Hồng Nhu
ORANGE, California (NV) – Buổi chiếu ra mắt phim tài liệu “Y Vân: The Lost Sounds of Saigon” tại rạp AMC Orange đêm Thứ Bảy, 8 Tháng Tám, thu hút gần 400 khán giả đến với tác phẩm điện ảnh về người nhạc sĩ tài hoa của Sài Gòn một thời.
Sau đợt công chiếu lần đầu tại Đại Hội Phim Tài Liệu DOC NYC ở New York hồi Tháng Mười Một, 2025, tác phẩm điện ảnh do Khoa Hà và Victor Velle đồng đạo diễn gặt hái nhiều thành công và giải thưởng tại các đại hội điện ảnh ở Florida, Georgia, Ohio, Texas, và California.
Đối với khán giả Orange County, nơi có vùng Little Saigon quy tụ nhiều người Việt nhất bên ngoài Việt Nam, thì đến gần cuối mùa Hè 2026, đoàn làm phim mới có dịp tổ chức một suất chiếu ra mắt duy nhất.
Ban đầu, ban tổ chức dự trù chiếu trong rạp có 265 chỗ ngồi thuộc AMC Orange 30 trong khu thương xá The Outlets (The Block), Orange, nhưng chỉ sau một tuần khởi sự bán vé, số lượng khán giả đáp ứng vượt quá nửa rạp, nên ban tổ chức quyết định dời sang rạp lớn hơn cùng khu vực, với sức chứa 395 chỗ.
Phim “Y Vân: The Lost Sounds of Saigon” nói về cuộc đời và sự nghiệp nghệ thuật của người nhạc sĩ của một thời hoàng kim nơi thành phố mệnh danh “Hòn Ngọc Viễn Đông” của Châu Á, đoạt bốn giải thưởng tại ba đại hội điện ảnh ở Hoa Kỳ.
Cuối Tháng Bảy, Đại Hội Điện Ảnh Á Châu-Thái Bình Dương ở Houston (HAAPIFEST) thông báo tác phẩm này đoạt giải Phim Tài Liệu Xuất Sắc Nhất do khán giả bầu chọn. Đầu Tháng Năm, ban giám khảo Atlanta Film Festival loan báo giải thưởng Phim Tài Liệu Xuất Sắc Nhất 2026 cũng được trao cho tác phẩm điện ảnh này. Trước đó, cuối Tháng Tư, khán giả xem phim đông đảo góp phiếu chọn đây là Phim Tài Liệu Hay Nhất và cũng là Phim Xuất Sắc Nhất Toàn Đại Hội Điện Ảnh San Luis Obispo Film Fest.
Phim tài liệu về nhạc sĩ Y Vân là một câu chuyện trải qua ba thế hệ, trong đó cháu ngoại của chính nhạc sĩ (đạo diễn kiêm giám đốc sản xuất Khoa Hà) khởi xướng cuộc tìm kiếm về thân thế và sự nghiệp của ông mình, men theo những mẩu chuyện gia đình kể lại.
Suốt hơn 90 phút trên màn ảnh lớn, đồng cảm với hành trình của Khoa Hà, nhiều khán giả Orange County bày tỏ cảm xúc sâu lắng sau khi xem phim.
Bà Marie Tô Ngọc Thủy, giám đốc Trung Tâm Thúy Nga, tâm tình: “Có lẽ trong rạp, mình là một trong những người xúc động nhất. Những cuốn băng cối (reel tape), những bìa băng nhạc, tựa băng xuất hiện trong phim… mình gần như biết hết: ai sản xuất, từ đâu mà có… Bởi vì ba mẹ tôi cũng từng sản xuất phát hành băng nhạc từ Sài Gòn qua đến hải ngoại, và cả một thời âm nhạc ấy chính là ký ức của thế hệ cha mẹ mình và tuổi thơ của mình. Từng soundtrack, nhạc hiệu trước năm 1975 trong phim mình thuộc lòng và biết tên ca sĩ trình bày… Khoa đã làm một công việc thật phi thường. Không chỉ làm một bộ phim tài liệu, mà còn gìn giữ một di sản để những thế hệ sau biết mình đến từ đâu.”
Nhạc sĩ Lê Xuân Trường ghi nhận: “Điểm xúc động nhất, làm nên cái ‘hồn’ diệu kỳ của cuốn phim, chính là góc nhìn của Khoa Hà. Sinh ra sau khi ông ngoại qua đời đúng một năm, cô chưa từng một lần được nhìn thấy nụ cười hay nắm lấy bàn tay ấm áp của ông. Nhưng âm nhạc, một thứ ngôn ngữ kỳ diệu vượt qua mọi giới hạn của không gian và thời gian đã kéo cô trở về những giai điệu của ông ngoại như lời thì thầm từ quá khứ, vừa vỗ về vừa thúc giục, dày vò tâm trí cô. Làm sao có thể để 500 bài hát, để một di sản rực rỡ như thế chìm vào quên lãng? Sự thôi thúc từ tim dẫn dắt Khoa Hà bước vào cuộc hành trình gian nan đi tìm lại những mảnh ký ức rải rác, nhặt từng chiếc đĩa hát cũ kỹ, lần theo từng vết dấu tiểu sử của ông ngoại.”
Nhạc sĩ Trịnh Nam Sơn chia sẻ: “…chặt chẽ về phẩm chất từ cả ba khâu, kịch bản, phân cảnh, và ráp nối (hình ảnh và âm thanh). Tôi chăm chú coi, không bỏ sót thước phim nào trong cuốn phim này.”
“Khán giả xem phim như đang quay trở về quá khứ một thời đẹp rực rỡ, nhiều màu sắc, nhiều câu chuyện kể và nhiều âm thanh vui nhộn. Khán giả nhận chân ra thế hệ đi sau khi còn giữ được tính chất gia đình trong dòng máu thì mọi giá trị về nhân bản con người không thể biến mất được. Văn học nghệ thuật đời sống là lịch sử của một đất nước không thể bị bôi xóa hoặc bị mai một được,” khán giả Doãn Cẩm Liên bày tỏ.
Nhạc sĩ Y Vân, tên thật là Trần Tấn Hậu, nổi danh với nhiều nhạc phẩm trước năm 1975 như Sài Gòn, Lòng Mẹ, 60 Năm, 20-40, Đêm Huyền Diệu, Ảo Ảnh, Ngăn Cách… Nhạc sĩ sinh năm 1933 ở Đỗ Xá (Hà Nội), di cư vào Nam năm 1954 và lập nghiệp ở Sài Gòn, nơi ông lìa đời ngày 28 Tháng Mười Một, 1992, hưởng thọ 60 tuổi.
Ca khúc “Sài Gòn” Y Vân sáng tác cho địa danh từng được gọi là “Hòn Ngọc Viễn Đông” trước năm 1975. Sau khi Sài Gòn thất thủ vào Tháng Tư, 1975, những âm thanh tươi vui từ các bài nhạc điệu twist, cha cha cha… từng gắn liền với tên tuổi Y Vân dưới ánh đèn phòng trà thủ đô miền Nam Việt Nam cũng lịm tắt.
Mùa Thu năm 2025, tròn nửa thế kỷ sau khi chiến tranh kết thúc, bộ phim về Y Vân ra mắt công chúng lần đầu tiên ở New York, trong khuôn khổ DOC NYC, đúc kết nhiều năm cháu ngoại của nhạc sĩ gom góp tài liệu, băng dĩa, nhạc bản, bút tích, gặp gỡ các nhà sưu tập, các nhà nghiên cứu âm nhạc để tìm hiểu về người ông mà cô chưa từng gặp mặt bao giờ.
Như một thám tử, Khoa Hà rong ruổi khắp Việt Nam đi tìm dấu tích nhạc sĩ Y Vân trong những bản thu âm, những cuộc phỏng vấn với các ca sĩ, nhạc công, nhà sản xuất từng sinh hoạt với ông, qua những câu chuyện từ thế hệ ông bà đến các dì và mẹ… kể cho cô.
Những chuyến tàu ký ức đưa Khoa Hà về với quá khứ của gia đình, bối cảnh xã hội, chiến tranh loạn lạc, giúp cô phác họa nên chân dung ông ngoại của mình, rồi qua đó bóng hình nghệ sĩ của chính cô.
Đối với Khoa Hà, bộ phim là “những nét chữ yêu thương, một cuộc nổi loạn… để kể câu chuyện chỉ có [người trong cuộc như cô] mới có thể kể hầu làm sống lại một di sản gần như đã bị chiến tranh, thời gian, và nỗi im lặng xóa sạch.” Âm nhạc của Y Vân “bừng sống trong huyết quản của tôi, và qua bộ phim này, tôi sẽ đem tiếng đàn lời ca trở lại dưới ánh đèn như đã từng,” Khoa Hà tâm sự. “Bởi vì những điều đẹp đẽ nhất trên cuộc đời này, tình yêu và gia đình, không bao giờ mất đi mà chỉ đang chờ chúng ta gợi nhớ lại.”
Như nhạc sĩ Lê Xuân Trường cảm nhận: “Khoa Hà đã làm được một điều kỳ diệu. Cô dùng chính nghệ thuật điện ảnh để hồi sinh nghệ thuật âm nhạc của thế hệ trước. Hành trình của cô là tấm gương, là lời nhắc nhở nhẹ nhàng nhưng thấm thía cho giới trẻ sau này về trách nhiệm gìn giữ và bảo tồn những nét đẹp văn hóa Sài Gòn rực rỡ ngày cũ.”
Phim do công ty The Pink Cloud sản xuất tại Hoa Kỳ.
“Y Vân: The Lost Sounds of Saigon” là tác phẩm đầu tay của đạo diễn Khoa Hà, một nhà thiết kế người Mỹ gốc Việt sinh sống tại miền Nam California.
Để biết khi nào phim trình chiếu gần nơi mình cư ngụ, để theo dõi hành trình của Khoa Hà, và để ủng hộ công cuộc bảo tồn và phát huy di sản âm nhạc, xin vào trang web www.yvan.film ghi danh nhận tin tức cập nhật. [đ.d.]
