BS Ðặng Trần Hào
Viêm mũi dị ứng là bệnh liên quan tới hệ thống hô hấp. Cho nên chúng ta nên biết qua về con người, là một sinh vật thở bằng phổi, tạng phủ nào cũng cần tới dưỡng khí, là một “thực phẩm” đặc biệt do nhà máy hô hấp sản xuất và cung cấp để đáp ứng nhu cầu tối cần thiết của cơ thể là do hệ thống hô hấp cung ứng.
Hàng ngày, hàng tỷ tế bào trong cơ thể đòi hỏi cung cấp dưỡng khí để bảo tồn sự sống và làm tròn chức năng. Hơn nữa tế bào tiếp nhận dưỡng khí và đồng thời thải ra thán khí như một công tác vệ sinh nhằm chùi rửa cơ thể cho được thanh sạch.
Hệ thống hô hấp phải phối hợp với hệ thống tuần hoàn để chia sẻ trách nhiệm cung ứng dưỡng khí cho cơ thể, cũng như loại trừ thán khí.
Ngoài ra hệ thống hô hấp còn trông coi việc trao đổi khí qua lại giữa máu và môi trường bên ngoài. Sự luân chuyển khí giữa phổi và tế bào được hoàn tất là nhờ hệ thống tuần hoàn, sử dụng máu để vận chuyển chất dinh dưỡng ở dạng hóa lỏng đến các tạng phủ. Nếu hệ thống này trục trặc, các tế bào sẽ bị chết đói.
Chức năng quan trọng của hệ thống hô hấp là cung cấp dưỡng khí cho cơ thể, đồng thời thải thán khí.
Ðiều rất quan trọng là bộ phận hô hấp dễ bị tổn thương, bởi vì hàng ngày nó tiếp nhận vô số vi khuẩn hay vi trùng từ ngoài xâm nhập vào.
Riêng viêm mũi, tắc nghẽn phổi kinh niên và ung thư phổi là những bệnh tàn phá phổi nhiều nhất. Thuốc lá cũng là một nguyên nhân gây ra tàn phá phổi khủng khiếp hơn bất cứ chất độc hại nào khác.
Theo y khoa hiện đại,viêm mũi dị ứng do rối loạn hệ miễn nhiễm hay hệ miễn nhiễm bị suy yếu, là phản ứng tự nhiên của hệ thống hô hấp khi hít hay nuốt phải một chất không thích nghi gây ra dị ứng, Tùy thuộc vào nguyên nhân gây dị ứng, dẫn tới hậu quả viêm mũi và viêm kết mạc theo mùa hoặc viêm mũi quanh năm.
Nguyên nhân dị ứng:
-Y khoa hiện đại coi hắt hơi hay viêm mũi dị ứng là phản ảnh chứng nhạy cảm chống lại tác nhân gây bệnh và thường mang tính di truyền. Hầu hết các nguyên nhân gây ra dị ứng do:
-Vào mùa Xuân, xuất hiện hàng loạt các phấn hoa từ những cây oak, maple, birch… theo gió bay đi khắp nơi.
-Sang mùa Hè thì có phấn hoa từ các loại cỏ.
-Qua mùa Ðông thì lại có bông cỏ dại, mùi ẩm mốc từ cỏ khô hay mục nát.
-Ðầu mùa Ðông, thời tiết gia lạnh, ẩm ướt, thân nhiệt luôn luôn xáo trộn do khí hậu gây cảm ứng đột ngột.
-Mặt khác, còn nhiều nguyên nhân gây ra dị ứng, gây kích thích thường trực quanh năm còn có: Bụi bặm, lông mèo, chó, mốc meo, khói thuốc lá, thảm sàn nhà, màn cửa, hóa chất…
Y Học Ðông Phương gọi chứng hắt hơi hay viêm mũi dị ứng là “Phún đế” (đế có nghĩa là trong mũi ngứa là ta khó chịu hắt xì thành tiếng), do phế khí và vệ khí suy yếu (ngày nay gọi là hệ miễn nhiễm suy yếu) không khắc chế được phong hàn, hay những sự thay đổi bất thường từ bên ngoài nên gây phản ứng, đồng thời chính khí bên trong cơ thể gia tăng sự đối kháng chống lại tà khí. Nguyên nhân gây ra hắt xì hơi hay viêm mũi thường gặp:
-Do phong hàn phạm phế, bệnh cấp tính: Bệnh nhân hắt xì hơi, có thể kèm theo chẩy nước mũi hoặc nghẹt mũi, ho suyễn, phát sốt, sợ lạnh, nhức đầu, đau cùng mình, mỏi mệt. Rêu lưỡi trắng, dày. Mạch phù.
Phương pháp trị liệu: Truy phong, tán hàn và bổ phế khí.
-Do phế khí suy, mà thường do thận khí suy gây ra: Bệnh nhân hắt hơi, ngứa mũi, thở hụt hơi, tứ chi hay lạnh, biếng ăn, đi tiểu nhiều lần, yếu sức, tự ra mồ hôi. Rêu lưỡi trắng mỏng. Mạch trì và nhu.
Phương pháp trị liệu: Bổ thận và phế khí, ích khí cố biểu, tiêu đờm.
Ngọc Bình Phong Tán Gia Giảm
Chích hoàng kỳ 12 grs
Hoàng tinh 9 grs
Dâm dương hoắc 12 grs
Bạch truật 12 grs
Ngũ vị tử 9 grs
Phòng phong 6 grs
Sâm Hoa Kỳ 9 grs
Thương nhĩ tử 12grs
Tân di 12 grs
Cát căn 12 grs
Bạc hà 9 grs
Liên kiều 9 grs
Bạch chỉ 9 grs
Tế tân 6 grs
Sinh khương 3 lát
-Hoàng kỳ, sâm Hoa Kỳ, dâm dương hoắc, hoàng tinh: Bổ thận và phế khí.
-Bạch truật, ngũ vị tử: Bổ tỳ khí, kiện toàn tiêu hóa.
-Thương nhĩ tử, tân di, bạc hà, tế tân: Thông phế khí, ngưng nước mũi và hắt xì.
-Cát căn, bạch chỉ: Giải nhức đầu.
-Phòng phong, sinh khương: Tán phong hàn.
-Liên kiều: Giải ngứa gây hắt xì.
Ngoài trị liệu bằng thuốc, chúng ta cần ăn uống phối hợp bên trong lẫn bên ngoài cơ thể. Sau đây là một số phương trị liệu tiêu biểu:
-Nên ăn uống thanh đạm, ăn ít, chia nhiều bữa cho dễ tiêu hóa. Nếu ăn được gạo lức muối mè thì rất hữu hiệu trong bệnh này.
-Tránh ăn thực phẩm tanh, lạnh như: Cua, sò, ốc, mực, dưa leo, dưa hấu.
-Tránh ăn chuối vì chuối có nhiều đơn vị âm, mà phổi thuộc tạng âm nên làm phổi suy thêm.
-Tránh hút thuốc lá, không dùng các loại ma túy như: Cần sa, bạch phiến.
-Luôn giữ ấm cơ thể, hạn chế tối đa việc thay đổi đột ngột nhiệt độ và môi trường sống.
-Hạn chế sinh hoạt vợ chồng để tồn tinh dưỡng khí.
-Gừng, hành, tỏi, mè, bí đỏ, bạc hà, tranh vừa có nhiều sinh tố vừa có tác dụng kháng khuẩn, chống phong hàn. Nên ăn càng nhiều càng tốt.
-Mỗi buổi sáng, chà xát hai bàn tay cho nóng rồi áp lên má, các ngón tay khép sát vào với nhau. Bắt đầu bằng cách áp hai ngón tay giữa đặt cặp theo hai bên sống mũi, đẩy hai tay ngược lên hướng trán, rồi kéo xuống (chà xát nhiều lần cho sống mũi nóng lên sẽ giúp chống dị ứng mũi).
