WASHINGTON, DC (NV) – Tổng Thống Donald Trump vừa đưa ra tuyên bố bất ngờ trên mạng xã hội về việc Mỹ đưa thêm 5,000 binh sĩ đến Ba Lan, theo AP loan tin hôm Thứ Năm, 21 Tháng Tư. Thông báo đột ngột này ngay lập tức thiết lập một tiền đề chính trị mới, lật ngược hoàn toàn các kế hoạch cắt giảm quân số trước đó của chính Bộ Quốc Phòng Mỹ và đẩy khối liên minh quân sự Bắc Đại Tây Dương (NATO) vào một trạng thái xáo trộn về mặt chiến lược.
Trong dòng tin nhắn trên Truth Social công bố quyết định này, tổng thống Mỹ dành những lời ca ngợi đặc biệt cho nhà lãnh đạo mới của Warsaw, nhấn mạnh sự tương đồng về tư tưởng chính trị. Ông Trump viết rằng vị tổng thống mới đắc cử của Ba Lan là một “nhà bảo thủ cánh hữu tuyệt vời, người chia sẻ sâu sắc các giá trị viễn kiến chung với Toà Bạch Ốc.”
Quyết định này dội gây căng thẳng và hoang mang tại Hội Nghị Bộ Trưởng Ngoại Giao NATO đang diễn ra tại Helsingborg, Thụy Điển. Đối mặt với sự ngỡ ngàng của các đồng minh, Ngoại Trưởng Marco Rubio phải lên tiếng phân trần nhằm xoa dịu bầu không khí căng thẳng. Ông Rubio đưa ra lời cảnh báo mang tính thận trọng với các bộ trưởng trong liên minh rằng mặc dù Mỹ cam kết bảo vệ an ninh Âu Châu, các quốc gia thành viên vẫn cần phải gánh vác trách nhiệm chia sẻ chi phí quốc phòng một cách công bằng hơn. Ngược lại, chính quyền Ba Lan nhanh chóng lên tiếng bày tỏ sự hoan nghênh nhiệt liệt đối với cam kết tăng viện này của Washington, coi đây là một minh chứng cho mối quan hệ đối tác chiến lược bền chặt giữa hai nước.
Dưới góc nhìn của giới quan sát, tuyên bố của Tổng Thống Trump tạo ra một chuỗi tín hiệu vô cùng hỗn loạn và mâu thuẫn trong chính sách đối ngoại của Mỹ. Trước đó không lâu, Ngũ Giác Đài vẫn liên tục khẳng định kế hoạch thu hẹp sự hiện diện quân sự tại Châu Âu, bao gồm mục tiêu cắt giảm khoảng 5,000 binh sĩ trên toàn lục địa. Thậm chí, các nguồn tin quân sự đã xác nhận việc hoãn và hủy bỏ kế hoạch phái cử khoảng 4,000 quân sang Ba Lan theo định kỳ. Việc ông Trump bất ngờ quay ngoắt 180 độ để cam kết tăng thêm 5,000 quân cho thấy việc thiếu đồng bộ nghiêm trọng trong quy trình đưa ra quyết định quân sự giữa Phòng Bầu Dục và Bộ Quốc Phòng.
Giới chức quân sự NATO đều bối rối vì tuyên bố này của ông Trump có nghĩa là đoàn quân từng bị hoãn triển khai sẽ tiếp tục đến Ba Lan, hay sẽ có thêm quân từ Mỹ ngoài đợt luân phiên đó, hay Mỹ rút quân từ nơi khác ở Châu Âu đưa vào Ba Lan.
Để thấy rõ vấn đề, cần trả lời câu hỏi của các chiến lược gia là lấy 5,000 quân này từ đâu với tuyên bố của ông Trump?
Có ba khả năng: Một là toán quân khoảng 4,000 người từng bị hoãn triển khai sang Poland nay được cho đi tiếp. Hai là Trump thật sự thêm 5,000 quân mới, ngoài lực lượng luân phiên trước đó. Ba là Mỹ vẫn rút quân khỏi Europe, nhưng dời quân từ một nước khác sang Ba Lan, nghĩa là tăng quân cho Warsaw còn nước khác giảm quân.
Cả ba khả năng đều tạo ra hệ quả khác nhau. Nếu chỉ là phục hồi đợt triển khai bị hoãn, thì tuyên bố “thêm 5,000 quân” có thể là cách nói chính trị. Nếu là số quân mới thật thì mâu thuẫn với chính sách giảm quân. Nếu là chuyển quân từ nước Châu Âu khác sang Ba Lan, tổng thống Mỹ đang biến cấu trúc phòng thủ NATO thành một bàn cờ thưởng-phạt theo sở thích chính trị cá nhân.
AP dẫn lời ông Ian Kelly, cựu đại sứ Mỹ tại Georgia, nói dường như “không có một quy trình nào ở cấp cao nhất” để cân nhắc chính sách như rút quân hay triển khai quân. Ông gọi đó là những quyết định “bốc đồng” dựa trên phong cách hành xử thất thường của Tổng Thống Trump.
Vấn đề không chỉ là con số quân mà là việc lập kế hoạch. Đồng minh không biết đây là quyết định chiến lược, quyết định tạm thời, quyết định để thưởng cho Ba Lan, hay chỉ là phản ứng chính trị của Trump đối với một lãnh đạo mà ông thích.
Trong trường hợp Ba Lan, ông Trump nói thẳng lý do thêm quân là vì Tổng Thống Karol Nawrocki thắng cử, người được ông ủng hộ, và có quan hệ tốt với ông. Đây là điểm đáng chú ý. Một quyết định quân sự liên quan đến NATO và an ninh Châu Âu được Trump trình bày bằng ngôn ngữ quan hệ cá nhân và chính trị bầu cử, hơn là bằng ngôn ngữ chiến lược phòng thủ.
Về mặt chính trị, hành động của ông Trump phản ánh một tư duy đối ngoại mang tính cá nhân hóa sâu sắc. Bằng cách công khai khen ngợi và ưu ái ban thưởng bảo vệ an ninh qua việc tăng quân số cho tổng thống bảo thủ cánh hữu của Ba Lan, ông Trump đang phát đi thông điệp rằng sự bảo hộ an ninh của Mỹ không còn là nghĩa vụ định chế vô điều kiện theo Điều 5 của Hiến Chương NATO mà tuỳ thuộc theo ý thích cá nhân. (MPL)
