LOS ANGELES, California (NV) – Bộ Tư Pháp Liên Bang (DOJ) hôm Thứ Hai, 17 Tháng Mười Một, đệ đơn kiện tiểu bang California, Thống Đốc Gavin Newsom và Bộ Trưởng Tư Pháp Rob Bonta, cáo buộc rằng các đạo luật mới của California liên quan đến việc cấm nhân viên liên bang che mặt và buộc phải đeo bảng tên là “vi hiến” và can thiệp vào hoạt động của chính phủ liên bang, theo AP.
Đơn kiện nộp tại Tòa Liên Bang Khu vực Trung California thách thức hai đạo luật: No Secret Police Act và No Vigilantes Act, được Thống Đốc Newsom ký vào Tháng Chín và sẽ có hiệu lực ngày 1 Tháng Giêng.
Đây là các quy định đầu tiên trên toàn quốc buộc nhân viên liên bang không mặc đồng phục, bao gồm nhân viên ICE, phải công khai danh tính khi thi hành nhiệm vụ, đồng thời cấm đeo mặt nạ, khăn che cổ, hay ski mask.
Lập luận của Bộ Tư Pháp
Theo DOJ, các quy định mới “đe dọa an toàn của nhân viên liên bang” trong bối cảnh các vụ đe dọa và tấn công nhắm vào họ gia tăng. Bộ Tư Pháp khẳng định luật của California vi phạm Điều Khoản Tối Cao (Supremacy Clause) của Hiến Pháp, vốn cấm tiểu bang can thiệp vào hoạt động của liên bang.
“Nhân viên công lực phải liều mạng mỗi ngày để giữ an toàn cho người dân Mỹ, và họ không đáng bị đe dọa hay quấy rối chỉ vì đang làm nhiệm vụ,” Bộ Trưởng Tư Pháp Pamela Bondi tuyên bố.
Bà Bondi gọi luật của California là “kỳ thị liên bang” và tuyên bố chính phủ liên bang “sẽ không tuân thủ” các yêu cầu này.
Ông Bill Essayli, Phó Biện Lý Liên Bang thứ nhất của Central District of California, nói rằng các cuộc tấn công nhắm vào nhân viên liên bang “tăng cao do những lời lẽ chính trị vô trách nhiệm” và rằng luật của California “khiến họ gặp nguy hiểm hơn.”
Bối cảnh: Bùng nổ tranh cãi về các cuộc bố ráp di trú của liên bang
Cuộc đối đầu pháp lý diễn ra sau nhiều tháng tranh cãi về các cuộc bố ráp di trú của liên bang tại Los Angeles và các thành phố khác, nơi nhiều nhân viên ICE xuất hiện bịt mặt, không mang bảng tên và sử dụng xe không có bảng hiệu.
Thống Đốc Gavin Newsom trong buổi ký luật từng mô tả cảnh này là: “Như phim khoa học viễn tưởng tăm tối. Xe không bảng số, người đeo mặt nạ, và người dân bị đưa đi mà không biết họ bị ai bắt.”
Các nhà hoạt động di trú và một số chuyên gia cảnh báo việc liên bang che mặt khiến người dân không thể phân biệt đâu là nhân viên chính phủ, đâu là kẻ bắt cóc, dẫn tới nguy cơ xung đột với người qua đường hoặc cư dân địa phương.
Ông John Sandweg, cựu quyền giám đốc ICE dưới thời Obama, nói với CNN rằng các cuộc bắt giữ bằng nhân viên đeo mặt nạ là “vô cùng nguy hiểm.”
“Một nhóm người bịt mặt lao ra và bắt ai đó giữa đường, người dân có thể tưởng đang chứng kiến một vụ bắt cóc.”
California yêu cầu minh bạch, bảo vệ cộng đồng
Theo luật mới của California, nhân viên công lực liên bang thi hành nhiệm vụ công khai phải: Đeo bảng tên, số hiệu hoặc tên cơ quan; Không được che mặt trừ khi làm nhiệm vụ chìm (undercover), dùng thiết bị bảo hộ y tế, hoặc mặc đồ chiến thuật đặc biệt; Không được sử dụng khăn che cổ, ski mask hay các loại che mặt từng được liên bang sử dụng trong bố ráp.
Luật không áp dụng cho lực lượng cảnh sát tiểu bang California.
Bộ Tư Pháp Liên bang: “Chúng tôi sẽ tiếp tục thi hành luật di trú, không bị ngăn cản.” DOJ tuyên bố các cuộc thi hành luật di trú sẽ tiếp tục “như bình thường” và California “không có quyền đặt điều kiện lên hoạt động của liên bang.”
Tính minh bạch trong hoạt động công lực
Trong một nền dân chủ, người dân phải luôn biết ai đang sử dụng quyền lực nhà nước để tước đi tự do của họ. Không chỉ để bảo vệ tính minh bạch, mà còn để bảo đảm sự an toàn căn bản. Đó là khi một nhóm người đeo mặt nạ, không bảng tên, không đồng phục lao đến bắt ai đó quăng vào một chiếc xe không bảng hiệu, làm sao người dân có thể phân biệt đó là nhân viên liên bang hay một vụ bắt cóc?
Đây không phải là câu hỏi lý thuyết mà llà thực tế đã xảy ra trên đường phố Los Angeles và nhiều nơi khác trong mùa Hè 2025, khi các cuộc bố ráp di trú của ICE được thực hiện bằng các nhóm nhân viên che kín mặt, đi xe không bảng hiệu, không đeo bảng tên.
Những hình ảnh đó khiến nhiều cư dân kinh hoàng, và họ hoàn toàn có lý do để cảm thấy như đang sống trong một bộ phim dystopian, như chính Thống Đốc Gavin Newsom mô tả: “Xe không dấu hiệu. Người bị mặt. Bắt dân mất tích.”
Chính từ trải nghiệm đó mà California thông qua hai đạo luật mới: No Secret Police Act và No Vigilantes Act, yêu cầu nhân viên liên bang không mặc đồng phục phải công khai danh tính khi thi hành công vụ và cấm sử dụng các loại mặt nạ như ski mask, neck gaiter trong các cuộc bắt giữ công khai.
Đây là luật đầu tiên và duy nhất trên toàn quốc có mục tiêu rất đơn giản bảo đảm những nhân viên công lực phải cho công chúng biết họ là ai.
Nhưng nay, Bộ Tư Pháp dưới quyền Tổng Thống Trump lại kiện California, gọi luật này là “vi hiến” và tố cáo tiểu bang “đe dọa an toàn của nhân viên liên bang.”
Cuộc chiến pháp lý này không chỉ là xung đột về thẩm quyền mà đặt ra câu hỏi sâu sắc hơn: Người dân California có quyền yêu cầu minh bạch trong việc thực thi công lực trên chính đường phố của mình hay không? Hay liên bang có quyền xuất hiện dưới dạng lực lượng bí mật mà chịu bất kỳ giám sát nào? (MPL) [kn]
