Mộng mơ

Ở trẻ em, ác mộng có thể thường xảy ra hơn trong một giai đoạn phát triển bình thường của trẻ, do đó đừng quá lo lắng. (Hình minh họa: sleepcouncil.org.uk)
Ở trẻ em, ác mộng có thể thường xảy ra hơn trong một giai đoạn phát triển bình thường của trẻ, do đó đừng quá lo lắng. (Hình minh họa: sleepcouncil.org.uk)

Bác Sĩ Nguyễn Trần Hoàng
(714) 531-7930
[email protected]

Hỏi:
-Đôi khi tôi có những giấc mơ rất đẹp, thức dậy ngơ ngẩn cả ngày, không biết có cách nào để gặp những giấc mộng đẹp đó nhiều hơn không?

-Dạo này tôi bị ác mộng hơi nhiều, tuần nào cũng bị một hai lần. Xin cho biết nguyên nhân, và có cách nào để giảm bớt các cơn ác mộng này không?

Đáp:
Cho tới nay, tương đối có nhiều nghiên cứu về ác mộng; và có vẻ như là không có (hoặc có rất ít người) nghiên cứu xem làm sao để có được những giấc mộng đẹp.

Cần phân biệt ác mộng (nightmare) với những cơn sợ hãi làm ta thức giấc (night terrors).

Ác mộng là những “cuốn phim” làm ta lo lắng, sợ hãi với những tình tiết tương đối rõ ràng mà ta có thể nhớ lại, (nhất là) khi vừa mới giật mình thức giấc (và có thể một chút sau hay sáng hôm sau không còn nhớ gì cả). Những “phim kinh dị” này xảy ra tương đối phổ biến.

Ác mộng thường xảy ra ở trẻ em từ 8 đến 10 tuổi, đặc biệt là ở những trẻ có vấn đề về hô hấp như là đang bị cảm, nhiễm trùng đường hô hấp, vân vân.

Các trẻ em đang trong giai đoạn lo lắng bị tách rời khỏi cha mẹ (separation-anxiety, là một tình trạng tâm lý bình thường ở trẻ em ở một lứa tuổi nào đó-thường rải rác trong lứa tuổi trước 12 tuổi) cũng thường hay gặp các cơn ác mộng hơn bình thường. Trong một số nghiên cứu, khoảng 20% đến 39% số trẻ ở lứa tuổi từ 5 đến 12 tuổi gặp ác mộng, và đây hầu như luôn luôn không phải là biểu hiện của rối loạn tâm thần nào cả.

Ở người lớn, ác mộng thường xảy ra hơn khi ta đang dùng một số thuốc như một số thuốc ngủ, một số thuốc trị trầm cảm, một số thuốc trị bệnh Parkinson, trị cao huyết áp (nhóm beta-blockers), một số thuốc trị ung thư, một số dược thảo, những người đang uống rượu hoặc trong giai đoạn bị hành vì bỏ rượu (ethanol withdrawal). Nói chung, nếu bị ác mộng lập đi lập lại, nên nhờ bác sĩ xem xét lại các thuốc đang dùng xem có thuốc nào có thể là nguyên nhân hay không, và có thể thay thế bằng thuốc khác hay không.

Ác mộng cũng thường xảy ra hơn sau khi ta bị một chấn thương tâm lý nào đó, ví dụ như sau khi bị tra tấn, bỏ tù, vân vân.

Nếu đi sâu hơn một chút vào chi tiết, ác mộng xảy ra trong giai đoạn REM. Một cách rất tổng quát, các nghiên cứu cho thấy, nói chung, trong mỗi giấc ngủ, bộ não hoạt động qua những chu kỳ lặp đi lặp lại, thường mỗi chu kỳ kéo dài khoảng 90 phút. Trong mỗi chu kỳ, có hai phần chính là phần mà não hoạt động tích cực, gần giống như khi ta đang thức, gọi là REM sleep (Rapid Eye Movement-lúc đó nếu quan sát, sẽ thấy con mắt của ta di chuyển qua lại), và phần còn lại gọi là non REM sleep.

Các nghiên cứu này thấy rằng phần REM sleep chỉ chiếm khoảng 20% của giấc ngủ, tuy nhiên, những giấc mơ thường xảy ra trong giai đoạn này. Nếu ta bị thức giấc trong giại đoạn này, trong 80 đến 95 trường hợp, ta sẽ có thể biết được là mình đang mơ. Còn thức dậy trong giai đoạn non REM, chỉ trong khoảng 5% đến 20% các trường hợp, ta sẽ biết là mình đã có mơ. Vì xảy ra trong giai đoạn REM, và ta bị giật mình thức giấc trong giai đoạn này, nên “chuyện phim” của ác mộng thường có thể được nhớ và kể lại với chi tiết sinh động.

Bên cạnh ác mộng, những cơn sợ hãi làm ta thức giấc (night-terrors), là những giấc mơ mờ mịt, hư ảo làm ta giật mình, ú ớ, hoặc rú lên, toát mồ hôi vì sợ hãi nhưng có thể không thức dậy hẳn, hoặc thức dậy nhưng có thể ngủ trở lại nhanh chóng.

Vì night-terrors, xảy ra trong giai đoạn non-REM sleep, nên ta thường không nhớ được chi tiết của những “giấc mộng khủng bố” làm ta hết hồn này.

Những cơn sợ hãi trong khi ngủ này thường xảy ra ở trẻ em từ 4 đến 7 tuổi, và đây chỉ là một hiện tượng bình thường trong sự phát triển của trẻ em.

Ở người lớn, các cơn sợ hãi ban đêm, nếu gặp thường xuyên, thường xảy ra hơn ở những người nghiện xì ke ma túy, lạm dụng thuốc (ví dụ như thuốc ngủ), và các bệnh nhân bị rối loạn tâm thần trầm cảm hay/và hưng cảm (affective disorders).

***
Để tránh các cơn ác mộng, điều đầu tiên (cũng như trong việc chữa trị đại đa số các rối loạn khác) là tránh các nguyên nhân gây ra ác mộng. Ví dụ như nhờ bác sĩ xem xét lại các thuốc đang uống và điều chỉnh nếu có thể đuợc, tìm cách để đối phó và thích nghi với các căng thẳng hàng ngày trong cuộc sống, trị bệnh trầm cảm nếu đó là nguyên nhân của ác mộng …

Như đã trình bày, ở trẻ em, ác mộng có thể thường xảy ra hơn trong một giai đoạn phát triển bình thường của trẻ, do đó đừng quá lo lắng (làm cho trẻ lo hơn và dễ gặp ác mộng hơn). Tìm hiểu về các giai đoạn phát triển bình thường này, để biết cách thích ứng và giáo dục trẻ đúng cách, là cách tốt nhất. Chú ý về sự an toàn trong lúc ngủ, ví dụ như làm sao để nếu có bị hết hồn thức giấc, trẻ cũng không bị lăn và rớt từ một giường quá cao xuống sàn cứng… cũng là điều cần thiết cho trẻ. Cho đến nay, các chuyên gia cho rằng không cần và không nên dùng thuốc trong các trường hợp này. Nếu bị nặng một cách bất thường, các điều trị về tâm lý và hành vi (cho các trẻ lớn – đã có thể nói chuyện) do các chuyên gia tâm lý thường là cách tốt nhất.

Ác mộng xảy ra trong các rối loạn xảy sau các chấn thương tâm lý (post-traumatic stress disorder -PTSD), nếu trầm trọng cũng thường cần được bác sĩ tâm thần và các nhà tâm lý điều trị, thường là bằng thuốc men kết hợp với các phương pháp trị liệu hành vi và tâm lý.

Nhiều nghiên cứu cho thấy rằng trị liệu hành vi, thường là trong các nhóm nhỏ các bệnh nhân, có hiệu quả đến hơn 70% trong việc giải quyết các cơn ác mộng lặp đi lặp lại.

Một cách cũng thường được các chuyên gia khuyên, là kể lại các cơn ác mộng này với người khác, thảo luận về nó, hoặc viết xuống nhật ký (để “xả” nó ra, giảm bớt căng thẳng và sợ hãi về nó), cũng là một cách hay.

***
Có một số nhà văn và nhạc sĩ nổi tiếng cho biết là nhiều tác phẩm của họ chỉ là những gì họ ghi lại về các giấc mơ của họ. Biết đâu, nhờ có các cơn ác mộng mà ai đó trong chúng ta sẽ trở thành văn hào.

Một điều (có thể) hay nữa của ác mộng, là, có phải, các cơn ác mộng (nếu không quá thường xuyên) sẽ (có thể, và đáng lẽ, phải) giúp ta yêu đời hơn. Vì ít nhất là khi giật mình thức giấc, ta cũng (nên và cần) mừng là cuộc đời của mình, (hình như), không đến nổi quá tệ như cơn ác mộng vừa làm ta giật mình tỉnh dậy, hoặc những (kinh nghiệm sống như trong cơn) ác mộng trong quá khứ, đã qua, (qua cơn mưa) trời đã “sáng.”

Có người cho rằng cuộc đời (bất quá) cũng chỉ là một giấc mộng lớn (hay nhỏ). Có phải điều quan trọng hơn cho mỗi chúng ta, là làm sao cho “giấc mộng lớn” của mình là một giấc mộng đẹp, và ít nhất chính mình không phải là nguyên nhân gây ra những cơn ác mộng (lớn hay nhỏ) cho (chính mình) và người khác.
Và hình như là, trong khi cố gắng (và luôn nhớ) để làm cho mỗi ngày là một phần của một “giấc mộng lớn đẹp,” ta sẽ thường sẽ gặp nhiều giấc mộng đẹp trong khi ngủ hơn.

Thân mến,

Bác Sĩ Nguyễn Trần Hoàng

www.nguyentranhoang.com
(714) 531-7930

——————————————

Mục này chỉ nhằm giải đáp các thắc mắc về sức khỏe có tính cách tổng quát. Với các vấn đề cụ thể, chi tiết của từng bệnh nhân, xin liên lạc với bác sĩ để được thăm khám trực tiếp.

Nhiều thông tin thiết thực và bổ ích khác về sức khỏe cũng được phát trên đài 106.3 FM ở vùng Nam California, vào mỗi sáng Chủ Nhật từ 6 giờ sáng đến 9 giờ sáng, trong chương trình “Radio Chuyện Sáng Chủ Nhật” và trên đài KVLA 57.8 vào mỗi chiều Thứ Sáu từ 3 giờ chiều tới 4 giờ chiều.

Các website www.nguyentranhoang.com, và www.radiochuyensangchunhat.com cũng có nhiều thông tin bổ ích.

———————————————

Video: Tin Trong Ngày Mới Cập Nhật

Copyright © 2018, Người Việt Daily News

Lưu ý: Để mở âm thanh, xin bấm vào nút muted icon imagephía góc phải bên dưới của khung video.

Báo Người Việt hoan nghênh quý vị độc giả đóng góp và trao đổi ý kiến. Chúng tôi xin quý vị theo một số quy tắc sau đây:

Tôn trọng sự thật.
Tôn trọng các quan điểm bất đồng.
Dùng ngôn ngữ lễ độ, tương kính.
Không cổ võ độc tài phản dân chủ.
Không cổ động bạo lực và óc kỳ thị.
Không vi phạm đời tư, không mạ lỵ cá nhân cũng như tập thể.

Tòa soạn sẽ từ chối đăng tải các ý kiến không theo những quy tắc trên.

Xin quý vị dùng chữ Việt có đánh dấu đầy đủ. Những thư viết không dấu có thể bị từ chối vì dễ gây hiểu lầm cho người đọc. Tòa soạn có thể hiệu đính lời văn nhưng không thay đổi ý kiến của độc giả, và sẽ không đăng các bức thư chỉ lập lại ý kiến đã nhiều người viết. Việc đăng tải các bức thư không có nghĩa báo Người Việt đồng ý với tác giả.

Phát Mập, quán hủ tiếu hơn 70 năm đông khách bậc nhất Sài Gòn

Quán hủ tiếu Phát Mập, 108/1Bis Calmette, phường Nguyễn Thái Bình, quận 1, từ nhiều năm nay là quán có lượng thực khách đông bậc nhất Sài Gòn.

Hãng bảo hiểm căn cứ vào đâu để định giá bảo hiểm nhà?

Tuổi của căn nhà và đường dây điện, các ống nước, mái nhà, gỗ làm nhà, diện tích căn nhà… tất cả đều nằm trong ấn định giá bảo hiểm của bạn.

Coi chừng con trẻ bị ‘Momo Challenge’ đầu độc

Hiện tượng “Momo Challenge” gây lo sợ cho một số phụ huynh có con sử dụng điện thoại di động vì lời xúi giục khiến con cái họ dại dột tự tử.

Sự thật về những món thế chấp không cần phí tổn hoàn tất

Khi bạn nghe nói tới một món vay không cần trả phí tổn hoàn tất, nên nhớ rằng mọi nhà cho vay đều có thể đề nghị một món vay như vậy.

Dưỡng da từ nguyên liệu thiên nhiên

Công nghiệp làm đẹp và dưỡng da luôn thay đổi không ngừng với các sản phẩm và công nghệ chăm sóc da liên tục được giới thiệu ra thị trường.

Công ty trị giá $700 triệu nhờ làm chuột máy tính cho người chơi game

Không ai có thể ngờ 13 năm sau, Razer Inc trở thành một công ty trị giá gần $700 triệu có trụ sở chính đạt tại San Francisco và Singapore.

Facebook chuyển hướng kinh doanh, hai lãnh đạo cấp cao rời công ty

Một giám đốc cấp cao của công ty Facebook, người được cho là có tiềm năng kế thừa vị trí CEO của Mark Zuckerberg đột ngột từ chức.

Chấp hành dự trù tài sản

Sau khi đã hoàn tất mọi kế hoạch dự trù tài sản, cuối cùng chỉ còn một việc là tìm người (hoặc cơ sở) tín cẩn thay mình trong ba trách vụ quản lý gia tài, thi hành di chúc, và điều hành các tín mục đã lập ngay khi lâm chung.

Người Mỹ gốc Việt có nguy cơ bị loãng xương cao hơn sắc dân khác

“Ở Mỹ, những người gốc Á Châu, trong đó có người Việt, có nguy cơ về bệnh loãng xương cao hơn các sắc dân khác, nhất là phụ nữ ngoài 50.”

Người trẻ ở Mỹ bị trầm cảm và nghĩ tới tự tử gia tăng

Hiện ngày càng có nhiều có nhiều người trẻ ở Mỹ đang gặp đủ loại chứng bệnh tâm thần và việc sử dụng quá nhiều các phương tiện kỹ thuật số.