Phương Ngạn/Người Việt
QUẢNG NAM (NV) – Nói đến Giáng Sinh, người ta nghĩ ngay đến những món ăn ngon trong cái lạnh thấm thịt da, những lời chúc an lành và những đêm đèn hoa lấp lánh, ít ai nghĩ đến món khoai ngào đường có giá 3,000 đồng một bịch bán ở góc chợ thị trấn bên một góc giáo đường.
Cô Thanh đã nuôi 2 người con học đại học và đứa út học trung cấp nhờ vào l
àm thuê và nồi khoai ngào đường thơm tho này. (Hình: Phương Ngạn/Người Việt)
Vị khoai ngọt bùi quyện với âm thanh từng hồi chuông nhà thờ cứ như lời phủ dụ êm ái của cõi nhân sinh lắm buồn ít vui!
Cô Thanh, năm nay 50 tuổi, người Ðiện Bàn, Quảng Nam, đã có 30 năm ngồi bán khoai lang ngào đường ở góc thánh đường gần và chợ Vĩnh Ðiện. Cô kể: “Thời kinh tế tập thể, bao cấp, món sắn độn cơm, chín lát sắn một hạt cơm, ba lát khoai bảy lát sắn đã trở thành ký ức buồn của không ít người.”
“Cũng thời đó, người ta nghĩ đến cách chế biến món khoai lang chà, khoai lang ngào đường. Món khoai lang chà được làm từ khoai lang đỏ luộc chín, bẻ vụn, bỏ lên chiếc sàng tre, chà xát liên tục, những hạt khoai nhỏ sẽ rơi xuống tấm lá chuối lót bên dưới và đem đi phơi.”
“Khoai lang chà khi ăn phải đổ thêm nước sôi và đợi nó nở ra hoặc ăn một ít khoai khô và uống nước lã. Thời đó, có người vì đói quá mà ăn cho no tức thì chuyển sang khát nước, uống một bụng nước, vài tiếng sau phải đi bệnh viện vì nó nở ra gây sình bụng, tức thở… Ðúng là cái thời nghèo đói!”
“Còn món khoai lang ngào đường được nấu từ khoai lang khô, nấu chung với nếp, đậu xanh và đường bát.”
“Món này ăn nhẹ bụng, nhuận trường và mát gan, không có độc, giá cũng rẻ, tôi bán khoai ngào suốt mấy chục năm ở đây cũng giống như một người tu ngồi ngắm cuộc đời vậy, nhìn thấy ông quan này đi, ông quan khác đến, dường như người nghèo vẫn luôn có mặt quanh tôi!”
“Nhiều đứa nhỏ nó nghèo lắm, buổi sáng, cha mẹ chúng cho hai ngàn đi ăn sáng, chúng nó ra mua mình nửa bịch khoai, chừa năm trăm đồng bỏ ống. Nhìn thấy thương kinh khủng, nghiệt cái mình cũng không phải khá giả nên chịu thua, không giúp gì được tụi nó!”
Noel đến, chiều chiều, cô Thanh lại mang túi, mang mẹt ra chợ. (Hình: Phương Ngạn/Người Việt)
Tìm hiểu thêm, chúng tôi được biết cô Thanh là con một vị sĩ quan chế độ Việt Nam Cộng Hòa, sau tháng 4 năm 1975, cụ ông đi tù cải tạo và qua đời ngay trong trại tù, cụ bà cũng qua đời không lâu sau đó. Cô phải tham gia lực lượng thanh niên xung phong đi đắp đập Phú Ninh.
Câu chuyện cô Thanh kể khiến cho người ta phải suy nghĩ nhiều về thanh niên thời đó với cách gọi “thanh niên xung phong.”
Những năm sau 1975, những thành phần con em đảng viên đảng cộng sản đều được đưa vào cơ quan nhà nước làm việc, không cần trình độ, kiến thức cho mấy, còn con của gia đình có dính đến chế độ Việt Nam Cộng Hòa thì bị bắt đi khai hoang, đi đào mương, đào kênh, đắp đập ngăn sông với danh nghĩa “thanh niên xung phong.”
Nói là thanh niên xung phong nhưng nếu ai không “xung phong” thì bị bắt, bị đánh, bị chấm điểm công vụ xuống âm, cả năm không có gạo mà ăn, nên chẳng ai dám từ chối “xung phong” cả. Cô Thanh cũng không nằm ngoài diện này.
Cô kể: “Hồi đó ăn toàn sắn độn, khoai độn, cực kinh khủng lắm. Nhưng có cái hay là thanh niên thời của mình đều cùng chung hoàn cảnh, rồi làm chung đội nên giúp đỡ, đùm bọc nhau lắm. Nhất là những lúc có người bệnh, đúng là một con ngựa đau cả tàu bỏ cỏ, thay nhau chăm sóc, lấy riêng từng hột cơm ra khỏi sắn độn mà cho người bệnhà”
“Bây giờ kinh tế có khá hơn trước, nhưng thanh niên thực dụng quá, tụi nó chỉ nghĩ cho bản thân, nhiều đứa xài tiền như vứt qua cửa sổ, nhưng mua khoai lang đường mà thấy mấy đứa nhỏ nhà nghèo mua thiếu chịu, mua nhín nhịn, không bao giờ nó cho đâu, đáng buồn thật!”
“Mọi năm, cô ngồi bán một mình, đến mùa Giáng Sinh, cô nhờ thêm một đứa bé con nhà nghèo trong xóm đạo ra bán với cô để cho nó một ít khoai và mấy đồng mua sách vở. Gần đây, cô nghĩ khác, cứ bán đủ tiền vốn và lãi thêm ba chục ngàn đồng nữa là tốt, xong, còn bao nhiêu, mình cứ bán giá rẻ cho mấy đứa trẻ nhà nghèo.”
“Mùa Giáng Sinh nào cũng bán được nhiều, vì trời lạnh, mau đói, trẻ nhà nghèo dậy sớm lắm, năm sáu giờ sáng đã lủi thủi đi tìm cái bỏ vào bụng, vì cả đêm tiêu hóa mấy thứ cơm canh nhà nghèo, ít chất nên đói lia lịa à! Năm nay, mình sẽ tặng tụi nhỏ xóm nghèo một nồi khoai ngày Giáng Sinh!”
Câu nói pha chút buồn buồn cùng với món quà giản dị của cô Thanh làm chúng tôi thấy ấm áp vô cùng. Nhất là sau khi nghe câu chuyện đời của chú Thể, chồng cô. Mấy ngày nay cứ lê đôi chân cà nhắc đi phụ vợ bán khoai và dạy kèm cho mấy đứa trẻ nghèo, chú trông mệt mỏi nhưng nét mặt lại rất vui.
Chú Thể kể về mình: “Cưới vợ chưa đầy một năm, chú đi làm đồng, thấy hai anh em trong nhà gần ruộng mình làm đánh nhau, ông anh vác cuốc rượt ông em, thấy tình thế nguy cấp, mình can ngăn, ôm giữ ông anh lại, ai dè ông em vác cuốc chặt lén ông anh, đụng cái chân của mình, đứt và liệt luôn đến giờ!”
“Bây giờ thì lấy niềm vui phụ vợ bán khoai, bán xôi làm cái cớ mà qua ngày đoạn tháng, hai vợ chồng chú đều là con nhà đạo dòng, theo Chúa đã mấy đời nay, chú luôn tin rằng Chúa sẽ mỉm cười và ban phát sự bình an cho người tốt, giàu nghèo là chuyện cũng vậy thôi, chẳng có gì đáng nghĩ lắm đâu, sống tốt mới quan trọng!”
Có lẽ chính vì quan niệm sống nhẹ nhàng, hồn hậu mà cô Thanh, chú Thể dễ dàng vượt qua khó khăn, nghèo đói để nuôi hai người con học đại học, một đứa út học cấp ba. Cô chú luôn từ chối mọi khoản ban phát của nhà nước gọi là xóa đói, giảm nghèo bằng vài ký gạo, vài gói mì tôm bỏ trong chiếc hộp có bọc giấy kim tuyến để chụp hình, quay phim…
Mùa Noel đang đến tính theo từng giờ, từng phút, Chúa Hài Ðồng sẽ mỉm cười nhìn những trẻ em nhà nghèo nhận bịch khoai ngào đường ngọt ngào, thơm mùi đậu xanh, khoai lang, nếp và đường bát của cô Thanh tặng. Mùi thơm của thức quà nghèo cộng với chút se lạnh ngày Giáng Sinh, nghe ra ý vị biết nhường nào!
Chúng tôi cầm bịch khoai ngào đường cô Thanh tặng, vị ngọt thơm của thức quê làm ấm cả bầu trời lạnh miền Trung mùa Giáng Sinh.
