau mắt hột. Hoặc mắt bị khô hay làm việc phải tiếp xúc với nhiều bụi bậm, không dùng kính bảo vệ mà cứ dụi mắt hoài và nhất là mượn khăn của người khác thì cũng có thể là nguyên nhân gây ra đau mắt hột. Già hay trẻ, trai hay gái đều có thể mắc bệnh với tỷ lệ cao và có thể bị tái phát nhiều lần. Bệnh đau mắt hột không những có thể xâm nhập tới kết mạc mắt mà đến toàn bộ mắt. Nếu không chữa trị sớm có thể đưa tới mù lòa.
Người bị bệnh nhẹ có thể không nhận biết được những sự khác thường mà mắt báo cho biết vì những triệu chứng không gây nên khó chịu nhiều, đôi khi chỉ cảm thấy hơi cộm, ngứa và mắt có ít nhử. Cho đến khi bệnh nặng có thể đưa tới nhiễm trùng giác mạc, có những triệu chứng như sợ ánh sáng, mắt nhiều nhử, chảy nước mắt, sưng mắt… do đó làm thị lực suy giảm, đầu mí mắt sưng to, nhãn cầu sung huyết, thô rát. Giai đoạn đầu, vọng mạc có nhiều tia mầu vàng và trắng.
Nếu không chữa trị kịp thời và tình trạng kéo dài có thể nổi những hạt to dần với mầu vàng nâu, hơi rõ ràng, hình bán cầu, độ lớn, bé khác nhau, không thứ tự, dễ vỡ, tiết ra dạng keo. Càng ngày các hạt càng nhiều thì kết hợp với nhau, và trên giác mạc xuất hiện những mạch máu sung huyết, hình bán nguyệt mầu nâu trắng, sau đó sản sinh những mạch máu mới và xâm nhập vào trong giác mạc, ở giũa những mạch máu có những vết chấm nâu trắng, gọi là sẹo kết mạc. Ðây là triệu chứng thường thấy của người bi bệnh đau mắt hột. Những sẹo giác mạc tiếp tục phát triển, làm thị lực giảm thấy rõ.
Càng để lâu, bệnh càng nặng thêm, các hột sẽ vỡ ra làm mắt bị viêm loét, đỏ chung quanh vành mắt, rồi biến thành những vết nhăn và cuối cùng biến thành những vết nứt nẻ mầu trắng.
Ðau mắt hột tới giai đoạn cuối có thể xuất hiện nhiều triệu chứng khác nhau như mí mắt bị sụp, mắt khô rát và đau, đục giác mạc, bị tắc tuyến lệ và viêm túi lệ mãn tính, cuối cùng có thể dẫn tới bị lòa hay mù.
Ðau mắt hột do can nhiệt
Sợ ánh sáng, cộm mắt, đau nhức ngứa, nhử mắt dạng keo dính, hột trong mí mắt, mọc thành chùm, chi chít, đôi khi thành mảng, mầu đỏ sẫm, lòng đen có vằn đỏ, mí sụp. Bệnh nhân mệt mỏi, khó chịu, khô mắt, miệng, ngủ không ngon giấc, đêm đi tiểu nhiều lần. Lưỡi khô và đỏ. Mạch huyền sác.
Chủ trị: Thanh nhiệt, lương huyết.
Bài thuốc
Phòng phong 6 grs
Ðương quy 9 grs
Chi tử 9 grs
Hồng hoa 9 grs
Ðại hoàng 6 grs
Sinh địa 9 grs
Hoàng cầm 9 grs
Xích thược 9 grs
Liên kiều 9 grs
Cúc hoa 9 grs
Bạch chỉ 9 grs
Cam thảo 3 grs
– Phóng phong: Tán phong.
– Ðương quy, sinh địa, xích thược: Bổ huyết và thanh nhiệt.
– Chi tử, liên kiều, cúc hoa, bạch chỉ: Thanh can hỏa, trị nhử mắt, ngứa và tan hột.
– Hồng hoa: Thông huyết và trị đau nhức mắt.
– Ðại hoàng: Trị bón và tiêu độc.
– Cam thảo: Phối hợp các vị thuốc.
Ðau mắt hột do phong nhiệt
Gặp gió hay chảy nước mắt làm mi mắt đỏ và toét, ngứa mí mắt, trong mí mắt có nhiều hột lớn và nhỏ. Lưỡi đỏ và khô. Mạch phù sác.
Chủ trị: Giải phong, thanh nhiệt.
Bài thuốc
Kim ngân hoa 15 grs
Liên kiều 9 grs
Ðạm trúc diệp 9 grs
Bạc hà 9 grs
Cát cánh 9 grs
Phòng phong 6 grs
Ngưu bàng tử 9 grs
Rễ qua lâu 9 grs
Long đởn thảo 6 grs
Cam thảo 3 grs
-Kim ngân hoa, liên kiều, ngưu bang tử, cát cánh: Trị ngứa, đau, đỏ mắt và tan hột.
-Ðạm trúc diệp, rễ qua lâu, long đởm thảo: Tả hỏa.
-Bạc hà, phòng phong: Giải phong.
-Cam thảo: Phối hợp các vị thuốc.
Ðau mắt hột do tỳ vị nhiệt
Ðau nhức mắt, mẩn ngứa, mắt chảy nhiều dịch dính, nhìn không rõ, sợ ánh sáng, trong mi mắt đỏ, các hột trong mí mắt to, đại tiện bón. Lưỡi đỏ, rêu lưỡi vàng. Mạch hoạt và sác.
Chủ trị: Thanh nhiệt tỳ vị, và giải phong.
Bài thuốc
Phòng phong 9 grs
Trần bì 6 grs
Cát cánh 9 grs
Kinh giới 9 grs
Liên kiều 9 grs
Mẫu đơn bì 9 grs
Huyền sâm 6 grs
Hoàng cầm 6 grs
Sinh địa 12 grs
Hoàng liên 3 grs
Ðại hoàng 9 grs
– Phòng phong, kinh giới, cát cánh: Giải phong.
– Liên kiêu: Trị mẩn ngứa, dịch dính và tan hột.
– Mẫu đơn bì, hoàng cầm, hoàng liên, huyền sâm, sinh địa: Bổ huyết, thanh nhiệt, tiêu thấp và lương huyết.
– Trần bì: Kiện toàn tiêu hóa.
– Ðại hoàng: Tả hạ, ngưng bón.
